Кіріспе

Швед дипломаты және адам құқықтарын қорғаушы Томас Хаммарберг (2 қаңтар 1942 жылы туған) – швед дипломаты және адам құқықтарын қорғаушы. 2006 жылғы 1 сәуірден 2012 жылғы 31 наурызға дейін ол Страсбургтегі Еуропа Кеңесінің Адам құқықтары жөніндегі комиссары болып қызмет етті. Ол алғашқы комиссар Альваро Гил Роблес қызметін жалғастырды.

Мансап

Хаммарберг Орнскёльдсвик қаласында дүниеге келген. Тағайындалғанға дейін ол бірнеше онжылдық бойы Еуропа және бүкіл әлемде адам құқықтарын дамытуға жұмыс істеді. Ол Стокгольмдегі Олоф Пальме атындағы халықаралық орталықтың (2002–05) бас хатшысы, Швеция үкіметінің гуманитарлық мәселелер жөніндегі елшісі (1994–2002), «Балаларды құтқару Швеция» үкіметтік емес ұйымының (1986–92) бас хатшысы және Amnesty International ұйымының бас хатшысы (1980–86) болды. 1977 жылы ол Amnesty International атынан Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. 2001–2003 жылдары Хаммарберг БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының Еуропа, Орталық Азия және Кавказ айманы бойынша өңірлік кеңесшісі қызметін атқарды. Бірнеше жыл бойы ол Швеция Премьер-министрінің БҰҰ Балалар жөніндегі арнайы сессиясындағы жеке өкілі, сондай-ақ «Бейбітшілік миссияларындағы адам құқықтары» тақырыбындағы Аспен институтының дөңгелек үстелдерін ұйымдастырушысы болды. 1996–2000 жылдары ол БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннанның Камбоджадағы адам құқықтары жөніндегі арнайы өкілі болды. Ол сонымен қатар Таяу Шығыс бейбіт процесіндегі босқындар жөніндегі жұмыс тобының жұмысына қатысты. Комиссар ретінде Хаммарберг өзінің мандатына сәйкес Еуропа Кеңесінің барлық мүше мемлекеттерінде адам құқықтарын құрметтеуді насихаттау мақсатында үнемі сапарлар жасады. Комиссар лауазымынан кеткеннен кейін ол Психикалық мүгеліктерді қорғау орталығына құрметті президент ретінде қосылды.

Швед парламенті мүшесі, 2018 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2018 жылғы швед жалпы сайлауынан бастап Хаммерберг швед Риксдағының депутаты болып табылады. Парламенттегі қызметінен бөлек, ол 2019 жылдан бері Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының шведтік делегациясының мүшесі ретінде жұмыс істеп келеді. Социал-демократиялық партияның мүшесі ретінде ол Социалистер, демократтар және жасылдар тобының құрамында. Қазіргі таңда ол Еуропа Кеңесінің мүше мемлекеттерінің міндеттемелерін орындау жөніндегі комитетінде (Бақылау комитеті) және Таяу Шығыс және араб әлемі бойынша кіші комитетте мүше болып табылады. Ұлыбританиядан Найджел Эванспен бірге ол Түркия жөніндегі Ассамблеяның бірлескен баяндамашысы қызметін атқарады.

Ромалардың құқықтары

Томас Хаммарберг Еуропадағы синто және рома халқының құқықтарын нығайтуға арналған, оны ол "ұятты кемшілік" деп санайды. Көптеген сөздері мен мәлімдемелерінде Хаммарберг Еуропадағы ең ірі азшылықтың тұрмыс жағдайын жақсартуға белсенді түрде ұмтылып, оларға қатысты нәсілшіліктің алаңдататын деңгейін сынап келеді. Хаммарберг жағдайды нақты бейнелейді, мысалы, Италия жөніндегі соңғы баяндамасында итальян билігінің синто және рома халқына қатысты әрекеттерін қатаң сынады. 2010 жылы Хаммарберг синто және рома халқының адам құқықтары туралы толыққанды құжат жариялады, онда ол жағдайды жақсартуға бағытталған біртұтас және жан-жақты бағдарламаның қажеттігін атап өтті, сондай-ақ "қазіргі рома халқына қарсы риторика нацистердің жаппай қырғынды бастағанға дейінгі сөздеріне едәуір ұқсас" екенін ескертті. 2012 жылдың 27 ақпанында ол Еуропадағы рома және көшпенділердің жағдайы туралы толыққанды баяндама жариялады, онда көптеген еуропалық елдерде олардың негізгі адам құқықтарынан әлі де айырылып, ашық нәсілшілікке ұшырап жатқанын көрсетті. 2009 жылы Германия канцлері Ангела Меркельге жолдаған хатында Хаммарберг Косовоға депортацияны тоқтатуға шақырды, онда депортацияланғандар саяси қуғын-сүргінге ұшырап, лагерьлерде өмір сүруге мәжбүр екенін айтты. Ол бұл "шұғыл ұсынысты" бір жылдан кейін Германияның ішкі істер министрі Томас де Мазьерге жолдаған хатында қайталады. Хаммарберг ұйымдастырған арнайы комиссия Косоводагы рома лагерін "гуманитарлық апат" деп сипаттады. Адам құқықтары жөніндегі комиссар 2010 жылы Францияның рома халқын жаппай депортациялауын да қатаң сынады. Рома халқының құқықтарын қорғауға деген қайраттылығы мен адалдығы үшін Томас Хаммарбергке Германияның синто және рома халқының Орталық Кеңесі мен Манфред Лаутеншлегер қоры 2012 жылдың 3 сәуірінде Берлинде синто және рома халқының Еуропалық азаматтық құқықтар сыйлығын табыс етті.

Жарияланымдар

Хаммарберг адам құқықтары мәселелері, әсіресе балалар құқықтары, босқындар саясаты, азшылықтар мәселелері, ксенофобия, исламофобия, рома халқының құқықтары, Еуропадағы ЛГБТ құқықтары, сондай-ақ халықаралық қатынастар мен қауіпсіздік тақырыптары бойынша көптеген жариялымдар жасады. Ол түрлі үкіметаралық және академиялық мекемелерде адам құқықтары туралы баяндамалармен және лекциялармен де кеңінен танымал. Комиссар ретінде ол мекеменің сайтында Еуропадағы адам құқықтары мәселелері бойынша "Көзқарас" мақалалар сериясын жариялады. Ол негізгі адам құқықтары мәселелеріне қатысты пікірлерін үнемі жариялап тұрады. Еуропа Кеңесінің Адам құқықтары жөніндегі комиссары қызметін атқару кезеңінде Хаммарберг Еуропа Кеңесінің 47 мүше мемлекетінің көбіне сапарлап, есептер жариялады.

Тану

2012 жылдың 9 наурызында Хаммарберг адам құқықтары саласындағы көрнекті еңбегі үшін Amnesty International төрағасы лауазымын иеленді. Amnesty International төрағалығын Amnesty International Flanders және Бельгияның Гент университеті ұйымдастырады.