Кіріспе

Якоб Бен Вольф Кранц Дубнолық (1741-1804), Дубно Магид (מגיד מדובנא), литвалық (Беларусь) туылған уағыздаушы (магид). (Отбасылық есімнің басқаша жазылуы: Kranc)

Танымал аңыздар мен әңгімелер

Дубнер Магид өзінің еврей дәстүріне негізделген сабақтарды үйрету немесе көрсету үшін жасалған аңыздарымен немесе астарлы әңгімелерімен танымал. Дубнер Магидтің ең танымал ертегісі оның осындай лайықты ертегілерді қалай таба алғаны туралы. Бұл туралы сұрағанда, Магид былай деп жауап берді: Бірде мен орманды аралап жүріп, ағаштан ағашқа бір нысананы, әр нысананың ортасында жебені көрдім. Содан кейін мен қолына садақ ұстаған кішкентай баланы көрдім. "Бұл жебелерді атып жіберген сен бе едің? - деп сұрадым. "Иә!" - деп жауап берді. - деп жауап берді. "Олай болса, қалай сіз әрқашан нысананың ортасына соқтығып?" Мен сұрадым. "Жай ғой, алдымен жебені атып, сосын нысананы таңбалаймын", - дейді бала.

Тарих

Кранц 1740 жылы Зиетильде (қазіргі Дзиатлава) дүниеге келді. 1804 жылы 18 желтоқсанда Замощьде қайтыс болды. Он сегіз жасында Миджирцец Подласкиге (Мезерци) барып, уағыздаушы болып қызмет етті. Ол екі жыл сол жерде болып, содан кейін Золкиев, Дубно, Влодава (Люблин облысы), Калиш және Замосье қалаларында уағыздаушы болды. Ол Дубнода он сегіз жыл болды және ең танымал болған жері - мұнда раввин болған. Ол Дубнодан Вильнюске әйгілі Вильня гаонының өтініші бойынша кетті, ол жақында аурудан айығып, оқи алмады, оның әңгімесіне көңіл бөлуге тырысты. Кранц теңдесі жоқ уағыздаушы деп саналды. Ол сөзге шешен, сөйлеуге шешен болғандықтан, уағыздар мен түсініктемелерді адам өмірінен алынған астарлы әңгімелермен суреттеген. Осындай астарлы әңгімелер арқылы ол Танахтың ең күрделі тармақтарын түсіндіріп, Халахадағы көптеген күрделі мәселелерді шешті. Ол сондай-ақ, раввиндік білімді, көп жағдайда кеңес алған. Жалған ілімдерге қарсы тұрып, Кранц өзінің шынайы Магид екенін дәлелдеу үшін бірнеше сынақтарды өткізді, Танахты кездейсоқ ашып, сол жерде астарлы әңгімелер ойлап тапты.