Тімарх: Селевкид сатрабы және тәуелсіздікке ұмтылысы
Timarchus
Тімарх: Селевкид әулетінен тәуелсіздікке ұмтылған грек ақсұлы. Риммен одақтасып, билік үшін күресті, бірақ 160 ж.б.б. жеңіліске ұшырады. Тарих, сатрап, Селевкидтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Б.з.д. 2-ғасырлық грек узурпаторы, Селевкидтік Медияны басып алған, Милет ежелгі грек қаласының тираны.
2nd century BCE Greek usurper of Seleucid Media
the tyrant of the ancient Greek city of Miletus
Тимарх немесе Тимарх – грек ақсұлуы және Антиох IV Эпифан патшаның билігі кезінде Селевкидтік империяның сатрапы болған. Антиох IV қайтыс болғаннан кейін, ол б.з.д. 163-160 жылдар шамасында империяның шығысындағы өз иелігінде тәуелсіз билеуші деп жариялады және тіпті бүкіл империяның басшылығын толығымен басып алмақ болған. Ол Селевкидтік империяны ішкі дағдарыстарды тудыру арқылы әлсіретуге ұмтылған Рим Республикасымен одақтасты; Рим мен Тимарх екеуі де жаңа патша Деметрий I-ге сенімсіздікпен қарады. Деметрий шығысқа жорық жасап, б.з.д. 160 жылы Тимархты жеңіп, оның қысқа ғана билігін аяқтады.
Timarchus or Timarch was a Greek noble and a satrap of the Seleucid Empire during the reign of his ally King Antiochus IV Epiphanes. After Antiochus IV's death, he styled himself an independent ruler in his domain in the Persian east of the Empire from around 163–160 BC, and may have even sought to entirely usurp leadership of the entire empire. He gained an alliance with the Roman Republic, which sought to weaken the Seleucid Empire by promoting internal divisions; both Rome and Timarchus distrusted the new king Demetrius I. Demetrius rode east and defeated Timarchus in 160 BC, ending his short reign.
Алғашқы жылдар
Тимарх – грек дворяны, мүмкін Кіші Азиядағы Милет қаласынан шыққан. Ол Рим Республикасының кепілінде болған кезінде Селевкид әмірі Антиох IV Эпифанмен дос болды. Антиох IV Эпифан 175 ж.б.д. патша болғанда Тимарх Батыс Ирандағы Медияның сатрапы болып тағайындалды, ал оның бауыры Гераклид патшалық қаржы министрі болды. Парфян мемлекеті империяның парсы бөлігіне қауіп төндіріп отырды, сондықтан Тимарх көп уақытын қорғанысты күшейтуге жұмсаған болуы мүмкін. Осы кезеңде Селевкидтер мемлекетінің аумағы, шамасы, Тегеран аймағына дейін жеткен.
A Greek nobleman, possibly from Miletus in Asia Minor, Timarchus was a friend of the Seleucid prince Antiochus IV Epiphanes during his time as a hostage to the Roman Republic. He was appointed satrap of Media in western Iran when Antiochus IV Epiphanes became king in 175 BC, and his brother Heracleides became minister of the royal finances. The Persian part of the empire was threatened by the Parthian kingdom, and Timarchus probably spent much of his time reinforcing the defenses. The Seleucid realms probably extended as far as the area of Teheran during this time.
