Кіріспе

Тамил тіліндегі құрмет сөздері (முறை, muṟai) күнделікті сөйлеуді және жазбаша және ауызша қарым-қатынастың тіл білімін анықтайды. Дәстүрлі түрде тамил тілі екі тілдік стильге бөлінеді: «классикалық» немесе «таза» деген мағынаны білдіретін செந்தமிழ் (Centamiḻ) және «жалпы халыққа арналған» деген мағынаны білдіретін கொடுந்தமிழ் (Koṭuntamiḻ). Осы екі стильдің арасындағы маңызды айырмашылық – құрмет сөздерінің қолданылуы. Тамил тіліндегі құрмет сөздері көбінесе жұрнақтар түрінде болады, бірақ префикстер де жиі кездеседі.

- n, - l, - r

Тамил тіліндегі есімдер ன் (n), ள் (ḷ) немесе ர் (r) әріптерімен аяқталуы мүмкін. ன் (n) және ள் (ḷ) әріптері әлеуметтік жағдайы төмен адамдарды, тиісінше ер және әйел деп көрсету үшін қолданылады. ர் (r) әрпі жоғары әлеуметтік жағдайы бар адамға құрмет көрсету үшін қолданылады. Осы жұрнақтың маңыздылығын ескере отырып, кейбір тамил касталары өздерінің касталық атауларын /n/ емес, /r/ әрпімен аяқтауға өзгертіп, оларды құрметті есімдерге айналдырған.

Қар / Мар

Кар (Kār) – жеке ұжымдық атауды білдіретін құрметті жұрнақ. Карәр (Kārar) – Кар (Kār) жоғары формасы. Мысалы, кадайкар (kaṭaikār) – «дүкенші» дегенді білдіреді, ал кадайкарар (kaṭaikārar) – «құрметті дүкенші» деп аударылуы мүмкін. Бұл қарым-қатынаста құрметпен қашықтықты көрсету және сақтау үшін қолданылады, сондықтан бейтаныс адамдарға сілтеме жасау үшін қолданылады. Мар (Mār) – ұжымдық атауға сілтеме жасау үшін қолданылатын көпше құрмет қосымшасы. Марар (Mārar) – Мар (Mār) жоғары формасы. Мысалы, аккакал (akkākkal) – «әпкелер» дегенді білдіреді және көпше түрде қолданылады, аккамар (Akkāmār) – «құрметті әпкелер» дегенді білдіреді және ұжымдық көпше түр, ал аккамарар (Akkāmārar) – «өте құрметті әпкелер» деп аударылуы мүмкін және ол да ұжымдық көпше түр. Бұл қарым-қатынаста құрметпен жақындықты немесе бағалауды көрсету үшін қолданылады, сондықтан таныс адамдарға сілтеме жасау үшін қолданылады.

А

нар (Nār), ñar (ñar) және yār (yār) – есімдерге олардың беделін немесе маңыздылығын көрсету үшін қосылатын құрметті жұрнақтар. Оларды қолдану есімнің жиынды жекеше түрі екенін білдіреді. Оларды түйіндеу ережелері келесідей: егер есім ன் (n) әрпімен аяқталса, соңы нар (Nār) болады; егер есім ஞன் (ñan) әрпімен аяқталса, соңы ñar (ñar) болады; егер есім ஐ (ai) немесе இ (i) әрпімен аяқталса, соңы yār (yār) болады. Мысалы, தகப்பனார் (takappanār) сөзі தகப்பன் (takappan) сөзінен гөрі сыпайырақ. தகப்பன் (takappan) сөзі «әке» дегенді білдіреді, сондықтан தகப்பனார் (takappanār) сөзін «қадірлі әке» деп аударуға болады. Басқа мысалдарға நாயனார் (nāyanār), இளைஞர் (iḷaiñar), மூப்பனார் (moopanār) және т.б. жатады.

Тa/Тi

Та (Ṭa) және Ти (Ṭi) – төменгі әлеуметтік статустағы ер адамдар мен әйелдерге сілтеу үшін қолданылатын көрсеткіш құрметті жұрнақтар. Бұл жұрнақтар әдетте етістіктен кейін келеді.

