Кіріспе

Судаханумара, көбінесе Судана және Шанчай немесе Шанчай Тонгзи деп аталады, ал қытай тілінде «Байлық баласы» деп аударылады. Ол және Лонгну (Дракон қызы) бодхисаттва Гуаньиньдің (Авалокитешвара) шәкірттері саналады. Олардың Гуаньиньмен бірге бейнеленуі, Жад императорының иконографиясында кездесетін Юнью (Жад қыз) және Цзиньтоң (Алтын ұл) әсерінен туған болуы мүмкін. Судхана туралы көркем әңгіме классикалық «Батысқа саяхат» романында егжей-тегжейлі баяндалған, онда Судхана Қызыл бала ретінде бейнеленеді, ол ақырында Гуаньиньге бағынып, бодхисаттваның көмекшісіне айналады.

Гандавиуха сүті

Судхана – бодхи (ағартушылық) іздеген Үндістанның жас жігіті. Бодхисаттва Маньюшридің бұйрығымен Судхана ағарту жолын табу үшін қажылық сапарға шығады және 53 "жақсы дос"тан білім алады, олар оны Ағарту жолына бағыттайды. Токайдоның 53 станциясы – Судхана сапарының метафорасы. Авалокитшвара – Судхананың Поталака тауында кездескен 28-ші рухани ұстазы. Судхананың ізденісі Майтреямен, Болашақ Буддамен кездескенде биік нүктесіне жетеді, ол саусақтарын щығып, керемет мұнарасының есігін ашады. Мұнара ішінде Судхана фантастикалық көріністер арқылы барлық дхармадхатуларды (өлшемдерді немесе әлемдерді) көреді. Оның соңғы ұстазы – Самантабхадра, ол Судханаға даналықтың тек оны іс жүзіге асыру үшін ғана бар екенін үйретеді. Судхананың қажылық сапары Гаутама Будданың сапарымен сабақтас. Гандэвюха сутрасы Қытайда Сун әулеті кезінде кең танымал болды, ол кішкентай, көп суреттермен безендірілген кітапшалар түрінде таратылды, әр беті Судхананың рухани ұстаздарының біріне арналған.

Оңтүстік теңіздер туралы әңгіме

Гуаньинь мен Оңтүстік теңіздер туралы толық әңгіменің 18-тарауы, 16 ғасырдағы Мин әулеті романы, Шанчай мен Гуаньинь арасындағы байланысты орнатқан алғашқы мәтін болып табылады. Осы әңгімеде Шанчай – Үндістаннан келген, денсаулығында кемістігі бар бала, Будданың ілімін зерттеуге өте қызығушылық танытқан. Сол кезде Гуаньинь жаңа ғана рухани оянуға жеткен еді және Оңтүстік Қытай теңізіндегі Путуо тауына зейнетке шығып, уақытын өткізіп жатты. Шанчай Путуо тауында бодисаттва бар екенін естіген соң, өзінің денсаулығындағы кемістігіне қарамастан, одан үйрену үшін дереу сол жаққа сапарлады. Гуаньинь Шанчаймен әңгімелескеннен кейін, оның Будда дхармасын толыққанды зерттеуге деген ниетін сынап көрмек болып шешім қабылдады. Ол ағаштар мен өсімдіктерді қылыш ұстаған қарақшыларға айналдырды, олар оларға шабуыл жасау үшін жоғары қарай шапқырады. Гуаньинь жылдамдықпен жардың шетіне қашып, секіріп кетті, ал қарақшылар оны қуып жете берді. Шанчай Гуаньиньді құтқаруға тырысып, оның артынан секірді. Шанчай мен Гуаньинь жардан қайта көтеріле алды, сонда Гуаньинь Шанчайдан төмен қарауын сұрады. Шанчай оның денесі жардың түбінде жатқанын көрді. Гуаньинь одан тұрып жүруін өтінді, ал Шанчай қалыпты түрде жүре алатынын және енді мүгедек емес екенін анықтады. Ол суға қарағанда, енді әдемі бетке ие болғанын да байқады. Сол күннен бастап Гуаньинь Шанчайға Будда дхармасының барлық білімін үйретті. Гуаньинь мен Шанчай кейіннен Аждаһа патшасының үшінші қызымен кездесті, осы оқиғаның нәтижесінде Гуаньинь Лонгнуды жаңа шәкірт ретінде алды.

