Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық орыс орындаушылары
Medieval Russian performers
Скоморох (орыс тілінде скоморох, көне шығыс славян тілінде скоморохъ, шіркеу славян тілінде скоморахъ. Ескі поляк тіліндегі skomrośny, skomroszny сөздерімен салыстырыңыз) – ортағасырлық шығыс славян клоуны немесе әртісі, ол ән айтуға, билеуге, музыкалық аспаптарда ойнауға және ауызша/музыкалық және драмалық қойылымдарға шығармалар жазуға қабілетті болған.
A skomorokh (скоморох in Russian, скоморохъ in Old East Slavic, скоморахъ in Church Slavonic. Compare with the Old Polish skomrośny, skomroszny) was a medieval East Slavic harlequin, or actor, who could also sing, dance, play musical instruments and compose for oral/musical and dramatic performances.
Этимология
Сөздің этимологиясы толыққанды анық емес. Сөз грек тіліндегі σκώμμαρχος (қ. σκῶμμα, 'әзіл') сөзінен, итальян тіліндегі scaramuccia ('әзілкеш', ағылшын тіліндегі scaramouch сөзімен салыстырыңыз), араб тіліндегі masẋara сөзінен және тағы да көптеген басқа нұсқалардан шыққан деген болжамдар бар.
The etymology of the word is not completely clear. There are hypotheses that the word is derived from the Greek σκώμμαρχος (cf. σκῶμμα, 'joke'); from the Italian scaramuccia ('joker', cf. English scaramouch); from the Arabic masẋara; and many others.
Тарих
Скоморохтар Киев Русінде 11 ғасырдың ортасынан не кешікпесе пайда болды, бірақ Киештегі Әйя София соборындағы (Украина) скоморох музыканттарының фрескалық бейнелері 11 ғасырға жатады. Олардың өнері қарапайым халыққа қатысты және оларға бағытталған және әдетте билік басындағы топтарға қарсы болды. Олар тек пайдасыз деп қана емес, тіпті идеологиялық тұрғыдан зиянды және қауіпті деп саналды, сонымен қатар феодалдар мен дін қызметкерлері де оларды осылай қарады. Олар моңғол шапқыншылығы жылдары қуғын-сүргінге ұшырады, сол кезде шіркеу шектен тыс өмір салтын қатаң түрде насихаттады. Олардың өнері 15-17 ғасырларда өркендеді. Олардың репертуарында глумы (груми) деп аталатын әзіл-сықақ әндер, драмалық және сатирикалық эскиздер болды, олар домра, балалайка, гудок, сыбызғы немесе бубен (тамбуриннің бір түрі) дыбыстарымен маскалар мен скоморох киімдерімен орындалды. Орыс қуыршақ театрының пайда болуы тікелей скоморох қойылымдарымен байланысты болды. 18 ғасырда скоморох өнері біртіндеп жойылып кетті, оның кейбір дәстүрлері балаган [uk] (балаган украин тілінде) және райоктарға (райок украин тілінде) берілді.
The skomorokhs appeared in Kievan Rus' no later than the mid 11th century, but fresco depictions of skomorokh musicians in the Saint Sophia Cathedral in Kyiv (Ukraine) date to the 11th century. Their art was related and addressed to the common people and usually opposed the ruling groups. They were considered not just useless but even ideologically detrimental and dangerous by both the feudalists and the clergy. They were persecuted in the years of the Mongol yoke, when the church strenuously propagated ascetic living. Their art reached its peak in the 15th to the 17th centuries. Their repertoire included mock songs, dramatic and satirical sketches, called глумы (glumy) in Russian (глуми in Ukrainian), performed in masks and skomorokh dresses to the sounds of domra, balalaika, gudok, bagpipes or buben (a kind of tambourine). The appearance of Russian puppet theatre was directly associated with skomorokh performances. In the 18th century, skomorokh art gradually died away; passing on some of its traditions to the balagans [uk] (балаган in Ukrainian) and rayoks (райок in Ukrainian).
Халықтық мәдениетте
Скоморох Андрей Тарковскийдің "Андрей Рублев" (1966) фильмінің бірінші эпизодында пайда болады. Күшті жаңбырдан паналау іздеген басты кейіпкерлер қораға кіреді, онда олар скуморохтың (Ролан Быков сомдаған) әрекетінен ләззат алған ауыл тұрғындарының тобын көреді. Шіркеуге ащы сарказммен қарсы келетін скуморох, өткір әлеуметтік сынмен және боярларды қысымға алып, күнкөрісін табады.
A skomorokh is introduced in the first episode of Andrei Tarkovsky's film Andrei Rublev (1966). Seeking shelter from heavy rain, the main characters enter a barn where they find a group of villagers being entertained by a skomorokh (played by Rolan Bykov). The skomorokh, who is a bitterly sarcastic enemy of the Church, earns a living with his scathing and obscene social commentary, and by making fun of the Boyars.