Жекелік алмастырушылар

Пайдалану тілі жағдайға қарай өзгеруі мүмкін. Мысалы, என் வீடு (En veeṭu) – «менің үйім» деген сөзді айту, үй тыңдаушыға тиесілі болмаса да, иеленушілік сезімін тудыруы мүмкін болғандықтан, әдепсіздік саналып, жарасымсыз болып есептеледі. Осы мақала мақсатында тіркелімдердің реті мынадай: мәртебелі > ресми > стандартты > төмен.

Адам | Тамил | Мағынасы
------- | -------- | --------
1-ші | அடியன் (Aṭiyan) | Мен (төмен) (қолданыстан шыққан). Сөзбе-сөз мағынасы – «мен, сіздің қадамыңызда». Әдетте, құдайға сиынушылар қолданады.
1-ші | நா (Nā) | Мен (стандартты)
1-ші | நான் (Nān) | Мен (ресми)
1-ші | யான் (Yān) | Мен (ресми) (Ескі тамил); қазір қолданылмайды.
1-ші | யாம் (Yām) | Мен (мәртебелі) (ексклюзивті)
1-ші | யாங்கள் (yāngaḷ) | Біз (мәртебелі) (көпше, эксклюзивті)
1-ші | நாங்கள் (Nāngaḷ) | Біз (ексклюзивті)
1-ші | நாம் (Nām) | Біз (инклюзивті)
2-ші | நீ (Nī) | Сен (стандартты)
2-ші | நீர் (Nīr) | Сен (ресми)
2-ші | தாம் (Tām) | Сен (мәртебелі). Сөзбе-сөз «өзің» деген мағынаны білдіреді және тікелей сөйлеуден аулақ болу үшін қолданылады.
2-ші | நீங்கள் (Neengaḷ) | Сендер (ресми) (көпше)
2-ші | தாங்கள் (Tāngaḷ) | Сендер (мәртебелі) (көпше)
2-ші | உன் (Un) | Сенікі (төмен)
2-ші | உம் (Um) | Сенікі (стандартты)
2-ші | உங்கள் (Ungaḷ) | Сенікі (стандартты) (көпше)
2-ші | தங்கள் (Tangaḷ) | Сенікі (мәртебелі) (көпше)
2-ші | நின் (Nin) | Сенікі (ресми)
2-ші | தம் (Tam) | Сенікі (мәртебелі) (жекеше)
3-ші | அது (Atu) | Үшінші тұлға, жыныссыз (төмен)
3-ші | அவன், அவள் (Avan, Avaḷ) | Ол, Ол (стандартты)
3-ші | அவர் (Avar) | Үшінші тұлға, жыныссыз (ресми) (құрметті) (жекеше)
3-ші | அவர்கள் (Avargaḷ) | Олар (мәртебелі) (көпше) (жекеше)
3-ші | அது (Atu) | Ол/Сол (стандартты), затқа қатысты (жекеше)
3-ші | அவை (Avai) | Солар (стандартты), заттарға қатысты (көпше)

Басқалар

Аввидам (avviṭam) сөзбе-сөз "сол жерді" білдіреді, Иввидам (ivviṭam) сөзбе-сөз "бұл жерді" білдіреді, Уввидам (Uvviṭam) – менің жерім (En idam), сөзбе-сөз мағынасында үш тарапты әдепті түрде ажырату үшін қолданылады, айырмашылықты тікелей атамай. Вой / Вой (woi) кейбір оңтүстік диалектілерде екінші жаққа қатысты немесе есімді алмастыра алады. Бұл сөйлесушілердің арасындағы жақындық пен таныстықты көрсетеді. "Энна вой?" (Enna voi) – Мадурай және Тирунелвели сияқты аймақтарда жиі қолданылатын сөз тіркесі, оны шамамен "Не жаңалық?" деп аударуға болады.

Құрастырып алу және алып тастау

Тамил тілінде инклюзивті және эксклюзивті көпше есімдіктердің арасында айырмашылық бар. "Эм" (எம்) – бізді (кірмейтін) білдіреді, ал "Нам" (நம்) – бізді (кіретін) білдіреді. Көбінесе соңғысын қолдану сыпайырақ саналады.

