Кіріспе
1951 жылғы француз фильмі, Роберт Брессонның туындысы, ағылшын елдік дін қызметкерінің кітабы. "Елдік дін қызметкерінің күнделігі" – Роберт Брессон жазып, түсірген 1951 жылғы француз драмалық фильмі. Басты рөлде Клод Лейду, оның дебюттік туындысы. Жорж Бернаноның 1936 жылы Франция академиясының романдық сыйлығын жеңіп алған, сол аттас романының адаптауын ұсынады. Фильм Францияның солтүстігіндегі шағын ауылға алғашқы приход ретінде тағайындалған, денсаулығы нашар жас католик дін қызметкерінің тарихын баяндайды. Фильм Лейдудың актерлік шеберлігі үшін мақталып, кино тарихындағы ең ұлы рөлдердің бірі деп есептеледі. Сонымен қатар, Венеция халықаралық кинофестивалінің бас жүлдесі мен Луи Делюк сыйлығы сынды көптеген марапаттарға ие болды.
the book by an English country priest
Diary of a Country Priest is a 1951 French drama film written and directed by Robert Bresson, and starring Claude Laydu in his debut film performance. A faithful adaptation of Georges Bernanos' novel of the same name, which had won the Grand prix du roman de l'Académie française in 1936, it tells the story of a sickly young Catholic priest who has been assigned a small village in northern France as his first parish. The film was lauded for Laydu's performance, which has been called one of the greatest in the history of cinema, and won numerous awards, including the Grand Prize at the Venice International Film Festival and the Prix Louis Delluc.
Сюжет
Амбрикорт деген кішкентай ауылда жаңа приход пасторы күнделікті кітап жазады, оны жазуды және фильмде оқып беруді көруге болады. Асқазан ауруы анықталмағандықтан, ол ет пен көкөністерді тамақтандырмайды және негізінен қант және нан қосылған арзан шараппен өмір сүреді. Жергілікті тұрғындар жас діни қызметкерге бей-жай немесе жауыздық танытады, ол әйеліне жерлеу үшін төленген ақыға наразылық білдіретін қарт адам болсын, немесе катехизм сабағының шынайы ойын ойнаған студенттері болсын. Бұл оның алғашқы кездесуі болғандықтан, ол жиі Торсидің жасы үлкен және тәжірибелі діни қызметкерімен кеңес алады, ол өзін жақсы көруден гөрі тәртіпті сақтау туралы уайымдауы керек дейді. Күнделікті мешітке келетін жалғыз адам - Луиза ханым, жергілікті әулеттің жас тәрбиешісі, оның графпен жасырын қарым-қатынасы бар. Ол графтың қызы Шанталдың өзіне жамандық жасағанын айтып шағымданады, сондықтан діни қызметкер графпен сөйлесетінін айтады. Діни қызметкер жасөспірімдер клубы мен спорттық бағдарламаны бастауға көмек алу туралы графпен кездесу үшін сылтау іздеп жүр. Граф бастапқыда діни қызметкердің жоспарларын мақұлдайды, бірақ ол Шантал мен Луиза арасындағы жанжал тақырыбын көтеруге тырысқанда суытылады. Діни қызметкер сарайға қайта келгенде, граф одан аулақ болады, бірақ оны бірнеше жыл бұрын Шантальдың кіші інісі қайтыс болғаннан кейін әлемнен кетіп қалған графша қарсы алады. Көп ұзамай ол өзін нашар сезіне бастайды да, кетеді. Ол қарт дәрігерге барады, оның практикасы қиын, атеист болса да, ол Торсидің діни қызметкерімен дос және онымен кеңес алған. Дәрігер діни қызметкердің құрсағын ұзын-ұзын ұстайды, бірақ диагноз қоя алмайды. Діни қызметкер дұға етуге уақыт тапса да, оны қиындатады. Бір күні оған Луизаның қолымен жазылған жасырын хат келіп түседі. Ол Құдай өзін тастап