Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралияның абориген тілі
Aboriginal language of Western Australia
Бадимайя (кейде Бадимия деп те жазылады) – Австралияның абориген тілі. Ол Pama–Nyungan тілдік отбасының Карту кіші тобына жатады және Батыс Австралияның Орта Батыс аймағындағы Бадимайя халқының тілі болып табылады. Бадимайя тілі өте сиреп бара жатқан тіл, оны небәрі бірқатар қарт аборигендер ғана қолданады, олардың барлығы 65 жастан асқан.
Badimaya (sometimes written Badimia) is an Australian Aboriginal language. It is a member of the Kartu subgroup of the Pama–Nyungan family, spoken by the Badimaya people of the Mid West region of Western Australia. Badimaya is a critically endangered language, spoken by only a handful of elderly Aboriginal people, all of whom are over 65 years of age.
Географиялық таралуы
Бадимайя тілі дәстүрлі түрде Моур көлінен бастап, Нингхан станциясы, Пейнес Финд және Дальваллину қалаларын қамти, солтүстікке қарай Магнит тауы, Уиньянгоу станциясы және Киркалочка станциясына дейінгі кең аумақта қолданылған. Бүгінде Бадимайя халқы Орта Батыс аймағында, Маунт Магнит, Джералдтон, Ялгу, Мулева, Микатарра, Вубин, Далваллину және Перт сияқты аймақтық қалалар мен елді мекендерде тұрады. Бадимайяның дәстүрлі жері шығыстан Батыс шөлейт тілдерімен (Тжупарн, Ванмала), оңтүстік-батыстан Нунгар, ал солтүстік-батыстан Ваджарри тілдерімен шектеседі.
Badimaya was traditionally spoken across a large region spanning Lake Moore, Ninghan Station, Paynes Find and Dalwallinu in the south, to Mount Magnet, Wynyangoo Station and Kirkalocka Station in the north. Today Badimaya people live across the Mid West region, based in regional towns and communities including Mount Magnet, Geraldton, Yalgoo, Mullewa, Meekatharra, Wubin, Dalwallinu and Perth. Traditional Badimaya country is bordered by Western Desert language (Tjuparn, Wanmala) to the east, Noongar to the south west and Wajarri to the north west.
Түрлері
Тіл лексикасы мен грамматикалық ерекшеліктерін талдау Бадимайя тілінің (кем дегенде) екі нұсқасы болғанын көрсетеді: солтүстік және оңтүстік нұсқалары. Бұл нұсқалардың атауы жоқ, бірақ Бадимайя тілінде сөйлейтіндер Бадимайя елінің әртүрлі аймақтарындағы Бадимайя халқының сөйлеу ерекшеліктеріне хабардар. Види, сондай-ақ Вири (Квинслендтің Вири тілімен шатастырмау керек) және басқа да әртүрлі атаулармен белгілі тіл, Бадимайяның диалектісі болуы мүмкін, бірақ оның статусы нақты емес.
Analysis of the lexicon and grammatical features of the language suggests that there were (at least) two varieties of Badimaya, a northern and southern variety. These varieties are unnamed; however, Badimaya speakers are aware of differences in the speech of Badimaya people from different regions of Badimaya country. Widi, also referred to as Wiri (not to be confused with the Wiri language of Queensland) and a variety of other names, may be a dialect of Badimaya, but its status is unclear.
Типологиясы
Бадимайя типологиялық жағынан Батыс Австралияның Пама-Нюган тілдеріне тән қалыпты түрде болып келеді. Онда Пама-Нюган тілдеріне сай фонемалық тізімі бар, алты артикуляция орны (ламинальды және апикальды айырмашылықты көрсетеді) және (шектелген) ұзындығы бойынша үш дауысты жүйесі бар. Бадимайя жұрнақ қосылатын тіл, сөздердің реті еркін. Ол көршілес тілдерге сәйкес келетін бөлінген ергативтік жақ белгілеу жүйесіне ие. Дегенмен, көршілес тілдерден өзгеше, Бадимайяда байланысқан жалғаулы есімдер жүйесі жоқ.
Badimaya is typologically fairly standard of Western Australian Pama Nyungan languages. It has a phoneme inventory typical of Pama Nyungan languages, with six places of articulation (showing both a laminal and apical contrast) and a three way vowel system, with (limited) length contrast. Badimaya is a suffixing language with fairly free word order. It has a split ergative case marking system, consistent with neighbouring languages. Unlike neighbouring languages however, Badimaya does not show evidence for a bound pronominal system.