Портела: Тарихы мен қалыптасуы

Кіріспе

Портела (puɾˈtɛlɐ) — Португалияның Лиссабон округіндегі Луреш муниципалитетіне қарасты бұрынғы азаматтық приход. 2013 жылы бұл приход жаңа Москавиде и Портела приходына біріктірілді.

Тарих

Топонимикалық тұрғыдан алғанда, Портела өзінің атын екі португалдық анықтамадан алады: «портела» сөзі латын тіліндегі «портулла» немесе «портелла» сөздерінің өзгеруінен туындаған, бұл «кішкентай есік» немесе «кіреберіс» дегенді білдіреді, себебі оны Лиссабонға (немесе Тагус сағасының оңтүстік бөлігіне) қол жеткізу жолы ретінде қарастыруға болады; «портела» термині сонымен қатар, сөзбе-сөз – «жол немесе көше бұрылыс немесе бұрыш жасайтын нүкте, әдетте тар жерде немесе саласында». Географиялық тұрғыдан алғанда, екінші мәлімдеме де рас, өйткені приходтың солтүстік шекарасы екі маңызды бұрылыспен (Авенида Инфанте Дом Энрикес IC17 және IC17 A1) шектелген. Портеланың бас жоспары швейцариялық архитектор Ле Корбюзьенің «3 миллион адамға арналған заманауи қала» (1922) атты утопиялық жобасынан үлкен шабыт алды, ал оның қала құрылысы заманауи архитектураның негізінде салынды, бұл оны күннің, ауаның және табиғаттың максималды мөлшеріне ұшыратып, (Конгресс Халықаралық Архитектураның 1933 жылғы Афина хартасында көрсетілгендей) осылай болуына мүмкіндік берді. Сол сияқты, 1960 жылдардың басында Буэнос-Айрестегі жаңа құрылыс Портеланың болашақ қала құрылысына ұқсас әсер етті; бұл құрылыс геометриялық дизайнға ие болды, орталыққа қарай бағытталған бірнеше сызықтық жолдармен байланысты. Лиссабонда осындай жобаны Нью-Йорк архитектор іске асырды, оған 1970 жылдары ірі сауда орталығын салу тапсырылды (елордада қала құрылысы принциптерін қолдану арқылы аяқталған алғашқы құрылыс). Аймақтың дамуына жастар мәдениеті әсер етті, жастар қозғалысының авангардындағы панк, металл, анархист және басқа да богемиялық топтары Баирро-Альто ауданында уақыт өткізіп, түндерін Каис-ду-Содреде, Ямайкада, Токиода немесе Шангрилада аяқтады. Уақыт өте келе, Портела үй иелерінің қауымдастығы, приход шіркеуі және Хунта Фрегезия тұрғындардың іс-әрекеттеріне белсендірек қатысты. 1990 жылдары жастар қозғалысы Алкантара Мар, Капитал немесе Кремль аймақтарына көшті. Осы кезде Esplanada da Portela (басты көше) ашық ауадағы жасыл кеңістіктерімен жергілікті тұрғындарды көп тартты, содан кейін жергілікті тұрғындарды бекіту үшін теннис корты мен футбол алаңы біртіндеп салынды. Халықтың жасы ұлғайған сайын, көптегендері үйленді және басқа жерге көшіп кетті, бірақ кейбіреулері аймақта қалды, ал басқалары өзен жағалауына жақындады, себебі Expo 98 жерлері тұрғын үйлер салу үшін қайта жаңартылды.

In toponymic terms, Portela gets its name from two Portuguese definitions: portela is derived from a corruption of the Latin portulla or portella, which means "small door" or "entryway"", since it can be considered the access to Lisbon (and/or south part of the Tagus estuary); the term portela is also, literally "a point where a road or street forms a bend or angle, ordinarily in a bottleneck or tributary"". Geographically, the second statement is also true, since the parish's northern limits are cornered by two important bends (Avenida Infante Dom Henriques IC17 and IC17 A1). Portela's masterplan was deeply inspired by Swiss architect Le Corbusier's utopian scheme of "A Contemporary City for 3 Million People" (1922), and its urbanism based on the premise of a modern architecture that was exposed it to the maximum levels of sun, air and nature (as stated in the 1933 Athens Charter of Congrès International d'Architecture Moderne). Similarly, in the early part of the 1960s, a development in Buenos Aires had a comparable effect on the future urbanization of Portela; the development was geometric in design, with composite linear roadways around a central centre. In Lisbon, a similar layout was achieved by a New York architect, who was commissioned to construct a development that centred on a large commercial mall in the 1970s (the first of its type to be completed using urban planning concepts in the capital). The growth of the region was influenced by the youth culture, a bohemian collection of punk, metal, anarchist and others on the vanguard of the youth movement, who would spend time in the Bairro Alto district, ending their nights in Cais do Sodré, Jamaica, Tóquio or Shangrila. As time evolved, the Association of Portela Homeowners, the parish Church and the Junta Freguesia became more active in the activities of the residents. By the 1990s, the youth movement had moved on to areas of Alcântara Mar, the Kapital or the Kremlin. At this time, the Esplanada da Portela (the main strip), with its open air green spaces attracted more of the local residents, and slowly the tennis courts and football field were constructed to fix the local population. As the population continued to age, many married and moved away, although some remained in the region while others moved closer to the river's edge, as the Expo 98 lands were repurposed for residential living.