Тиру

Тиру – ересек еркектерге қатысқанда қолданылатын тамил тіліндегі құрметті префикс. Ол санскрит тіліндегі «Шри» сөзінен шыққан және ағылшын тіліндегі «Мырза» немесе француз тіліндегі «Монсье» сөзімен мағынасы бірдей. Осы терминнің әйелдерге қатысты нұсқасы – тирумати. Тиру сөзі «қасиетті» немесе «изгі» деген мағынаны білдіреді. Бұл Вишну құдайының тамил тіліндегі аты, ол Тирумал (திருமால்) деп аталады, сондай-ақ оның жұбайы Лакшмидің тамил тіліндегі аты Тирумакал (திருமகள்) болып табылады. Тиру сөзі тамил тілінде «байлық», «құрмет» және «атау» деген ұғымдарды да білдіреді. Тиру сөзі Тривендрум немесе Тируваннатпурам, Тиручендур, Тирувайяру, Тирувенкадам, Тирумалаи, Тирупати, Тиручираппалли, Тирукойлор, Тирукумаран және Тируваннамалай сияқты көптеген қала аттарының алдынан қолданылады.

Селван/Селви

Бұл сөздер үйленбеген адамдарды атау үшін қолданылады. செல்வன் (Selvan): Тамил тілінде "Master" сөзіне балама. செல்வி (Selvi): Тамил тілінде "Miss" сөзіне балама.

Аваркаḷ/Вал

Олар (Аваркаḷ) және Вал (Vāḷ) – есімдерден кейін қосылатын құрметті жұрнақтар. Олар тең немесе жоғары әлеуметтік статустағы адамдарға құрмет көрсету үшін қолданылады. Мысалы, Джон Аваркаḷ, Айяр Вал. Аваркаḷ құрметті жұрнағы тек үшінші жақта ғана қолданылады.

Қанам

Қанам (kanam) — тамил тілінде "салмақ" деген мағынаны білдіреді. Ол көбінесе судьяны атау үшін қолданылатын префикс. Бұл ағылшын тіліндегі "The Right Worshipful" сөзімен мағыналас келеді.

Маңпумику

Маண்புமிகு (mānpumiku) – «өте құрметті» деген мағына беретін префикс және ағылшын тіліндегі «The Right Honourable» сөзімен мағыналас келеді, одан кейін әдетте зат есім келеді.

Айя / Я

ஐயா (Aiyā) – сөзбе-сөз "Әке" деген мағынаны білдіретін құрметті қосымша. Бұл сөзді әлеуметтік жағынан тең немесе жоғары дәрежедегі адамға қатысқанда немесе сөйлегенде 'құрметті' мағынасында қолдануға болады. Я (yā) – Айяның (Aiyā) қысқартылған түрі, сондай-ақ есімге қосылатын құрметті жұрнақ. Ол сөйлесушілер арасындағы жақындық пен таныстықты көрсетеді, бірақ дұрыс қолданылмаса, әдепсіздік болып саналады. Осы контексте, йо (yō) зат есімнің орнын толығымен баса алады.

Әне

Амма (Амма) сонымен қатар, жоғары әлеуметтік статусы бар ересек немесе орта жастағы әйелге құрмет көрсету мақсатында қолданылатын құрметті жұрнақ ретінде де қолданылуы мүмкін. Ол ағылшын тіліндегі "ана" сөзімен мағынасы жақын.

Амуни

Амуни (Амуни) немесе Аммуни (Аммуни) – жоғары әлеуметтік статустағы жас әйелдер мен қыздарға ғана қолданылатын, ағылшын тіліндегі "Леди" сөзімен мағынасы жақын құрметті жұрнақ. Көбінесе бұл жұрнақтың қолданылуы әлеуметтік жіктелу айқын болатын ауылдық диалекттермен шектеледі.

Аṇṇācci/Аṇṇātai

Анначчи (aṇṇācci) сөзбе-сөз "үлкен аға" дегенді білдіреді және ол Анна (aṇṇā) сөзінің өзгеруінен пайда болған. Көбінесе бұл сөз топ жетекшісін атау үшін қолданылады. Аннатай (aṇṇātai) сөзі де сол мағынаға және этимологияға ие, және кейбір диалектілерде қолданылады.

