Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді жазушысы
Indian writer
Данди немесе Дандин (санскрит: दण्डि) – үнді санскрит тілінің грамматикасы мен көркем проза жазушысы. Ол Азия тарихындағы ең белгілі жазушылардың бірі.
Daṇḍi or Daṇḍin (Sanskrit: दण्डि) was an Indian Sanskrit grammarian and author of prose romances. He is one of the best known writers in Asian history.
Өмір
Дандадиннің "Авантисундари ката сара" атты еңбегіндегі өмірбаянында ол Дамодараның шөбересі екені айтылады. Дамодара – Ачалапурадан шыққан сарай ақыны, ол Тамил Надудың Паллава әкімі Симхавишну мен Карнатаканың Гаңга әкімі Дурвинитаға қызмет еткен. "Аванти сундари ката сара" – Дандадинге жатқызылған "Аванти сундари ката" прозалық мәтінінің өлең нұсқасы: ол көбінесе түпнұсқаға адал, бірақ түпнұсқа мәтінде Дамодара жеке ақын болғаны және оны Барави ханзада Вишнуварданаға таныстырғаны жазылған. Санскрит поэзиясының ғалымы Игал Броннер: "Бұл мәліметтер Дандадиннің белсенді қызметі шамамен 680-720 жылдары II Нарасимхаварманның қолдауымен өтті дегенді көрсетеді" деген қорытындыға келді. Дандадин санскрит комментаторлары, мысалы Раджашехара, тарапынан ақын ретінде жоғары бағаланды, ал оның еңбектері кеңінен зерттеледі. Әр түрлі ақындардың қабілеттерін сипаттайтын бір шлока (ән) былай дейді: दण्डिन: पदलालित्यम् (daṇḍinaḥ padalālityaṃ: "Дандин – көркем сөздің шебері").
Daṇḍin's account of his life in Avantisundari katha sara states that he was a great grandson of Dāmodara, a court poet from Achalapura who served, among others, the Pallava king Siṃhaviṣṇu of Tamil Nadu and the Ganga king Durvinīta of Karnataka. Avanti sundari katha sara is the verse version of Avanti sundari katha, a prose text attributed to Daṇḍin: it is mostly faithful to the original text, but the original text states that Damodara was a distinct poet, whom Bharavi introduced to prince Vishnuvardhana. Yigal Bronner, a scholar of Sanskrit poetry, concludes that 'These details all suggest that Daṇḍin’s active career took place around 680–720 CE under the auspices of Narasiṃhavarman II. Daṇḍin was widely praised as a poet by Sanskrit commentators such as Rajashekhara , and his works are widely studied. One shloka (hymn) that explains the strengths of different poets says: दण्डिन: पदलालित्यम् (daṇḍinaḥ padalālityaṃ: "Daṇḍin is the master of playful words").
Шығармалары
Данданың барлық жазбалары санскрит тілінде. Оның еңбектері жақсы сақталмаған. Ол қазір толық емес Дашакумарачарита және одан да аз толыққанды Авантисундари ("Авантиден келген сұлу әйелдің оқиғасы") прозада жазды. Ол классикалық санскрит поэтикасының нұсқаулығы – Кавиадарша ("Поэзияның айнасы") немесе Кавияны жазғанымен танымал, ол толығымен сақталған көрінеді. Бұл шығармалардың бір адам жазғандығы туралы пікірталас әлі де жалғасуда, бірақ "қазіргі кезде бұл еңбектердің бәрін VII ғасырдың соңында Қаңсыдағы Паллава сарайында бір Дандин жазды деген кең пікір қалыптасқан".
Daṇḍin's writings are all in Sanskrit. His works are not well preserved. He composed the now incomplete Daśakumāracarita, and the even less complete Avantisundarī (The Story of the Beautiful Lady from Avanti), in prose. He is best known for composing the Kāvyādarśa ('Mirror of Poetry'), the handbook of classical Sanskrit poetics, or Kāvya, which appears to be intact. Debate continues over whether these were composed by a single person, but 'there is now a wide consensus that a single Daṇḍin authored all these works at the Pallava court in Kāñcī around the end of the seventh century'.
