Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мустер (романш тілінде) немесе Дисентис (неміс тілінде), ресми атауы Дисентис/Мустер – Швейцарияның Гризон кантонындағы Сурсельва аймағындағы ауыл және муниципалитет. Рейн алқабының жоғары бөлігінде орналасқан шаңғы спорты мен жазғы туризм курорты Швейцариядағы ең көне бенедиктин монастырьларының біріне ие. Монастырь 720 жылға дейін барады, ал оның қазіргі ірі кешені 1696 жылдан 1712 жылға дейін салынған.
Mustér (, Romansh) or Disentis (German), with its official name Disentis/Mustér is a village and a municipality in the Surselva Region in the Swiss canton of Grisons. The skiing and summer tourism resort high up in the Rhine valley is the site of one of the oldest Benedictine monasteries in Switzerland. The monastery dates back to 720, its huge current complex dates from 1696 to 1712.
Тарих
Дисентис алғаш рет 765 жылы Desertina деп еске алынады. 1127 жылы ол monasterium Dissertinensis деп тілге алынады. Дисентис Рейн алқабының ең жоғары жағында орналасқан, мұнда Орталық және Батыс Швейцариядан келетін Оберальп және Тичинодан келетін Лукманиер асуларының жолдары қиылысады. Бригтен және Чурдан келген теміржол желілері кездесетін станциясы бар, сондай-ақ Оберальп асуы арқылы Вале және Рейн алқабы бойымен Чурға пойыз және автомобиль жолдарымен байланыс бар. Лукманиер асуына жаз мезгілінде автобус қатынасы бар.
Disentis is first mentioned in 765 as Desertina. In 1127 it was mentioned as monasterium Dissertinensis. Disentis lies on the highest step of the Rhine valley, where the roads of the Oberalp pass coming from central and western Switzerland and of the Lukmanier pass coming from the Ticino meet. It has a station where the line from Brig meets the line from Chur and is connected by train and road to the Valais via the Oberalp pass and to Chur following the Rhine valley. The Lukmanier pass road is in summer served by a post bus line.
Мәдениет
Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) романш тілінде сөйлейді (75,3%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (20,4%), ал үшінші – португал тілі (1,4%). Бұл муниципалитеттегі ресми тіл – романш тілінің сурильван диалектісі. Швейцариялық неміс және неміс тілдерін көптеген адамдар екінші және үшінші тілдері ретінде қолданса да, жергілікті заңдар тек романш тілінде жазылған. Дисентис – романш тілінің, әсіресе оның сурильван диалектісінің ең маңызды орталықтарының бірі. Монастырь гимназиясы арқылы ол мәдени орталық ретінде де маңызды рөл атқарады.
Most of the population (as of 2000) speaks Romansh (75.3%), with German being second most common (20.4%) and Portuguese third (1.4%). The official language of the municipality is the Sursilvan dialect of Romansh. While Swiss German and German are spoken by most people as second and third languages respectively, the local laws are only in Romansh. Disentis is one of the most important centers of the Romansh language, especially of its Sursilvan dialect. It also plays an important role as cultural center through the high school of the monastery.
Туризм
Туризм 1870 жылдар шамасында басталды және бүгінде Дисентис жаз айларында тау жаяу серуендеуге арналған жолдарды, ал қыс айларында – шаңғы трассаларын ұсынатын курорт. Альпі шаңғысымен айналысушылар үшін 2833 метрлік биіктікке дейін көтерілетін 6 шаңғы лифті бар. 14 қонақ үй және 21 мейрамхана бар, сондай-ақ көршілес Седрун муниципалитетімен бірге Дисентис қонақ үйлер мен демалысқа арналған пәтерлерде барлығы 10 000 төсек-орын ұсынады.
Tourism started around 1870 and today Disentis is a resort offering of hiking trails in summer and of cross country tracks in winter. For alpine skiers there are 6 ski lift up to 2833m. There are 14 hotels and 21 restaurants, and together with neighbour municipality Sedrun, Disentis offers a total of 10,000 beds in hotels and holiday apartments.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Гада базиликасы, Дисентис аббаттығы, Дисладағы Санта-Лузи капелласы, Аклеттадағы Санта-Мария капелласы және Пунт-Руссейн көпірі (Сумвигпен ортақ) Швейцарияның ұлттық маңызы бар мұрасының тізіміне енгізілген.
The Basilica of S. Gada, Disentis Abbey, the Chapel of S. Luzi in Disla, the Chapel of S. Maria in Acletta and the Punt Russein bridge (shared with Sumvitg) are listed as Swiss heritage sites of national significance.
Дін
2000 жылғы санақ бойынша 1954 адам немесе 90,0% рим-католик, ал 79 адам немесе 3,6% швейцариялық реформаланған шіркеуге жатады. Қалған халықтың арасында 8 адам (немесе халықтың 0,37% шамасында) православие шіркеуіне, ал 5 адам (немесе халықтың 0,23% шамасында) басқа христиан шіркеуіне жатады. 16 адам (немесе халықтың 0,74% шамасында) ислам дінін ұстанады. Тағы 6 адам (немесе халықтың шамамен 0,28% -ы) басқа шіркеуге жатады (санақта тізілмеген), 42 адам (немесе халықтың шамамен 1,93% -ы) дінге жатпайды, агностик немесе атеист, ал 67 адам (немесе халықтың шамамен 3,08% -ы) сұраққа жауап бермеді.
From the 2000 census, 1,954 or 90.0% are Roman Catholic, while 79 or 3.6% belonged to the Swiss Reformed Church. Of the rest of the population, there are 8 individuals (or about 0.37% of the population) who belong to the Orthodox Church, and there are 5 individuals (or about 0.23% of the population) who belong to another Christian church. There are 16 (or about 0.74% of the population) who are Islamic. There are 6 individuals (or about 0.28% of the population) who belong to another church (not listed on the census), 42 (or about 1.93% of the population) belong to no church, are agnostic or atheist, and 67 individuals (or about 3.08% of the population) did not answer the question.
Көлік
Муниципалитетте төрт теміржол станциясы бар: , , , және . Олардың біріншісі Рейхнау-Таминс – Дисентис/Мустер және Фурка-Оберальп желілерінің тоғысында орналасқан, ал қалған үшеуі Фурка-Оберальп желісі бойында батысқа қарай орналасқан. Олардың арасында , , және қалаларына жүйімпаздық қызмет үздіксіз жүргізіледі.
The municipality has four railway stations: , , , and The first of these is located at the junction of the Reichenau Tamins–Disentis/Mustér line and the Furka Oberalp line, while the latter three are located to the west on the Furka Oberalp line. Between them there is regular service to , , , and .