Кіріспе
Бұл ашытылған соя өнімдерінің тізімі. Ашытылған соядан жасалған соя тағамдарының әртүрлі нұсқалары бар.
This is a list of fermented soy products. A diverse variety of soy food products made from fermented soybeans exists.
Ферменттелген соя өнімдері
Атауы Сурет Шығуы Тақырыбы Ахун (аксон) Нагаленд, Үндістан Аксон – Суми (Сема) тайпасының ерекше тағамы, ол ашытылған соядан жасалады. Соя бұршақтары қайнатылып, бамбук себетіне салынып, жапырақтармен, әсіресе банан жапырақтарымен жабылады. Себет пештің үстіне немесе жылы, ылғалды жерге қойылады. Бірнеше күннен кейін ашытылған соя бұршақтары ұнтақталып, қалың, жалпақ пісірілген нан тәрізді пішінді беріледі, жапыраққа оралып, пісіруден бұрын бір аптаға дейін түтінге қойылады. Көбінесе түтінделген шошқа етімен бірге пісіріледі. Беканг Мизорам, Үндістан Қайнағаннан кейін үш күн бойы ағаш күлінің аз мөлшерімен ашытылады. Бай тағамының дәстүрлі құрамына қосылады. Хавайжар Манипур, Үндістан Тұз қоспастан ашытылған соядан жасалады. Ашытылған соядан дайындалатын дәмді аматпас соустары мен қалың, дәмді чангемпоба қайнатпасы, жасыл жапырақты көкөністер мен балыққа қосылады. Cheonggukjang Корея Корея тағамында қолданылатын, тұтас және ұнтақталған соя бұршақтарынан жасалған ашытылған соя пастасы; Наттоға ұқсас. Доенжанг Корея Кореяның дәстүрлі ашытылған соя пастасы. Аты корей тілінде "қалың паста" дегенді білдіреді. Дубаньян Қытай Ашытылған бұршақ, соя, тұз, күріш және түрлі дәмдеуіштерден жасалған дәмді, тұщы паста. Дубаньян қарапайым және дәмді нұсқаларда бар, соңғысында қызыл бұрыш қосылған және ла дубаньян деп аталады. Ол әсіресе Сычуань тағамдарында қолданылады. Дучи Қытай Қытай тағамында қолданылады, көбінесе қара бұршақ соусын дайындау үшін пайдаланылады. Дайындау процесі мен өнімі Африканың ашытылған бұршақ өнімдері огири мен ируға ұқсас. Ферменттелген бұршақ пастасы Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия асханаларына тән, әдетте ұнтақталған соя бұршақтарынан жасалған ашытылған тағамдар санаты. Кейбір жағдайларда, мысалы, мисо өндірісінде, бұршақтардың басқа сорттары, мысалы, кең бұршақтар да қолданылуы мүмкін. Гочужанг Корея Қызыл бұрыш, жабысқақ күріш, ашытылған соя және тұздан жасалған дәмді және өткір корей дәмдеуіші. Дәстүр бойынша, ол табиғи түрде ашытылады, бірнеше жыл бойы ашық ауада, көбінесе жоғары тас платформада (жангдокдае) үлкен топырақ ыдыстарда. Жажангмён Шаньдун аймағы, Қытай Чанжангтан (тұзды қара соя пастасынан), кесілген шошқа еті мен көкөністерден, кейде теңіз өнімдерінен жасалған қалың соустан жасалған бидай лапшасынан тұрады. Бұл тағам Қытайдың Шаньдун аймағындағы Чжацзянмианнан шыққан. Кинема Непал және Үндістан (Дарджилинг және Сикким) Непалға тән ашытылған соя өнімі, көбінесе Шығыс Непалдың Раис және Лимбу тайпалары дайындайды. Кинеманы дайындаудың дәстүрлі әдісі соя бұршақтарын пісіру, бөлме температурасына дейін салқындату, аздаған көкөніс күлін араластыру, банан жапырақтарына немесе күріш сабанына орау және 2-3 күнге жылы жерде ашыту үшін қалдыру. Оның сырты шырышты, дәмді, жаңғақтан еске түсетін дәмге ие. Кинема Натто сипаттамаларына ұқсайды. Мианчи Қытай Дучиге ұқсас, бірақ ақ соя бұршақтарынан жасалған. Мисо Жапония Күріш, арпа және/немесе соя бұршақтарын тұзбен және Aspergillus oryzae (kōjikin) саңырауқұлағымен ашыту арқылы алынатын дәстүрлі жапон дәмдеуіші. Нәтижесінде соустар мен майларға қолданылатын, көкөністерді немесе еттерді қышқылдатуға және dashi шұпасымен араластырып, мисо шұпасын (мисосиру) дайындауға қолданылатын қалың паста алынады. Натто Жапония Bacillus subtilis бактериясымен ашытылған соядан жасалған дәстүрлі жапон тағамы. Таңғы ас ретінде өте танымал. Ақуыздың бай көзі ретінде натто және соя пастасы мисо феодалдық Жапонияда маңызды тамақтану көзі болды. Наттоның күшті