Кіріспе

Жапониядағы соғыстар аралық кезеңде "оқиға" (事件) соғыстар, төңкерістер және басқа да саяси тұрғыдан немесе сенсациялық сипаттағы оқиғаларды белгілеу үшін жиі қолданылатын эвфемизмге айналды. Жапон журналистері нақтырақ терминдердің орнына "оқиға" деген сөзді пайдалану арқылы бейтараптық көрінісін сақтап, цензурадан қашуға мүмкіндік алды. Көрінетін мысалдарға "Манчжурия оқиғасы" (Манчжурияға басып кіру), "Қытай оқиғасы" (Екінші Қытай-Жапон соғысы) және "Нанкин оқиғасы" (Нанкин қырғыны) жатады.

Түсіндірме

Тарихшы С. К. М. Пэйн «инцидент» сөзінің жиі қолданылуына мынадай түсіндірме берді: Жапондықтар осы шешімді кезеңдерді «инцидент» деп атайды, ал қытайлықтар осы номенклатураны қабылдады. Олар ереуілдерден бастап төңкеріс әрекеттеріне, кісі өлтіруге, аймақтық соғыстарға дейін жетеді. Бұл сөздің қолданылуы жолдың тоғысуын және кейбір мүмкіндіктерді мәңгілікке жоюға әкелетін таңдауды білдіреді. Әдетте, мұндай оқиғалар күні мен орны бойынша аталады, адамдарды олардың жауапкершілігінен босату мақсатында. Оқиғаларды сипаттаудың осы тұманды және абстрактілі тәсілі сол кездегі жапондық БАҚ-та кең таралған өзін-өзі цензуралаудың ерекше формасына негізделген. 1918 жылғы күріш бүлігі кезінде «Осака Асахи синбун» газеті бас редакциялық мақаласында бүлік туралы хабарлаған журналистерге бағытталған баспасөз цензурасын сынады. Үкімет газетті жабумен қорқытты, ал «Осака Асахи» ақырында кешірім сұрады. Осы оқиға, сондай-ақ белгілі бір саяси ұстанымды ұстанудың «азаматтыққа жараспайтын партиялықтық» екені туралы көзқарас, Жапониядағы көптеген газеттерді «бетарап және партиялық емес» редакциялық саясатты қатаң сақтауға мәжбүр етті. Бұл тұманды тілді қолдануға ынталандырған тағы бір фактор – жапондық БАҚ-тың оқиғалардың мән-жайы туралы ақпараттың жетіспеуі болды. Мысалы, 26 ақпан оқиғасынан кейін үкімет баспасөзге толыққанды ақпарат беруді тоқтатты. Өзін-өзі цензуралау кең таралғанмен, кейбір жапон журналистері маңызды оқиғаларға эвфемизмдермен ат қойылғанына қатысты пікір білдірді. Жан Цзуолинді екі Квантун армиясының офицері өлтіргеннен кейін болған саяси пікірталас кезінде «Токио Ничи Ничи Симбун» газеті былай деп жазды: «Сұрақ туындатқан оқиға Жан Цзуолиндің өлтірілуіне анық сілтеме жасағанына қарамастан, ол «бірқатар ауыр оқиға» және т.б. деп аталады. Бұл өзі біздің елге қатысты күдіктердің бар екенін көрсетеді және Жапонияның сыртқы саясатына зиян келтіруі мүмкін».

