Кіріспе

Хорацийдің әдеби шығармалары – Хорацийдің хаттары (немесе жазбалары) екі кітапта, б.з.б. 20 және 14 жылдары жарық көрді. Epistularum liber primus (Бірінші хаттар кітабы) – Хорацийдің б.з.б. 20 жылы жарық көрген жетінші туындысы. Бұл кітап 20 хаттан тұрады. «Сапперо ауде» («ақылға жүгінуге батылдық») деген тіркес осы өлеңдер жинағынан алынған. Epistularum liber secundus (Екінші хаттар кітабы) б.з.б. 14 жылы жарық көрді. Бұл кітап 3 хаттан тұрады. Дегенмен, үшінші хат – «Ars Poetica» – әдетте жеке туынды ретінде қарастырылады.

Өмірбаян

Бір түсіндірмеші былай дейді: "Хорацийдің хаттарын хат түрінде оның сатираларының жалғасы деп айтуға болады, бірақ хаттардың көпшілігі [шын мәнінде] тек формасымен ғана хаттар". Олар, шын мәнінде, кіріспе хаттың керемет үлгісін қамтиды (I.9); ойын-сауық әзіл-қалжың (I.14); достық хат алмасудың үзінділері (I.3, I.4 және I.5); ал соңғысы, I.20 хат, "Кітабына" деп арналған және ол бұрын жазған хаттарға эпилог сияқты. Дегенмен, көбінесе, хаттар "Поптың Хораций үлгісімен бізге "Әдептік эсселер" ретінде таныс еткен шығармаларға" ұқсас композициялар болып табылады. Композицияның формасы Люцилийдің жеке достарына хаттар түрінде жазған кейбір сатираларынан туындаған болуы мүмкін.

I.1 – Философияның маңыздылығы (Хорацийдің меценаты Маеценаға арналған)
1 19 – Хораций лирикалық поэзияны жазуды тоқтатуы үшін Маеценадан кешірім сұрайды, бірақ ол өскен сайын философияға көбірек бейімделген. Алайда, ол қандай да бір философиялық мектепке бағынбайды. 20 40 – Даналық – өмірдің нағыз мәні; бірақ көптеген адамдар оның орташа үлесіне ғана қанағат етуі керек: даналық – құмарлықтарымызды бағындыра алатын жалғыз күш. 41 69 – Адамдар кедейліктен қашу үшін барлық нәрсені жасауға дайын, бірақ алтыннан да қымбат адалдықты иемдену үшін ештеңе жасамайды. Таза саналы адам – нағыз патша. 70 93 – Ол көпшілік пікірлерін қабылдай алмайды, өйткені олардың барлығы бір бағытқа, яғни ақша табуға бағытталған. Сонымен қатар, адамдар бір-бірінен ізденістерінде ғана емес, ешбір адам өзімен өзінде де тұрақты болмайды. 94 108 – Сыртқы қайшылықтар бірден байқалады, ал өмір мен практикадағы қайшылықтар көзден жасырынып қалады. Бұл хат стоиктердің кемелді адам туралы ілімін әзілге айналдырып аяқталады.

I.2 – Гомер: Шынайы философияның ұстазы (Лоллиус Максимусқа арналған)
1 31 – Хораций стоик философтарының үлгісімен Гомердің адамгершілік туралы ұстаз ретіндегі еңбегін көрсетуден бастайды. 32 71 – Адамдар жақсылық жасаудан гөрі жамандық жасау үшін көп қиналады, және денесіне қарағанда жанына көбірек қамқорлық жасайды. Дегенмен, қанағат пен жан тыныштығы болмаса, материалдық игіліктердің қызығын сезінуге болмайды. Ашкөздік пен қызғаныш – әрдайым жалқылар, ал ашудан кейін өкініш келеді. Жастық шақта өзін-өзі ұстауға үйрену керек. Ол әрқашан шектен тыс кетпеу философиясын ұстануға тиіс.

I.3 – Әдеби қызметкерлерге арналған хат (Юлий Флорусқа арналған)
Тиберий Клавдий Неронның штабында қызмет ететін Юлий Флорусқа арналған. Хаттың басым бөлігі штаб мүшелерінің әдеби ізденістеріне қатысты сұрақтар мен байқаулардан тұрады; және Флорус пен Мунаций арасындағы дау татуласумен аяқталады деген үмітпен аяқталады.

I.4 – Қанағатқа шақыру (Элегиялық ақын Альбиус Тибуллға арналған)
Хораций досын әр сәттен ләззат алуға шақырады және оның Сабин шаруашылығына баруы оны көңілді ететінін айтады.

I.5 – Шақыру (Манлиус Торкватусқа арналған, Хораций оған IV.7 өлеңін де жазған)
Хораций досын кешкі асқа шақырады – ертең демалыс күні, ал Торкватус бір сәт үшін өз жұмысын ұмытып кетуі мүмкін. Хораций шараптың құдіретін мақтайды (III.21 өлеңін қараңыз); және тойға дайындалуды сипаттайды.

I.6 – Философиялық бейжайлық туралы (Нумицийге арналған)
Тексеру – бақыт. Қорқыныш пен құштарлық екеуі де жан тыныштығымызды бұзады. Сіз бұл қағиданың шын екенін кез келген басқа ізденісте іздесеңіз түсінесіз: 1) байлықта, 2) саяси құрметте, 3) сән-салтанатта, 4) махаббатта және ұсақ-түйектерде.