Шанчай мен Лонгнудағы құнды шиыршықтар

18-19 ғасырлардағы 29 парақтан тұратын «Шанчай мен Лонгнудың құнды кітабы» Шанчай мен Лонгнудың Гуаньиньдің шәкірттері болғаны туралы басқаша баяндайды. Бұл әңгіменің таосизмде туғандығы айтылады. Оқиға Тан әулетінің императоры Сидзунның билігіндегі Цянфу дәуірінде өтеді. Ыстық жүректі министр Чэнь Бао мен оның әйелі Хан ханым қарттап қалғандарымен, әлі де баласыз. Чэнь әйелінің қалыңдық алу туралы ұсынысын қабылдамағанда, ол Гуаньинь бодисаттваға көмек сұрап дұға етуді ұсынды. Гуаньинь олардың балалы болмауына тағдыр белгілегенін көріп, отбасыға «Байлық әкелетін ұл» тусын деп бұйырды. Хан ханым көп ұзамай Чэнь Лян есімді ұл табады. Ол ұлы бес жасқа келгенде қайтыс болады. Чэнь Лян бала кезінде мемлекеттік немесе әскери істерге емес, діни руханиятқа қызығушылық танытады, бұл оның әкесіне ұнамайды. Жеті жасында әкесі оның тілегін қабылдап, Сары Айдаһардан білім алуға рұқсат береді. Бірақ Чэнь Лян үйіне бару туралы әкесінің барлық өтініштерін елемейді. Әкесінің 60 жылдығы жақындағанда, Шанчай тағы да үйіне барып қайтуға шақырылады. Шебер үйден кеткен соң, Шанчай осы мүмкіндікті пайдаланып үйіне қайтуға шешім қабылдайды. Тау жолымен түсіп бара жатқанда, ол көмекке шақыру даусын естиді. Зерттегенде, ол 18 жылдан бері бөтелкеге қамалған жылан екенін көреді. Жылан Шанчайдан оны босатуды өтінеді, ол оны босатқаннан кейін, өзінің нағыз бейнесін ашып, оны жегісі келеді. Шанчай жыланның осы әрекетіне қарсылық білдіргенде, ол «мейірімділікке жауап ретінде кескіштікпен жауап беру – табиғаттың жолы» дейді. Бірақ жылан бұл мәселені үш судьяның алдына апаруға келіседі. Бірінші судья – адам кейпіндегі «Алтын Су Бұқасы жұлдызы». Ол жыланның адамдармен болған өтілген тәжірибесіне сүйене отырып, Шанчайдың жасаған жақсылығына жаза ретінде оны жеуі дұрыс деп шешеді. Бұқа бодисаттва Кситигарбханың оны көктен адамдарға жер жыртуға көмектесу үшін қалай қуғандығын айтады. Кситигарбха егер адамдар бір кісінің жасаған жақсылығына жақсылықпен жауап бермесе, оның көзі түсіп қалатынын уәделейді. Бұқа жерге басымен түскенде, жоғарғы алдыңғы тістерінің бәрін жоғалтады. Содан кейін ол көптеген қиындықтарға тап болады. Жылдар бойы адамдық қожайыны үшін еңбек еткеннен кейін, оны сойып жеп қояды. Осыдан кейін Кситигарбханың көзі түсіп, жерге түсіп, бұқалар егіс шабатын кезде таптап кететін құрттарға айналады. Екінші судья – даосизмнің шебері Чжуан Чжоу, ол да жыланның жағын қолдайды. Ол өлікті қайта тірілткен оқиғаны айтады, ал қайта тірілген адам оған алғыс айтқан орнына, сотқа шақырып, ақша ұрлады деп айыптайды. Үшінші судья – жас қыз. Қыз жыланға, егер жылан оны босатылған бөтелкеге қалай сыйға қойғанын көрсетсе, оны да жей алатынын айтады. Жылан бөтелкеге қайта кіргенде, ол тұтқынға түседі. Содан кейін қыз өзін Гуаньинь екенін жариялайды. Жылан мейірім сұрап жалбарынғанда, Гуаньинь оған егер ол құтқарылғысы келсе, Путуо тауындағы Топан судың үнінен шығатын үңгірде (қазіргі Фаю ғибадатханасы) діни жаттығулар жасауы керектігін айтады. Осы шақта Гуаньинь жаңа шәкірт табады – Мейірімді Тоты. Үш жылдан кейін Гуаньинь Путуо тауына оралғанда, ол Шанчайға мұхиттың ортасында көрінеді. Шанчай оған қосылып, теңізден өтіп, оның шәкірті болады. Шанчайдың сенімі нығайған соң, оның ата-анасы көкте қайта дүниеге келеді. Ал жылан жеті жыл бойы аскетизммен айналысып, әбден тазаланып, берметке айналады. Ол Лонгнуға айналып, Гуаньиньдің шәкірті ретінде Шанчайға қосылады.

Қызыл бала ретінде

Судхана – Қызыл баланың буддалық аты, сондай-ақ Хонхайер деп те аталады, ол «Батысқа саяхат» классикалық романындағы қарсы кейіпкер. Қызыл бала – Темір желкен ханшайым мен Бұқа Демонының ұлы. Тан Санзан мен Чжу Баджиенің қашқындап алуы және Гуаньиннің лотос тағын құрметсіздікпен басып алуы үшін жаза ретінде Қызыл бала Гуаньинге бағынып, оның шақырушысы болды.