Кіріспе

Құрт-құйрықтардың түрлері

Сары дақты Амазонка өзен құрт-құйрығы (Podocnemis unifilis), сонымен қатар сары бас жамбас құрт-құйрығы және сары дақты өзен құрт-құйрығы деп те аталады, ал жергілікті жерде – тарикая деп белгілі, Оңтүстік Америкадағы ең ірі өзен құрт-құйрықтарының бірі. Podocnemis unifilis – бүйір мойынды құрт-құйрықтардың бір түрі, олардың басын тікелей қабықтарына тартып алмай, керісінше мойындарын бүгіп, қабықтарының жиегінің астына тығып алады. Бүйір мойынды құрт-құйрықтар Pleurodira қатар тобының мүшелері болып саналады.

Сипаттама

Podocnemis unifilis - ірі тасбақа, оның ұзындығы 45 см-ге дейін, ал салмағы 8 кг-ға дейін жетеді. Бұл түрді қара немесе қоңыр түсті, овалды қабығы (жоғарғы қабығы) және екінші мен үшінші қалқаншаларындағы ерекше төмен қабырғалары арқылы тануға болады. Басының бүйіріндегі сары дақтар осы түрдің кең таралған атына себеп болған. Бұл дақтар жас жануарларда жақсы көрінеді, бірақ жасы ұлғайған сайын солғын түске енеді. Аналықтары еркектерден екі есеге дейін ірі болуы мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл тасбақалар Оңтүстік Американың Амазонка және Ориноко бассейндерінде, сондай-ақ Гвиана өзен жүйелерінде табиғи ортасында кездеседі. Олар салалар мен үлкен көлдерде, табиғатта тыныш суларда мекендейді.

Экология

Су тасқыны маусымында тасбақалар су басқан ормандарға немесе арнадан асып тосқан көлдерге шығуы мүмкін. Олар жемістер, тұқымдар, беде, су өсімдіктері, балықтар және кішкентай жұмыртқалы жануарлармен қоректенеді. Ана тасбақалар жылына екі рет жұмыртқа салады, әр ретінде 4-тен 35-ке дейін жұмыртқа болады. Олар өзендердің жағасындағы құмды жерлерге ұя салады, жұмыртқалар салынғаннан кейін 66-дан 159 күнге дейін жарылады. Жұмыртқалар құрғақ маусымның ең шарықталу кезінде салынады, осылайша жаңбырлы маусымдағы су тасқыны ұяны шайып кетпейді. 32 градустан төмен температурада инкубацияланған жұмыртқалардан еркек тасбақалар шығады, ал 32 градустан жоғары температурада инкубацияланған жұмыртқалардан ұрғашы тасбақалар шығады. Шабақтар жұмыртқадан шыққаннан кейін бірнеше күннің ішінде жеке өсімдіктерді, шөптерді, жемістерді, жапырақтарды, өлекселерді және моллюскаларды іздеп жеуге кіріседі.

Қауіп-қатерлер мен қорғау

Podocnemis unifilis 1960 жылдары американдық жануарлар саудасында пайдаланылған шетелдік түрлердің бірі болды. Бұл түр адамдар, құстар, жыландар, ірі балықтар, бақалар және сүтқоректілердің шабуылына ұшырайды. Бұл түрді импорттау қазір федералдық заңмен қатаң реттеледі, бірақ АҚШ-та тұтқындықта өзін-өзі қамтамасыз ететін популяция бар – кейбір топтар зоопарктарда, ал басқалары жеке коллекционерлерде. Бұл түрдің жекелеген өкілдері тұтқындықта 30 жылдан астам өмір сүрген.