Кіріспе

Бухандықтардың негізін қалаушы Эльспет Бухан (1738–1791) – шотландтық діни сектаның құрылтайшысы.

Ерте өмір

Ол 1738 жылы Джон Симпсон мен Маргарет Гордонның қызы болып дүниеге келді, олар Банф пен Портсойдың арасындағы Фатмакенде жол бойындағы қонақ үйін ұстады. Жастық шағында ол сиыр бағумен айналысты, содан кейін туысының үйіне кіріп, олар оған оқу мен тігіске үйретті. Гринокқа сапар барысында ол жұмысшы құмырашы Роберт Бьюкенмен танысып, оған тұрмысқа шықты. Олар ұрысып, ажырасып, 1781 жылы балаларымен Глазгоға көшіп кетті.

Діндік ілімдер

1783 жылы сәуір айында Глазгода өткен құтқарылу рәсімінде Ирвандағы Релиф шіркеуінің Хью Уайттың уағыздауын естіген ол, оған хат жазып, оның уағыздарына жоғары бағасын берді және бұрын естіген ешбір уағыздаушы оның рухани қажеттіліктерін осылай толыққанды қанағаттандырмағанын мәлімдеді. Осының нәтижесінде ол Уайттың қызметінен пайда алу үшін Ирвинге көшті, содан кейін оны және оның әйелін көктен ерекше нығмет пен құрметпен жаратылған қасиетті адамдар деп сендірді. Уайттың соңғы қорытындысы бойынша, ол Иоаннның аянындағы әйел екені айтылды, ал ол оны өзі тудырған бала деп жариялады. Осы ерекше ілімдерді таратуы үшін Уайт діни қызметтен шеттетілді. 1784 жылдың мамыр айында билік сектаны қаладан қуды, ал олар, даналардың Бетлемге жетелеген жұлдызға ұсқынғандай, Дамфрисшир облысының Клозбурн ауылындағы Нью-Кэмпл шаруашылығына қоныстанды. Оларға өмірінде жақсы жағдайдағы екі адамның бірі қосылды, және олардың саны соңында қырық алтыға жетті. Олар Бухан ханымды "рухани ана" деп атады, ол тыныс арқылы Киелі Рух сыйлай алатынын және белгілі бір пайғамбарлық қабілеттері бар екенін мәлімдеді. Олар мыңжылдық жақын екеніне сенді және өлімді дәм татпай, Мәсіхпен кездесу үшін көкке көтеріледі деп ойлады. Олар туралы ақын Роберт Бернстің келесі баяндамасы нақты деп қабылдануы мүмкін: "Олардың сенімдері – ынталы сөздердің ерекше қоспасы; соның ішінде ол оларға тыныс арқылы Киелі Рух сыйлайды деп мәлімдейді, бұл оны ұятты түрде әдепсіз позалар мен қимылдармен жасайды. Олар сондай-ақ мүлікте ортақ, көбінесе жалқау өмір сүреді, орман мен тоғайларда жалған құлшыныстың үлкен фарсын көрсетеді, онда олар бірге тұрып, бірге жатады, сондай-ақ әйелдердің ортақтығын ұстайды, өйткені олардың тағы бір қағидасы – олар өлтіретін күнә жасамайды". Роберт Бернстің Бухандықтарға қосылған Жан Гарднер деген жас әйелге ғашық болғаны және оны қайта оралуға көндіруге күні-түні тырысқаны айтылады. Оның "As I was a walking" әнін, оның сөзіне сәйкес, "Бухандықтар өздерінің кейбір мағынасыз өлеңдерін қойған" әуенге қойды, өйткені Буханның сыйлықтарының бірі – гимндерді жазу болды. 1785 жылы Уайт өзі жазған және "Эльспет Симпсон қайта қараған және бекіткен" "Құдай сөздігін" шығарды. 1791 жылдың мамыр айында Бухан ханымның қайтысы оның көптеген ізбасарларының сенімін жойды. Уайт оның тек транста екенін айтып, оны жасырын жерледі, бірақ кейіннен олардың Жаңа Иерусалимге оралу уәдесіне сенуден бас тартты. Сектаның соңғы тірі қалғаны Эндрю Иннес болды, ол 1846 жылы қайтыс болды.