Қавьядарша
Кавядарша – санскрит тіліндегі поэтика туралы ең ерте сақталған жүйелі еңбек. Кавядаршаға Бхаттидің Бхаттикавиясы зор ықпал еткен. Кавядаршада Дандадин өлеңнің әдемілігі риторикалық тәсілдерді қолданудан туындайды деп тұжырымдайды, ол олардың отыз алты түрін ажыратады. Ол күрделі сөйлемдер мен ұзын күрделі сөздер жасаумен белгілі (кейбір сөйлемдері жарты бетке, ал кейбір сөздері жарты жолға дейін созылған). Кавядарша Бхамаханың Кавияланкарасына ұқсас, бірақ көп жағдайда одан өзгеше. Қазіргі ғалымдар кім кімнен қарыз алғанын немесе кім кімге жауап бергенін пікір білгенмен, Бхамаха одан бұрын болған көрінеді, ал Дандадин оған жауап берген. Х ғасырға қарай екі еңбек бірге оқылып, санскрит поэзиясының негізгі еңбектері ретінде қарастырылған.
The Kāvyādarśa is the earliest surviving systematic treatment of poetics in Sanskrit. Kāvyādarśa was strongly influenced by Bhaṭṭi's Bhaṭṭikāvya. In Kāvyādarśa, Daṇḍin argues that a poem's beauty derives from its use of rhetorical devices – of which he distinguished thirty six. He is known for his complex sentences and creation of long compound words (some of his sentences ran for half a page, and some of his words for half a line). The Kāvyādarśa is similar to and in many ways in disagreement with Bhāmaha's Kāvyālankāra. Although modern scholars have debated who was borrowing from whom, or responding to whom, Bhāmaha appears to have been earlier, and that Daṇḍin was responding to him. By the tenth century, the two works were apparently studied together, and seen as foundational works on Sanskrit poetry.
Дашакумаракарита және Авантисундари
Дашакумаракарита – он ханзаданың махаббат пен билікке ұмтылғандағы тағдырларын баяндайтын прозалық мәтін. Онда санскрит тіліндегі көркем прозамен жазылған, күнделікті өмірдің оқиғалары мен сол дәуірдегі үнді қоғамын көрсетеді. Ол (1) Пурвапитика, (2) Дашакумаракаританың өзі және (3) Уттарапитикадан тұрады. Дашакумаракаританың мазмұнымен байланысты және Даṇḍin авторлығына жатқызылатын, одан да көбірек фрагменттерден тұратын Авантисундари немесе Авантисундарикатха (Авантиден келген сұлу әйелдің хикаясы) бар. Оның екі фрагментті қолжазбасы кейінірек жазылған санскрит поэмасы – Авантисундарикатхасара (Авантиден келген сұлу әйел туралы хикаяның мәні) және он үшінші ғасырдағы фрагментті телугу тіліне аудармада көрініс тапқан оқиғаны баяндайды. Бұл екі мәтін бір автордың бір тақырыптағы жеке туындылары болуы мүмкін, немесе Даṇḍin авторлығындағы бір прозалық шығарманың бөліктері болуы мүмкін, ол таралу барысында бөлініп кеткен.
Daśakumāracarita is a prose text that tells of the vicissitudes of ten princes in their pursuit of love and power. It contains stories of common life and reflects Indian society during the period, couched in colourful Sanskrit prose. It consists of (1) Pūrvapīṭhikā, (2) Daśakumāracarita Proper, and (3) Uttarapīṭhikā. Overlapping in content with the Daśakumāracarita and also attributed to Daṇḍin is the even more fragmentary Avantisundarī or Avantisundarīkathā (The Story of the Beautiful Lady from Avanti). Its two fragmentary manuscripts tell a story that is reflected by a later, fragmentary Sanskrit poem, the Avantisundarīkathāsāra (Gist of the Story of the Beautiful Lady from Avanti) and a fragmentary thirteenth century Telugu translation. The two texts may represent separate compositions on the same theme by the same author, or are parts of one prose work by Daṇḍin that was broken up early in its transmission.