кеткеніне сенімді болады және әсіресе, өзін-өзі өлтірген деп айтылатын доктор Дельбенденің өліміне қатты әсер етеді, бірақ ол сенімін жоғалтпағанын шешеді. Шанталь діни қызметкерге граф пен Луизаның оны жіберуге ниеттенгендерін және графша оларды тоқтатуға тырыспайтынын айтады. Діни қызметкер Шанталь өзін-өзі өлтіруден қорқады және оған өзін-өзі өлтіру туралы хатты беруді сұрайды. Ол алаңдаушылықпен графшаға барады және Шанталь олардың теологиялық әңгімелесуін естіді, оның соңында графша ұлының өлімімен келісіп, Құдаймен татуласты. Сол түні ол жүрек ауруынан қайтыс болады, ал Луиза көп ұзамай қожалықтан кетеді. Шантал өтірік айтып, діни қызметкердің графиняға қатты сөйлегенін және оны өлімге қинағанын айтады. Канон (конттың ағасы), граф және Торсидің діни қызметкері діни қызметкердің мінез-құлқын күмәнге салады, бірақ ол өзін әлсіз қорғап, графшаның өлер алдында жіберген алғыс хаты туралы айтпайды, оның іс-әрекеті өздері үшін сөйлеуді таңдайды. Бір күні кешке діни қызметкер есінен танып, қан кетуден қаза таба бастайды. Шанталь онымен кездесуге барады, ол жиналып жатқанда бүкіл қала оны мас деп санайды және оның әкесі оны ауыстыруға сенімді, бірақ ол сабырлылығын сақтайды. Лиллде дәрігер діни қызметкерге асқазан қатерлі ісігін анықтады. Ол Дуфретиге, аурудан кейін қызметтен демалыс алған және қазір дәріханаға керек-жарақтарды сатумен айналысатын және некеден тыс әйелмен тұратын семинариядан шыққан сыныптасына барады. Діни қызметкер есінен танып, өлгенше Дуфретимен бірге болады. Дюфрети Торси діни қызметкеріне жазған хатында Амбрикорт діни қызметкерінің өлер алдында одан кешірім сұрағанын және ол бұған келіскенін, бірақ бұл орынды ма, жоқ па, оған сенімді емес екенін білдірмей айтқан. Сонда ол: "Бұл немене? Бәрі де рақым" деп жазылған.
Өндіріс
Бір кезде сценарийшілер Жан Оренш пен Пьер Бост романға бейімдеу жазды, бірақ Жорж Бернанос олардың нұсқасын қабылдамады. Брессон Бернанос қайтыс болғаннан кейін ғана сценарий жазды және Бернанос тірі болса, "көптеген еркіндіктерге ие болар едім" деді. Фильм романның рухын сақтай отырып, Брессон өзінің ерекше тартымды емес кино стилімен оқиғаны жалаңаштайды, сондықтан Франсуа Трюффо (фильмді қатты бағалаған) фильмде "шындыққа жақын" дыбыстық сахналар бар дегенде, ол, мүмкін, сөзді аялап айтқан. Фильмде Брессон кәсіби емес актерлерді тартты, ол бұл тәжірибені келесі фильмдерінде кеңейтті. Ол "модельдер" деп атаған актерлердің қозғалысын және мінезін қасақана шектеді, себебі олардың эмоционалдық жетіспеушілігі көрерменнің жауабын күшейтерді деп сенді. Модельдерді көбінесе өз ниеттерінен айырылып, әрекеттерінің мәнін ұмытып, тек "автоматты түрде" қимылдағанға дейін бір-бірінен кейін түсірілімді қайталауға ынталандырды. Бұл фильм Брессонның күрделі дыбыс жолағы мен дауыстауды қолдануының алғашқысы болды. Оның диалогтары, көбінесе рухани және этикалық мәселелер бойынша пікірталастардан тұрады, фильмге ат қойылған күнделіктен алынған дауыстық түсіндірмелермен толықтырылады. Брессон: "Суық түсініктеме фильмдегі жылы емес диалогтарды жылыта алады. Бұл картинадағы ыстық пен суық сияқты құбылыс" деді. Көбінесе түсіндірмелер қасақана артық болады, дін қызметкері көрермендерге ол жақында немесе жақын арада экранда орындайтын әрекет туралы хабарлайды.
