Кіріспе
Мысық пен маймыл ертегісі Жан де Ла Фонтеннің 1679 жылы шыққан «Fables» (IX.17) екінші жинағында «Le Singe et le Chat» деген атпен бейімделген ертегі ретінде кеңінен танымал. Бұл ертегі ағылшын және француз тілдеріндегі «біреудің құралына айналу» (мысалы, «мысықтың тырнағы») мағынасындағы танымал идиомалардың бастауы болып табылады. Аңызда маймыл мысықты өрттен қалған жаңғақтарды әкеліп, екеуі бөлісіп жеуге көндіреді, бірақ маймыл әр жаңғақты әкелген бойда жеп қояды, ал мысық процесте лапысын күйдіріп алады. Бұл оқиғаның 15 ғасырға дейін болғанын көрсететін ешқандай дәлел жоқ, бірақ ол 17 ғасырдан бастап Эзоп ертегілерінің жинақтарында пайда бола бастады, бірақ Перри индексіне енбеген. «Мысықтың тырнағы» идиомасын қолдану және ертегіге сілтеме жасау, әсіресе саяси контексте (дегенмен, оған ғана шектелмейді) жиі қолданылады.
The Monkey and the Cat is best known as a fable adapted by Jean de La Fontaine under the title Le Singe et le Chat that appeared in the second collection of his Fables in 1679 (IX.17). It is the source of popular idioms in both English and French, with the general meaning of being the dupe (or tool) of another (e. g., a cat's paw). In the fable, a monkey persuades a cat to retrieve chestnuts from the embers of a fire for the two to share, but the monkey quickly eats each chestnut as it is retrieved, and the cat burns its paw in the process. Although there is no evidence that the story existed before the 15th century, it began to appear in collections of Aesop's Fables from the 17th century but is not included in the Perry Index. Usage of the "cat's paw" idiom and reference to the fable have been particularly employed in (although not limited to) political contexts.
Қиял
Ла Фонтеннің баянында, Бертран маймыл, Ратон мысықты қуырылып жатқан жаңғақтарды ыстық көмірлерден алуға көндіреді, оған үлесін беретінін уәделейді. Мысық оттан біреуін соң біреуін алып жатқанда, тырнағын күйдіріп алады, ал маймыл оларды жұтып қояды. Олардың тынысын қыздың кіргені бұзады, ал мысық еңбегінің нәтижесін ала алмайды.
Қазіргі заманғы сөздіктің көзі ретінде
Осы мысалдан француз тілінде "Tirer les marrons du feu" деген тіркес пайда болған, ол біреудің құралы ретінде пайдаланып, алдануға немесе басқалардың қолайсыз жұмысынан пайда табуды білдіреді. Бұл ағылшын тіліндегі "a cat's paw" фразасының да бастауы болып табылады, ол Мерриам-Вебстер сөздігінде "біреуді екіншісі құрал ретінде қолдану" деп түсіндіріледі.