Кіріспе

Француз аймақтық шараптарының рейтингтік жүйесі

1955 жылы Бордо шарап өсіру аймағындағы Сен-Эмильон шараптары жіктелді. 1855 жылғы Бордо шараптарының ресми жіктелімі Медок және Грейв аймақтарындағы шараптарды қамтитын болса, Сен-Эмильон тізімі шамамен әр 10 жылда жаңартылады. Алғашқы жіктелуден кейін тізім 1969, 1986, 1996, 2006, 2012 және 2022 жылдары жаңартылды. Дегенмен, бірқатар сот ісінен кейін 2006 жылғы жіктелу жарамсыз деп жарияланды және 2006-2009 жылдардағы өнімдер үшін 1996 жылғы нұсқасы қайта қолданылды. Аймақтың Шарап өндірушілер одағы 1930 жылы Сен-Эмильон шараптарын жіктеуді жоспарлай бастады, бірақ жіктеудің қағидалары 1954 жылдың 7 қазанында ғана INAO жіктеуді басқаруды өз міндетіне алғанда ресми мәртебе алды. Сен-Эмильон шарап шаруашылықтарының алғашқы тізімі 1955 жылдың 16 маусымында жарияланды және 1958 жылдың 7 тамызы мен 18 қазанында толықтырылды. Бастапқы тізімде 12 Premier Grand Cru Classé және 63 Grand Cru Classé шараптары болды.

2006 жылғы жіктелуді қоршап тұрған дау

Сент-Эмильон шараптарының бесінші жіктелуі 2006 жылдың қыркүйегінде жарияланды және 15 Premiers grands crus classés және 46 Grands crus classés-тен тұрады. Оны Ла-Тур дю Пин Фигеак, Кадет Бон, Гуадет және Шато-де-ла-Марзель деген төрт қанағаттанбаған өндіруші даулап, 2007 және 2008 жылдары бірнеше құқықтық дау тудырды. Нәтижесінде 2006 жылғы жіктелу жарамсыз деп танылды және оның орнына 1996 жылғы жіктелу қолданылатын болды. Құқықтық даудың себебі – шараптарды бағалауға қатысқан комиссия мүшелерінің кейбіреуінің мүдделі болуы (мысалы, шатолармен бизнес байланысы бар саудагерлер ретінде), осылайша олардың бейтараптығы күмәнді болды. Алғашқыда Бордодағы әкімшілік соты 2007 жылдың наурыз айында жіктелуді уақытша тоқтатты, бірақ Бордо соты бастапқы тоқтатуды алып тастау туралы өтінішті қабылдамай, жіктелуді белгісіз мерзімге тоқтатты. Кейін, 2007 жылдың 12 қарашасында Францияның жоғарғы әкімшілік соты – Conseil d'État, 2006 жылғы жіктелудің тоқтатылуын жойып, оны қайта күшке енгізді. Алайда, бұл шешім соңғы болған жоқ, тек төрт төмендетілген шатоның жағдайы бүкіл жіктелуді тоқтата тұруға себеп емес деп шешілді. Іс Бордо сотына қайтарылып, шағымданушы шатоларға әділдік танылды ма, жоқ па, соны анықтау тапсырылды. 2008 жылдың 1 шілдесінде бұл сот 2006 жылғы жіктелімде қолданылған шарапты дәм тату механизмінің бейтарап еместігін анықтады, осылайша жіктелу қайтадан жарамсыз деп танылды. Шешім шығарылғаннан кейін, жіктелуді қалпына келтіруге бағытталған апелляция процесі екі жылға созылып, нәтижесі белгісіз болады деп болжалды. Бұл жағдай француздық шарап саласын реттейтін INAO ұйымын француз үкіметінен Сент-Эмильон жіктелуін қалпына келтіру үшін төтенше өкілеттіктерді пайдалануды сұрауға мәжбүр етті. Үкімет 2008 жылдың 11 шілдесінде бұл өкілеттіктерді берді. Бұл шешім 1996 жылғы жіктелудің қолданылу мерзімін 2006-2009 жылдар аралығындағы өнімдерге де ұзартты. Осылайша, шағымданушы төмендетілген шатолар өздерінің жіктелуін сақтай алды, бірақ жаңадан жоғарылатылғандар мұндай мүмкіндікке ие болмады. Бұл шара INAO-ға 2010 жылға дейін жаңа, даусыз жіктелуді жасауға мүмкіндік беруі тиіс еді. Гранд Корбин Деспань, Монбуске, Пави Маккин және Троплон Мондот сияқты жоғарылатуларынан айырылған шатолар үмітсіздікке ұшырады. Олар қаржылық шығындарға тап болғаннан бөлек, бұл шешімнің әділетсіз екенін және Сент-Эмильонның беделіне нұқсан келтіретінін мәлімдеді. Троплон Мондоттың өкілі Ксавье Париенте: "Бұл – барлық қызметкерлердің 20 жылдық қажырлы еңбегі мен инвестициясы бір қаламның соққысымен жойылды. Бұл мені қорқытады және ашуландырады" деді. 2008 жылдың желтоқсанында француз Сенаты 8 төмендетілген шатоның бұрынғы мәртебесін қайтаруға рұқсат берді. Пави Маккин мен Троплон Мондот Premiers grands crus classés санатына қайта оралды, ал Беллефонд Белсье, Дестие, Флер Кардинале, Гранд Корбин, Гранд Корбин Деспанье және Монбуске қайтадан Grands crus classés болып жіктелді. Бұл шешімге қол жеткізу үшін бірнеше ай бойы лоббилік жұмыстар жүргізілді. Алайда, 2009 жылдың қаңтар айында Франция үкіметінің Конституциялық кеңесі бұл ұсынысты қабылдамады. 2009 жылдың наурыз айында Франция апелляциялық соты 2006 жылғы Сент-Эмильон жіктелуінің күшін жойғанын ресми түрде хабарлады, бірақ соңғы нәтиже керісінше болды. 2009 жылдың 13 мамырында қабылданған заңда 2006 жылы Grand Cru Classe санатына көтерілген алты шатоның өздерінің мәртебесін дереу сақтап, оны жіктелу күніне қайтара алатыны нақтыланды. Осылайша, 1996 жылғы жіктелудегі шатолардың мәртебесі, сондай-ақ 2006 жылы жоғарылатылған сегіз шатоның мәртебесі заңмен 2011 жылға дейін, бұрын жоспарланған мерзімнен екі жылға ұзартылды.