Талдау
Брессон өзінің кинографиясы бойына біржола жойылмас идеяның немесе шешімнің құрбаны болған кейіпкерлерге үнемі қызығушылық танытты, ал "Ауыл діни қызметкерінің күнделігі" де осы ережеден тыс емес. Дегенмен, оның кейіпкерлерінің мінез-құлқы мен шешімдері түсіндірілгенімен, Брессон мелодраманың кез келген ишаратын қатаң түрде жоққа шығарды және "психологизм" деп атаған нәрсені – кейіпкерлердің жеке басының қақтығысына келтірілетін драманы – барынша азайтуға тырысты. Бұдан әрі, ол фильмнің формасын құру арқылы фильм мазмұнына кез келген мәтіндік "бағалауды" енгізуге жол бермеуді көздеді. Соның нәтижесінде туған терең ойға дамытатын, тіпті аскетикалық формальды қашықтық, Брессонның басты (христиандық) рухани мақсатына қызмет етуі керек – түсіндірілмейтін және азайтылмас құпияны алға шығарып, сонымен қатар ізгілікке орын қалдыру.
Қабылдау
"Елдік діни қызметкердің күнделігі" Францияда қаржылық табысқа ие болды және Брессонның халықаралық беделін ірі кинорежиссер ретінде қалыптастырды. Кино сыншысы Андре Базин фильм туралы толық эссе жазды, оны шедевр деп атады "интеллектке қарағанда эмоцияларды қоздыру күші". Клод Лейдудің басты рөлдегі дебюттік қойылымы кино тарихындағы ең үздіктердің бірі ретінде сипатталды. Жан Тулард өзінің "Фильм сөздігіне" жазғандай, "Лейду сияқты басқа актерлер көкке түсуге лайық емес". Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмнің бағасы 40 сыншыдан 95% -ға, орташа бағасы 8.70/10-ға тең. Сайттың "сарапшылар консенсусы" былай деп жазылған: "Ауыл діни қызметкерінің күнделігі бір адамның рухани және діни жолын және ірі киношылқының дамуының келесі кезеңін керемет түсіреді". Француз журналисі Фредерик Бонно фильмнің сценарийіне Брессонның минималистік көзқарасын мақтады және былай деп дәлелдеді: "Француз киносында алғаш рет қоршаған ортаны көрсеткен сайын, ол көбірек резонанс береді [ ] барлық жерде және тұрақты, тұрақты және өзгермейтін, оны көрсетудің қажеті жоқ: дыбыс арқылы есту жеткілікті. Бұл - шын мәнінде түрме". National Review журналының Джон Саймон фильмді мақтап, оны Брессонның ең жақсы фильмі деп бағалады. Нью-Йорк Пресс газетінің Армонд Уайт киноны мақтап, "Брессон 20-ғасырдағы экуменикалық ақыл-ойының үлгісі болды, ол бүгінде модадан шығып кетті, бірақ бірегей және күшті болып қала береді" деп атап өтті. Көптеген кинорежиссерлер фильмге деген құрметті білдірді. Ресейлік режиссер Андрей Тарковский фильмді өзінің ең сүйікті он фильмінің тізіміне енгізді. Швед режиссері Ингмар Бергман бұл фильмді "өте жақсы көреді" және оны "қазіргі уақытта жасалған ең таңғажайып туындылардың бірі" деп атады. Австриялық режиссер Майкл Ханеке фильмді Брессонның сүйікті фильмдерінің бірі деп санайды. Португалиялық режиссер Педро Коста фильмді Criterion Collection-тен қол жетімді ең жақсы 10 фильмнің тізіміне енгізді. Американдық режиссер Мартин Скорсезе фильм өзінің "Такси жүргізушісі" (1976) фильміне әсер еткенін айтты, ал "Такси жүргізушісі" сценариін жазған Пол Шредер 2017 жылы "Бірінші реформа" фильмін жазу мен режиссерлік ету кезінде фильмді үлкен әсер ретінде атап өтті.
Марапаттар
Фильм сегіз халықаралық награда жеңіп алды, оның ішінде Венеция халықаралық кинофестивалінің Гран-приі және Луи Делюк жүлдесі.