"Тәсілімдер" тізімі

Оқиға күні сипаттамасы Хунчун оқиғасы 2 қазан 1920 Жапондықтардың қазіргі мәліметтеріне сәйкес, Қытайдың Хунчун қаласында орналасқан Жапон консулдығына Кореяның Тәуелсіздік Армиясы шабуыл жасап, өртеп жіберді, сонымен қатар он үш жапондықты өлтірді. Тарихшылар бұл оқиғаның шындыққа сай болғанын білмейді, бірақ Жапон үкіметі бұл шабуылды Маньчжурияға әскери араласуды ақтауға қолданды. Канто оқиғасы 1921 жылғы ағылшын тілінде Гандо қырғыны деп аталатын қырғын Хунчун оқиғасынан кейін үш аптаға созылды. Жапон императорлық әскері (IJA) жауынгерлері кем дегенде 5000 корейлік азаматты өлтіріп, көптеген зорлау әрекеттерін жасады. Фукуда ауылының оқиғасы 1923 жылдың 6 қыркүйегі Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін бірден, этностық корейлер Жапонияда қылмыстар жасауға жоспарлап отыр деген хабарлар тарады. Бұл хабарлар жапондықтардың және корейлердің саяси қарсылықтарына қарсы бірнеше қырғынға әкелді. Фукуда ауылындағы оқиға олардың ішіндегі ең үлкені болды, онда линч тобы тоғыз саяхатшы саудагерді өлтірді, олар қате түрде корейлер деп танылды. Амакасу оқиғасы 1923 жылғы 16 қыркүйек Сонымен қатар Канто қырғынның бір бөлігі, бұл оқиға жапондық әскери полициясының екі көрнекті анархист пен олардың жас немере інісін өлтіруін білдіреді. Нанкин оқиғасы 1927 жылдың 21-27 наурызы Солтүстік экспедиция Қытайдың оңтүстігін аралап өткенде, шетелдіктерге деген халықтық ашу-ыза көтеріліске айналды. Нанкинде шетелдік әскери кемелер (оның ішінде Жапон императорлық әскери-теңіз флотының кейбіреулері) шетелдік тұрғындарды тәртіпсіздік пен тонаудан қорғау үшін қаланы бомбалады. Ханкоу оқиғасы 3 сәуір 1927 жылы Қытай жұмысшылары мен Ұлттық революциялық армияның (НРА) бірнеше бөлімдері Ханкоу қаласындағы жапон концессиясына кірді, вандализм мен тонаумен айналысты және жапондық тұрғындар мен консулдық қызметкерлерге шабуыл жасады. Жапон императорлық әскери-теңіз флотының бірнеше әскери қызметшілері жарақат алды, 150 үйге зақым келтірілді және жойылудың жалпы құны 920 000 иен деп бағаланды. Жапондық теңіз жауынгерлері наразылық акциясына шыққандарға оқ атып, ондаған қытайлық азаматты өлтірді. Маньчжуриядағы белгілі бір ауыр оқиға 4 маусым 1928 жылы кеңінен Хуангутун оқиғасы деп аталатын бұл қытайлық әскери қолбасшы Чжан Цуолинді екі Квантун армиясының офицерлері өлтірді. Сол кезде жапондық БАҚ бұл оқиғаны "Жан Цуолин жарылысы өлім оқиғасы" (張作霖爆殺事件) немесе жай ғана "Манчжурия оқиғасы" деп атаған. Муша оқиғасы 27 қазан – желтоқсан 1930 Тайваньның жергілікті этносы Седик аралда Жапон билігіне қарсы көтеріліс бастады. Жапон билігі көтерілісті қатыгездікпен басады. Накамура оқиғасы 27 маусым 1931 ж. Солтүстік-шығыс армиясы Маньчжурия арқылы бара жатқан төрт жапон азаматы (оның ішінде IJA офицері) медициналық емес мақсаттарда есірткі алып жүрді деген айыппен тұтқындап, жазасын тартты. Бұл оқиға Ванпаошан оқиғасынан бұрын орын алса да (төменде қараңыз), Жапонияда ол тек 17 тамызда ғана жұртшылыққа мәлім болды. Бұл жапондықтардың Маньчжурияға басып кіруінің қарсаңында Жапония мен Қытай арасындағы қарым-қатынастың одан әрі шиеленісуіне әкелді. Манпозан оқиғасы 1 шілде 1931 жылы ағылшын тілінде Ванпаошан оқиғасы деп аталады. Бұл Қытай мен Жапонияның Кореяны басып алған шекарасында қытайлық және корейлік шаруалар арасындағы кішігірім дау болды. Бірқатар жалған хабарлар арқылы бұл мәселе Жапон империясы мен Корея прессасында өте сенсациялық болды және Жапония империясында Маньчжурияға жапондық шабуылдан бұрын Қытайға қарсы сезімді арттыру үшін айтарлықтай үгіт-насихат әсері үшін пайдаланылды. Мукден оқиғасы 1931 Манджурия оқиғасы, Лиутяокуу оқиғасы немесе 18 қыркүйек оқиғасы деп те аталады, бұл Жапонияның Манджурияға басып кіруіне әкелген Оңтүстік Манджурия темір жолының саботаждық әрекеті. Жапондық үкімет өкілдері шабуыл соғысқа жатпайтынын айтып, оны "оқиға" деп атады. Бұл тіл Америка Құрама Штаттарында бейтараптық актілерінің соғысушы державаларға қару сатуға тыйым салуынан аулақ болу үшін қабылданды (АҚШ үкіметі Қытайға қару сатуға ниетті). Тянцин оқиғасы 1931 Бұл 1939 жылы болған сол аты бар оқиғамен шатастырмау керек, бұл Тянцзинде полковник Кенджи Дойхара Пуйиді Маньчжурияға әкету үшін паш ету үшін туғызған тәртіпсіздік. Жапондықтар Пуйиді Маньчжуриядағы жаңа қуыршақ үкіметінің басты тұлғасы етіп таңдады. Наурыз оқиғасы 1931 жылдың наурызы Наурыз оқиғасы - ИЖА-дағы экстремистік милитаристердің құпия қоғамы Сакуракайдың сәтсіз құрылыс әрекеті.