Кіріспе

Биной Мажумдар (17 қыркүйек 1934 – 11 желтоқсан 2006) – 2005 жылы Сахитя Академия сыйлығымен марапатталған бенгал ақыны.

Өмірбаян

Биной Маджумдар 1934 жылдың 17 қыркүйегінде Мьянмада (бұрынғы Бірма) дүниеге келген. Кейін отбасы Үндістанның Батыс Бенгалия штатындағы қазіргі Такурнагарға көшіп орналасқан. Биной бала кезінен математиканы ұнатқан. Ол Калькутта университетінің Президенттік колледжінде «Интермедиат» (жоғарғы білімге дайындық) курсын бітірген. 1957 жылы Бенгал инженерлік колледжінде (қазіргі Индийлік Инженерлік Ғылым және Технология институты, IIT Калькутта) механика мамандығы бойынша диплом алғанімен, өмірінің соңында поэзияға бет бұрған. Ол көптеген ғылыми мәтіндерді орыс тілінен бенгал тіліне аударған. Биной жазуға кіріскен кезде, жүйелі бақылау және зерттеудің ғылыми тәжірибесі оның поэзиясында табиғи түрде орын алды. Оның алғашқы өлеңдер жинағы – «Нахшатр Алой» («Жұлдыздардың жарығында»). Алайда, Биной Маджумдардың ең танымал туындысы – «Фирэ Эшо, Чака» («Ой, дөңгелек, қайта кел», 1960), ол күнделік түрінде жазылған. Бұл кітап Калькутталық, Маджумдардың замандасы Гаятри Чакраворти Спивакқа арналған. Профессор Нараян Ч. Гош Биной Маджумдардың өлеңдеріндегі математикалық аспектілерді талдаған көптеген мақалалар жазған. Гош айтуынша, 1960 жылы жарық көрген «Фирэ Эшо, Чака» Бинойдың прогресті еске түсіруге құштарлығын көрсетеді, дөңгелек символизмі осыны білдіреді. Профессор Гош Биной Маджумдардың «Балмикір Кабита» туындысын Ратнакар Балмикидің (алғашқы ақын) «Балмикір Пратибха» арқылы Рабиндранат Тагур жасаған жалғасы ретінде сипаттаған. Гош Бинойдың «Ека-эка-ката-бали» өлеңі Джон Милтонның поэтикалық қайғысының көрінісі сияқты, жалғыздыққа арналған лирикалық толғау екенін айтқан, немесе Перси Бише Шеллидің «Маған жарты қуанышты үйрет / Сенің миың білуі керек; / Мұндай үйлесімді ақымақтық / Менің аузымнан ағып шығар, / Әлем мен қазір тыңдап отырғандай, тыңдауы керек» сияқты. Биной бенгал тілінде алғашқы табысты романдар жазған атақты жазушы Банким Чандраның «Кео кахно ека такиона» («Ешкім жалғыз өмір сүрмейді») романын білгенімен, ол өзінің ана тілінде жазылған.

Аштық ұрпақ

1960 жылдары ол қысқа мерзімге Аштық буын қозғалысына қосылды, бірақ Шакти Чаттопадхяймен болған пікір келіспеушіліктері салдарынан одан шығып кетті. Дегенмен, ол бірнеше өлеңін "Аштықшыл" бюллетеньдерінде жариялады, олардың бірі – "Екті Уджвал Маач" аттысы ғалымдар арасында кеңінен танылып, популярлыққа ие болды. Шакти Чаттопадхяй мен Сандипан Чаттопадхяймен келіспеушіліктерінен кейін, ол оларға қарсы "Аштықшыл" парақшасын өзі жазды. Ол 35 айға созылған сот процесінде Малай Рой Чоудхуриді қолдады. Биной 2006 жылдың 11 желтоқсанында Батыс Бенгалияның Такаурнагар ауданындағы Шимулпурде дүниеден өтті.

Поэзиялық мұра

Бинойды сыншылар көбінесе Тагордан кейінгі дәуірде бенгал поэзиясында төңкеріс жасаған ақын Джибананнанда Дастың нағыз мұрагері деп санайды. Жибанананда сияқты, Биной да шығармаларының негізін Бенгалияның бай табиғаты – далалар, ормандар, өзендер мен жануарлар дүниесінен алды. Бірақ Бинойдың ерекшелігі – табиғаттың әртүрлі элементтерін объективті логика мен ғылыми зерттеулер арқылы байланыстыруға тырысуында болды. Осы тұрғыдан алғанда, кейбір сыншылар, мысалы, Арянил Мухопадхьяй, оның туындыларын ғылыми-зерттеу журналы деп атайды. Биной Мажумдар поэзияда сексуалдық жағын бейнелеуде батыл және революциялық болды. Ол сезімтал және Фрейдтік мәні бар, әсерлі суреттемелерді көп пайдаланды. (Амар Бхуттай Тел т.б.) сияқты бірнеше туындыларында, Биной сексуалдық қатынасты ашық және егжей-тегжейлі сипаттайды, процестің физиологиясына ерекше назар аударады және журналистік стильде баяндайды. Биной, Шахти Чаттопадхьяй, Самир Ройчудхури және Малай Рой Чоудхури бастаған «Ашар ұрпақ» (হাংри আন্দোলন) әдеби қозғалысының бастапқы қатысушыларының бірі болды. Биной бенгал поэзиясын оқитын оқырмандар арасында көбінесе белгісіз болды. Ол замандас әдебиетінің қалыптарын бұзып, өзінің заманынан озып кеткен. Оның кейбір өлеңдерін бірінші рет оқығанда түсіну қиын, оларды бірнеше рет оқу қажет. Оның жазбалары конвенциялық романтикалық поэзия емес, көбінесе бейтарап ғылыми репортаж сияқты көрінеді. Осы себепті, Бинойдың оқырмандары оның математик болған тегін аңғаруға болады. Биной өзінің барлық образдылығын, нюанстарын, лирикасын және поэтикалық жаңалықтарын ғылыми ойлау мен нақты байқаулардың негізінде құрайды. Биной Мажумер поэзиясында математикалық ұғымдарды қолданды. Әдетте, ақындар математикадан аулақ жүреді, сондықтан Бинойды бенгал ақындары толыққанды түсінбеді, ол ерекше болғанымен, аса танымал болған жоқ. Соңғы жылдары математик профессор Нараян Ч. Гош оның өлеңдерін математикалық тұрғыдан талдады. Ол түрлі журналдарда көптеген мақалалар жазды. Бұл ерекше еңбектер Бинойды әртүрлі аспектілерден бағалауға жаңа мүмкіндіктер ашты. Қазір оның шығармаларын қайта қарау жұмыстары жүріп жатыр.

Марапаттар

Биной өмірінің соңына дейін екі маңызды әдеби сыйлыққа ие болды. 2005 жылы "Кәбиясамгра 2" (екінші өлеңдер жинағы) үшін Рабиндра Пураскармен марапатталды. Сондай-ақ, 2005 жылы "Хаспатале Лекха Кабитагучха" (ауруханада жазылған өлеңдер жинағы) үшін Сахтия Академиясы сыйлығымен құрметтелді.