2012 жылғы сыныптама

2012 жылғы жіктеу бұрынғы әрекеттерден өзгеше жүргізілді. INAO дегустация мен инспекцияларды тәуелсіз топтарға тапсырды, бұл процеске Сент-Эмильон шарап синдикаты мен Бордо шарап саудасы қатыспады. Олардың орнына Бургундия, Рона аңғары, Шампан, Луара аңғары және Прованстан шарап кәсіпқойларынан құралған жеті адамдық комиссия жұмыс істеді. Енді жіктелетін шатолардың саны шектеулі емес, ал жаңа рейтингте Пави және Анжелюс шатолары Премьер Класс А санатына көтерілді. Жаңа Премьер Гран Крю шатоларының қатарында Ларсис-Дюкасс, Канон-ла-Гаффелиер, сондай-ақ «гараж» типтес өндірушілер Валандро және Ла-Мондот болды. Шато Магдален тізімнен алынып тасталды, себебі ол Шато Белер-Монанжпен біріктірілді. Шато Ла-Тур-дю-Пин-Фижеак (Moueix) 2012 жылғы жіктеуге қатысуға өтініш бермеді, өйткені ол Шато Шеваль-Бланмен біріктірілуде. 2013 жылдың қаңтар айында Шато Ла-Тур-дю-Пин-Фижеак (Giraud Bélivier), Шато Крок-Мишот және Шато Корбин-Мишот Бордо әкімшілік трибуналына шағымданып, іріктеу процесінде рәсімдік қателер болғанын мәлімдеді. Шато Ла-Тур-дю-Пин-Фижеак бұрын 2006 жылғы даулы жіктеудегі төмендетуді күшін жоюға әрекеттенген, бірақ 2012 жылы оған қол жеткізе алмады. Ал Шато Крок-Мишотқа Гран Крюден Гран Крю Классеге көтерілуге рұқсат берілмеді. 1955 жылдан бері Гран Крю Классе ретінде жіктелген Шато Корбин-Мишот 2012 жылғы жіктеуде мәртебесінен айырылды, бірақ 2022 жылғы жіктеуде Гран Крю Классе мәртебесін қайта алды.

Басқа санаттар

Екі жүзден астам Сен-Эмильон шараптары "Grand Cru" деген сипаттаманы таңбалайды, бірақ бұл белгілеу негізгі атау ережелері бойынша беріледі және 1955 жылғы ресми жіктемеге кірмейді. Осы санаттағы шараптардың сапасы Grand Cru Classés шараптарымен тең емес деп есептеледі.