География

Москавиде, Сакавем, Приор Вельо және Лиссабон муниципалитетімен (Санта-Мария-дос-Оливайс) шекаралас Портела шамамен 1 км² аумақта 20 000-ға жуық тұрғынды қамтиды. Ол Лиссабон халықаралық әуежайынан шамамен 2 километр қашықтықта және Португалияның екі маңызды автомобиль бағыттарының қиылысында орналасқан: A1 (Лиссабон-Опорто тас жолы) және A12 IC17 CRIL (Лиссабон аймақтық ішкі айналма жолы), ол тікелей Васко да Гама көпіріне және Тажу эстуарийінің оңтүстік бөлігіне қосылады. Приход батыстан шығысқа қарай көлбеу жазықта орналасқан, шамамен жазық дала құрайды. Оливайс семинариясының оңтүстік жиегінен басталатын оңтүстік шекара шығысқа қарай Васко да Гама көпіріне қарай баратын және келуге арналған жолдарға дейін созылады, содан кейін A1 және E1 қиылысына дейін солтүстік-шығысқа қарай тас жолмен жалғасады. Шекара одан әрі A1 E1 тас жолымен батысқа қарай Avenida Mal. Craveiro Lopes тұсындағы қиылысқа дейін созылады, онда Avenida Dr. Alfredo Bensaúde-ді айналып өтіп, Estrada da Circunvalação арқылы Largo dos Bombeiros-қа дейін, содан кейін семинарияға оралады. Бұл көршілес Санта-Мария-дос-Оливайс орналасқан Parque das Nações паркінен бірнеше блок солтүстікке қарай жатыр. Демографиялық көрсеткіштері 41% жастарды және бар болғаны 5,6% зейнеткерлерді қамтиды, бұл халықтың жас екенін көрсетеді; 1997 жылдан бастап туу көрсеткіші (130) өлім-жітімнен (63) асып, халық санының өсіп келе жатқанын көрсетеді (1997). Портела – Лиссабон қаласының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан жоғары тығыздықпен салынған тұрғын үй ауданы. Мұнда 11809 адам тұрады, олардың көпшілігі жұмыс және демалыс үшін Лиссабонға барып-келеді. Портела сауда орталығы (Centro Comercial da Portela) Лиссабондағы ең биік ғимараттардың бірі – Конкордия (80 м), Христо Рей да Портела шіркеуі, Парк Деспортиво да Ассоциация дос Морадорес да Портела, Оливайс семинариясы және Альмейда Гаррет және Дескобертас саябақтары – бұл ауданға бұрын тұрғындарды тартқан қалалық әлеуметтік және мәдени құрылымдардың мысалдары. Centro Comercial азаматтық приходтың орталығында, қауымның дәстүрлі орталығының бұрынғы орнында орналасқан. Ол жаңа дүкендермен, мысалы, компьютерлер мен технологиялар, спа-салондар, киім-кешек дүкендері және аяқ киім дүкендері, сондай-ақ банктермен қайта жаңартылды. Cristo Rei da Portela шіркеуі католик дін өкілдерінің мақтанышы; жергілікті тұрғындардың салымдарымен баяу салынған, бұл Португалияның басқа стильдерінен ерекшеленетін маңызды заманауи сәулеттік шешім. Приходта екі бассейні бар кешен бар, оны GesLoures муниципалды компания басқарады. Кешеннің бір бассейні (25 x 12,5 метр) жүзу жарыстары, жаттығулар және озық сыныптар үшін, ал екіншісі (12,5 x 8 метр) жүзудің негізгі сабақтары үшін пайдаланылады. Бұл ғимараттар энергияны тиімді пайдалану, энергияны қайта өңдеу, күн панельдерін пайдалану және энергия тұтыну мен көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту үшін салынған сирек ғимараттардың бірі. Парк Деспортивода үш теннис корты, алаң, эспланада және бассейн бар. Жалпы, приход жолдардың түзу боймен орналасқан құрылымы болып табылады, онда 10-12 қабаттан тұратын жүздеген ғимараттар бар, олар дөңгелек пішінді сауда орталығы мен ортасында 20 қабатты мұнарасы бар төртбұрыш құрайды. Халық тығыздығы жоғары (шамамен 12430 тұрғын/км²), приход сумен жабдықтау, кәріз суларын тазарту, қоқыс жинау (Вила Франка де Ширадағы полигонға қол жеткізіледі) және соңғы кезде табиғи газды құбырмен жеткізу сияқты көптеген ұжымдық инфрақұрылымдармен жабдықталған. Азаматтық приходтың солтүстік-батыс бұрышында, Авенида до Ралис және Эстрада да Циркунваласау бұрышында осы заманауи азаматтық приходтың бұрынғы бунгалолар, тасталған ғимараттар мен қираған үй-жайлардан тұратын тозығы жеткен бөлігі сақталған.

