Кіріспе

Азия адам құқықтары жөніндегі комиссия (AHRC) – Азиядағы адам құқықтарын қорғайтын және адам құқықтары бұзылуының құрбандарына көмек көрсету және залапты өтеуді қамтамасыз ету үшін Азия және халықаралық қоғамдық пікірді жұмылдыратын тәуелсіз, үкіметтік емес ұйым. Ол 1986 жылы Азиядағы көрнекті заңгерлер мен адам құқықтарын жақтаушылар тобымен құрылды және азаматтық және саяси құқықтарды, сондай-ақ экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарды ілгерілетуге бағытталған. AHRC Азия хартасында белгіленген мынадай мақсаттарға жетуге ұмтылады: «Көптеген Азия мемлекеттерінің конституцияларында адам құқықтары кепілдік берілген, ал көпшілігі халықаралық адам құқықтары туралы құжаттарды ратификациялаған. Дегенмен, осы құжаттарда жазылған құқықтар мен адамдардың құқықтарын нақты іске асыру арасында үлкен айырмашылық сақталып тұр. Азия мемлекеттері өз азаматтары мен тұрғындарының адам құқықтарын іске асыру үшін жедел шаралар қабылдауы керек». Оның серіктес ұйымы – Азия құқықтық ресурстар орталығы (ALRC) Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінде (ЭКОСОС) арнайы консультативтік мәртебеге ие. AHRC және ALRC екеуінің де кеңсесі Гонконгта орналасқан.

Азиядағы адам құқықтары мәселелері

2007 жылы Халықаралық жоғалған адамдар күні қарсаңында AHRC Филиппин елiн белсендiлердi күштеп жоғалту кеңiнен таралған және жазасыздықпен жасалатын Азиядағы алдыңғы қатардағы сегіз елдің қатарына қосты. Шри-Ланка тізімде бiрiншi орында тұр (www.ahrchk.net сайтында жарияланған мәлiмдеме). Бұл белсендiлер 2007 жылғы AHRC-нiң Адам құқықтары мектебiнiң сессиясына қатысты. AHRC күштеп жоғалту жазасыздықпен жүзеге асырылатын басқа елдердi де атады: Пәкiстан, Индонезия, Бангладеш, Непал, Таиланд, Филиппин және Үндiстанның кейбiр аймақтары. Сонымен қатар, AHRC-де Мьянма хунтасы наразылықты басу үшiн (жанар май бағасына қарсы наразылықтар) қарудың орнына шымшық немесе Swan ar Shin тобын қолданатынына қатысты дәлелдер бар. 2007 жылдың 28 қыркүйегінде Азия Адам құқықтары комиссиясы (AHRC) Филиппиндегi Amparo және Habeas Data жарлығының жеткiлiксiз екенiн сынға алды: "Бұл жарлық практикалық мәселелерге жауап бергенiмен, одан әрi шаралар қабылдау қажет. Заң шығарушы органдар – Өкiлдер палатасы мен Сенат дереу және кешіктірмей өздерiнiң әрекеттерiн бастауы керек. Олар құқықтарды қорғауды қамтамасыз ететiн заңдарды қабылдауы тиiс: азаптау мен күштеп жоғалтуға қарсы заңдар, сондай-ақ құрбандарға тиiстi заңдық көмек көрсету жөнiндегi заңдар." AHRC жарлық куә болмаған адамдарды, тiптi оларға да қауiп төнген жағдайда қорғай алмайтынына қарсылық бiлдiрдi.