иісі, қатты дәмі және шырышты текстурасы салдарынан оған үйренуге уақыт керек болуы мүмкін. Қышқылдатылған тофу Қытай Шығыс Азия тағамдарында дәмдеуіш ретінде қолданылатын өңделген, консервіленген тофу түрі. Оның құрамында әдетте соя, тұз, күріш шарабы және кунжут майы немесе сірке қышқылы болады, ал олар 2-4 см шаршы және 1-2 см қалыңдықтағы блоктардан тұратын банкаларда сатылады. Соя соусы Қытай Қайнатылған соя, пісірілген дәндер, тұзды су және Aspergillus oryzae немесе Aspergillus sojae саңырауқұлағының ашытылған пастасынан жасалған дәмдеуіш. Ашытудан кейін паста сығымдалады, нәтижесінде соя соусы алынады, ал қалдық өнім көбінесе мал азығы ретінде қолданылады. Соя соусы Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия тағамдарының дәстүрлі құрамы болып табылады, оны тағамдарды дайындау кезінде және дәмдеуіш ретінде қолданады. Ол б.з. дейінгі 2 ғасырда Қытайда пайда болды және Азияға тарады. Соңғы жылдары Батыс тағамдарында және дайын тағамдарда да қолданылады. Сондай-ақ қараңыз: Тұщы соя соусы. Иісті тофу Қытай Ашытылған тофудың ерекше иісі бар түрі. Ірімшақтан айырмашылығы, иісті тофуның ашытуы үшін белгілі бір бактериялардың формуласы жоқ; өндіріс және дайындауда кең аудандық және жеке айырмашылықтар бар. Иісті тофуды дайындаудың дәстүрлі әдісі ашытылған сүт, көкөністер және еттен тұратын тұздық дайындау болып табылады; тұздыққа кептірілген креветкалар, амарант жапырақтары, горчица жапырақтары, бамбуктар және қытай шөптері де қосылуы мүмкін. Тұздық ашытуы бірнеше айға созылуы мүмкін. Тамари Жапония Жапонияның Чюбу аймағында өндіріледі, тамари коикучиден (Жапонияда ең көп өндірілетін соя соусы) қара түсті және дәмді. Онда аз немесе мүлдем бидай жоқ. Бидайға төзбейтін адамдар үшін бидайсыз тамариді қолдануға болады. Бұл "түпнұсқа" жапон соя соусы, өйткені оның рецепті Қытайдан Жапонияға әкелінген соя соусына ең жақын. Техникалық тұрғыда, бұл сорт мисо дамары деп белгіленеді, өйткені бұл мисо пісіп жетілгенде ағатын сұйықтық. Таучу Қытай Хубэй тағамдарында балықты бу үшін қолданылатын консервіленген соядан жасалған паста. Тауко Индонезия Қытай-Индонезия тағамдарында сақталған, ашытылған сары соядан жасалған паста. Аты Хоккиен диалектісінде айтылуынан келген және Қытайдан шыққан. Бұл соус Сунда және Ява тағамдары сияқты басқа индонезиялық асхана дәстүрлерінде де кеңінен қолданылады. Соус көбінесе қуырылған тағамдарға дәмдеуіш ретінде қолданылады. Темпе Индонезия Индонезиядан шыққан дәстүрлі соя өнімі. Ол сояны торт пішініне байланыстыратын табиғи культивация және бақыланатын ашыту процесі арқылы жасалады, вегетариандық котлетке ұқсас. Темпе негізгі дәстүрлі соя тағамдарының арасында Sinosphere тағамдарынан шықпаған жалғыз өнім. Туа Нао Мьянма, Тайланд Мьянма мен Тайландтың Шан халқына тән ашытылған соя. Тяньмяньцзян (Тәтті бұршақ соусы) Қытай Бидай ұны, қант, тұз, маньтоу және ашытылған сары соядан (соя соусын жасау кезінде қалған қалдықтар) жасалған қою, қоңыр немесе қара түсті қытай соусы. Соус түрлері әртүрлі құрамы мен өндіріс әдістеріне байланысты әртүрлі болады және маңызды аудандық айырмашылықтар бар. Тунгримбай Үндістан Үндістандағы Мегхалая штатындағы Хаси және Джайнтия тайпаларына тән ашытылған соя өнімі. Туонг Вьетнам Туонг – соядан жасалған ашытылған бұршақ пастасы, Вьетнам тағамдарында қолданылатын дәмдеуіштердің бірі. Оның консистенциясы қалың пастадан жұқа сұйықтыққа дейін өзгеруі мүмкін. Сары соя пастасы Қытай Сары соя, тұз және судан жасалған ашытылған паста; қазіргі заманда бидай ұны да қосымша ингредиент ретінде қолданылады, ал калий сорбаты консервант ретінде қолданылуы мүмкін. Сары соя пастасы Қытайда өндіріледі және негізінен Пекин тағамдарында және Солтүстік Қытайдың басқа тағамдарында қолданылады. Пехак Үндістан Ашытылған соя және Бхут Жолокиядан жасалған.