Bordering the urban parishes of Moscavide, Sacavém, Prior Velho and the municipality of Lisbon (parish of Santa Maria dos Olivais), Portela includes approximately 20,000 inhabitants in an area of about one km2. It is located barely two kilometres from Lisbon's International Airport and at the intersection of two of Portugal's main road axisways: the A1 (Lisbon Oporto motorway) and A12 IC17 CRIL (Circular Regional Interior de Lisboa) inter urban ring roadway (linking it directly to the Vasco da Gama bridge and the southern part of the Tagus estuary. The parish is situated on a gentle slope running west to east forming a slight plateau. Starting from the southern edge of the Seminary of Olivais, the southern border extends east to the on/off ramps of the Vasco da Gama bridge, then follows the motorway northeast until the intersection of the A1 E1 cloverleaf interchange. The border then follows the A1 E1 west until the interchange at Avenida Mal. Craveiro Lopes, where it bypasses the Avenida Dr. Alfredo Bensaúde, instead following the Estrada da Circunvalação until the Largo dos Bombeiros, before returning to the Seminary. It is several blocks north of the Parque das Nações , which lies in the neighbouring Santa Maria dos Olivais. Its demographics identify an area that includes 41% youth, while only 5.6% seniors, indicating a relatively young population; infant natality (130) to mortality (63) from 1997 identifies a community that is growing (1997). Portela is a high density residential neighborhood situated on the northeastern section of Lisbon's city boundary. It is the home of 11809 people, most of whom commute to Lisbon for work and leisure. The Commercial Centre of Portela (Centro Comercial da Portela), hosts one of the higher building in Lisbon, Concórdia (80m), the Church of Cristo Rei da Portela, the Parque Desportivo da Associação dos Moradores da Portela, the Seminary of Olivais and the parks of Almeida Garrett and Descobertas, are examples of the urban social and cultural structures that have attracted residents to the area in the past. The Centro Comercial is situated in the heart of the civil parish, at the former centre of the communities traditional centre. It was remodelled and reinvigorated to include new shops such as computer and technology, spas, clothing/apparel outlets and shoe shops, in addition to banking. The Church of Cristo Rei da Portela is the pride of the Catholic faith community; erected slowly, through local contributions, it is a significant modern architectural design uncommon to the other Portuguese styles. The parish has a Complex with two pools, that is operated by the municipal company GesLoures. One pool of the Complex (25 x 12,5 meters) is used for swim competitions, training and more advanced classes, while the other (12.5 x 8 metres) is used for more basic swimming classes. The facilities were one of the few buildings to the constructed to be energy efficient, recycling energy, utilizing solar panels and reducing the consume of energy and emissions of carbon dioxide. The Parque Desportivo has three tennis courts and field, an esplanade and a swimming pool. Generally, the parish is a linear alignment of roads, comprising a hundred 10 to 12 storey buildings, that form a rectangle which has a circular shaped shopping centre and a 20 storey tower at its very middle point. With a large population density (approximately 12430 inhabitants per square kilometre), the parish is equipped with many collective structures including water supplies, sewage treatment, garbage pickup (with access to landfill in Vila Franca de Xira) and recently the canalization of natural gas. In the northwest corner of the civil parish, on the corner of Avenida do Ralis and the Estrada da Circunvalação, remains a degraded part of this modern civil parish, consisting of dozens of bungalows, abandoned buildings and ruins.