Қысқа билік және жеңіліс
Б.з.д. 164 жылы парсы жорығы кезінде Антиох IV-тің қайтысынан кейін туған дау-жанжалдың арасында Тимарх Медияның шартты түрде тәуелсіз билеушісі болды, Антиох IV-тің ұлы, шағын Антиох V Евпатордың қамқоршысы болған генерал Лисийге қарсы тұрды. Б.з.д. 162 жылы Димитрий I жер аударылудан оралып, патша атанды. Димитрийдің Селевкид тағына талабы, көбінесе, оның қайтыс болған туысы Антиох IV-тің және оның кішкентай ұлы Антиох V-тің талабынан мықтырақ деп есептелді. Димитрий билікке келген соң Лисийді және Антиох V-ті дереу жазалап өлтірді. Бұл Тимархтың толық тәуелсіздікке көшуіне және өзін патша деп жариялауына себеп болған болуы мүмкін. Тимарх енді өзінің билігін Вавилонға дейін кеңейте алды, және оның билеу кезеңі туралы мәліметтер астрономиялық күнтізбелерге жазылды. Алайда, оның күштері бәсекелес Селевкид патшасына қарсы тұруға жеткіліксіз болды: Деметрий б.з.д. 160 жылы Тимархты жеңіп, өлтірді, және Селевкид империясы уақытша бірікті.
In the turmoil following the death of Antiochus IV during a Persian campaign in 164 BC, Timarchus became the more or less independent ruler of Media, opposing the general Lysias who acted as steward for the infant king Antiochus V Eupator, son of Antiochus IV. In 162 BC Demetrius I returned from exile and became king. Demetrius's claim to the Seleucid throne was generally considered stronger than the claim of his now dead uncle Antiochus IV and by extension his young son Antiochus V. Demetrius promptly executed Lysias and Antiochus V upon taking power. This may well have been the provocation that caused Timarchus to take the final step to independence and declare himself king. Timarchus now managed to extend his realm into Babylonia, where records of his reign were inscribed into the astronomical calendars. His forces were however not enough to stand against the rival Seleucid king: Demetrius defeated and killed Timarchus in 160 BC, and the Seleucid empire was temporarily united again.
Мұра
Тимарх Иранның соңғы эллиндік патшаларының бірі болды, бірақ оның билігі туралы көп мәлімет жоқ, тек Аппианның Тимарх тиран екендігі туралы қысқа да стереотиптік пікірі ғана белгілі. Көптеген ғалымдар Аппианның осы қысқаша айтуын күдіспен қарайды. Тимарх өзінің монеталарында дәстүрлі Ахеменид атағы болған "Ұлы патша" (Базилей Мегас) деген атауды енгізді, бұл Селевкид империясы Иранда билігін жоғалтқан кезде, жергілікті халықтан қолдау табуға жасаған әрекеті болуы мүмкін. Ол бірнеше жыл бұрын осы атақты алған Бактрия патшасы Ұлы Евкратидтен шабыттанды. Тимархтың ізін соққан және оның өшін алған ағасы Гераклид, ақырында Антиох IV-тің заңды ұлы деп мәлімдеген Александр Баластың жақтасы болды. Гераклид Рим Сенатын жас талапкерді 150 ж.б.д. жеңіліске ұшыратып, өлтірілген Димитрийге қарсы қолдауға көндірді. Осылайша Тимархтың отбасы оның өліміне кек қайтарды. Селевкидтердің билік үшін таласқан қарсыластары арасындағы қақтығыс Селевкидтер әулеттік соғыстары деп аталады. Бұл азамат соғыстары империяны күйретіп, келесі онжылдықтарда оның ыдырауына себеп болды.
Timarchus was one of the last Hellenistic kings in Iran but little is known of his reign, except the short and stereotypical notion by Appian that Timarchus was a tyrant. Appian's brief mention is treated with skepticism by most scholars. On his coins, Timarchus introduced the epithet "Great King" (Basileus Megas) which was the traditional Achaemenid title and may reflect an effort to gather support from the natives in a time when the Seleucid empire lost ground in Iran. He was inspired by the Bactrian king Eucratides the Great, who had taken the same assuming title a few years earlier. Timarchus was survived and avenged by his brother Heracleides, who eventually became champion of Alexander Balas, a boy who he claimed was a natural son of Antiochus IV. Heracleides convinced the Roman Senate to support the young pretender against Demetrius, who was defeated and killed in 150 BC. The family of Timarchus thus got its revenge for him. The continued in fighting between rival Seleucid claimants for power is referred to as the Seleucid Dynastic Wars. These civil wars fatally weakened the empire and saw it shrink and crumble over the next decades.