I.7 – Тәуелсіз рух (Маеценаға арналған)
1 24 – Хораций денсаулығына қауіп төндіретінін айтып, Римге келу уәдесін орындамағаны үшін Маеценадан кешірім сұрайды. Ол бұл себептің Маеценаны қанағаттандырады деп санайды, өйткені ол әрқашан оның әл-ауқатына шын жүректен көңіл бөлген дос. 25 45 – Егер Маецена оның Римде қалуын қаласа, онда Хорацийдің денсаулығы мен жастығы қайта қалпына келген болуы керек. Ол еркін болуы керек, тіпті ол үшін Маеценаның барлық ықыластарынан айырылса да. Хораций бәрін қайтарып бермек, өйткені Телемах өзінің кедей және жартасты аралына сай келмейтін аттарды алудан бас тартты. 46 95 – Вольтей Мена мен оның меценаты Л. Марций Филипп туралы әңгіме, Хораций мен Маеценаның қарым-қатынасына қатысты. Қалауларымызға қол жеткізу бізді әрдайым бақытты етпейді.

I.8 – Ескерту сөздері (Азия провинциясында Тиберийдің штабында қызмет ететін Цельс Альбинованға арналған)
Бұл хат жауап ретінде көрінеді. Хораций өзінің өзгермелілігі мен қанағатсыздығы туралы айтады және Цельсусқа өркендеуде шама-шарқының барынша сақталуын жұмсақ түрде ұсынады.

I.9 – Ұсыныс хаты (Тиберийге арналған)
Бұл хат болашақ император Тиберийге, II.6 өлеңіне арналған Тиций Септимийдің игілігі үшін жазылған.

I.10 – Ауылдық өмірдің артықшылықтары (Ода I.22-ге де арналған Аристий Фускусқа арналған)
Бұл хат Хорацийдің өзінің ауылды жаққа деген сүйіспеншілігін және досының қалаға деген құштарлығын салыстырудан басталады; содан кейін Табиғатты мақтау келеді; және ақыры, ақын байлықтан және мақсат-мұраттан гөрі орташа жағдай мен қанағаттың жоғары бақытын сипаттайды.

I.11 – Қанағат туралы (Ионияға саяхаттап бара жатқан Буллатийге арналған)
Ортаны өзгерту сананы өзгерте алмайды. Егер сана тыныш болса, ең қарапайым және қызықты емес орындар да ұнамды болып көрінеді.

I.12 – Көңіл көтеру (I.29 өлеңіне де арналған Икцийге арналған)
Хораций Агриппаның Сицилиядағы мүлігіне қараушы Икцийге қанағат етуге кеңес береді және оның философияны оқығанына ризашылық білдіреді. Содан кейін ол Помпей Гросфустың достығын күтуге шақырады және Римдегі жаңалықтарды айтады.

I.13 – Елшіге нұсқаулар (Августқа Хорацийдің өлеңдерін жеткізу үшін оның сарай шеңберіндегі досы Виний Асинаға арналған)
Хораций Августқа өзінің өлеңдерін жеткізу үшін досы Виний Асинаны жібереді. Ақын елшіге ойын-қалжыңмен нұсқау береді, оның есімін ("Асина") есекке теңейді.

I.14 – Шебер – Жәрдемшіге
Хораций өзінің жәрдемшісіне, ауылдық өмірді ұнатпайтын және қалалық өмірге қайта оралуды армандаған адамға хат жазады; ал Хораций Римде тұрса да, оның жүрегі ауылда.

I.15 – Ақпарат сұрау (Нумоний Валага арналған)
Хораций қысқы маусымды теңіз жағасында өткізуге шешім қабылдады және енді досынан Велия мен Салернның климаты және ресурстары туралы ақпарат сұрайды.

I.16 – Бақыт – Адалдықтан туады (II.11 өлеңіне де арналған Квинтий Гирпинусқа арналған)
1 16 – Хораций өзінің Сабин шаруашылығының қарапайым тартымдылығын сипаттайды. 17 45 – Досының көпшіліктің құрметіне тым мән беруіне кеңес береді – олардың құрметін алуға болады. 46 62 – Көптеген адамдар жақсылыққа ұмтылмайды, қорқыныштан туған әрекеттер жасайды – олардың моралі бос. 63 79 – Ашкөз адам ақшаның құлы. Жақсы адам еркін және қайыршылыққа қарсы тұра алады.

I.17 – Нағыз тәуелсіздік туралы (Скеваға арналған)
Хораций меценатқа деген сый-құрметті өзінің қадір-қасиетін жоғалтпай сақтауға болатынын көрсетеді. Ол үлкен адамдардың ықыласын алу үшін қызықты нұсқаулар береді.

I.18 – Меценатқа қалай ұстану керек (Лоллиус Максимусқа арналған)
I.17 хатындағыдай, Хораций досына меценатқа сый-құрмет көрсетуге болатынын, бірақ оның өзіне-өзіне бағынуға ұмтылуын жоғалтпауын қамтамасыз етеді.

I.19 – Ақын өзінің сыншыларына (Маеценаға арналған)
I–III кітаптарындағы өлеңдері ақынның достарынан тыс адамдар тарапынан жағымсыз сынға ұшыраған. Ол Маеценаға жасалған айыптаулардың әділетсіздігін көрсетеді және өзінің жамандаушыларына деген жек көруін білдіреді.

I.20 – Эпилог (Өзінің кітабына арналған)
Хораций өзінің хаттар кітабының жарияланудан кейін болатын тағдыры туралы ескертеді. Ол оны жас және әдемі құлмен салыстырады және оның тағдырын болжайды – 1) С...

Басылымдар

Эд. Т. К. Арнольд, Лондон (1843)