Сельма

Селлям (Cellam) ағылшын тіліндегі "dear" сөзімен мағынасы жақын. Оны мейірімділік таныту үшін жұрнақ ретінде қолдануға болады.

Құтти

Кутти сөзбе-сөз "ұсақ" дегенді білдіреді. Оны балалар туралы айтқанда, ласкамен қолданылатын жұрнақ ретінде пайдалануға болады.

Макан/Маццини

Мачхан (мачхан) немесе мачсинан (мачинан) – әдеби тамил тілінде күйеу балаға немесе жеңгеге қолданылатын атау. Маццини – оның әйел түрі. Маччан, немесе оның қысқартылған түрі Маччи, достар арасында жақындық пен бауырластық сезімін білдіру үшін де қолданылуы мүмкін.

Ма / Па

Амма мен аппаның бұл қысқартылған түрі, әдетте өзінен төмен әлеуметтік статустағы әйелдер мен еркектерді атау кезінде, күнделікті тамил тілінде ласкамен айтуға арналған жұрнақ ретінде қолданылады. Оған көбінесе етістік қосылады. Мысалы, "wā pā" – бұл қарапайым "wā" сөзіне қарағанда, анасы сияқты ересек адамның өзінен кіші жастағы ұлын шақырудың әлдеқандай ласкамен және әдепті жолы.

Периявар/Перияванга

பெரியவர் (periyavar) – "үлкен кісі" дегенді білдіреді, яғни "өлшемі үлкен адам". Бұл сөз жасы ұлғайған, таныс емес адамды атау үшін қолданылады. Техникалық тұрғыдан алғанда, жынысқа қатысты ерекшелігі болмаса да, көбінесе ер адамдарға қатысты айтылады. Ал பெரியவங்க (Periyavanga) – "үлкендер" деген мағынаны білдіреді және әйелдерге қатысты қолданылады. Дегенмен, таныс емес адамдарға туыстық құрмет көрсету амалсыздан жасалған қателік емес.

Пиллаи

Тамил тілінің кейбір диалектілерінде ересектер жастарды немесе балаларды Пиḷḷай (Piḷḷai) немесе оның қысқартылған түрі ḷа (ḷa) арқылы қосымша ретінде қолдануы жиі кездеседі. Пиḷḷай (Piḷḷai) сөзі тамил тілінде "бала" деген мағынаны білдіреді.

Діндарлық

Бұл тамил тіліндегі діни лауазымдардың атаулары. Олар нақты бір дінге ғана қатысты немесе барлық діндерге ортақ болуы мүмкін.

Айяр

Айир (Aiyar) – әдетте индус діни қызметкерлерін атау үшін қолданылатын «қасиетті адам» деген жалпы атау. Бұл атауды иеленушінің Айер қауымынан болуы міндетті емес. Бұл сөз «әке» деген мағынаны білдіреді.

Аяр/Пераяр

ஆயர் (аяр) деген сөз көне тамил тілінде "бақташы" дегенді білдіреді, оны католик және англикан дін қызметкерлері қолданады. பேராயர் (pērāyar) - тамил тілінде "епископ" деген сөз.

Атигал

Адигал (aṭigaḷ) – діни атақ, діни қызметкерлерді немесе монахтарды білдіретін, санскрит тіліндегі "свами" сөзіне тамил тіліндегі балама. Мысалы, Силаппатикарам шығармасын жазған джайнизм монахы Иланго Адигал және Мараималаи Адигал. Бұл сөз "іздер", "аяқ іздері" мағынасын береді.

Аvār

Алвар (Алвар) – он екі Вайшнав ақыны-әулиелердің атақты тобына берілген құрметті атақ. Ол "Құдайға деген құлшылыққа терең бойлаушылар" деген мағынаны білдіреді.

Цитра

Ситтар (ситтар) – Ашта сиддхиге қол жеткізген әулиелердің тобы, олар Сиддха медицинасын құрды.

Наяннар

Наянарлар (Nāyanārs) – 63 шайвалық ақындардан тұратын даңқты қауым.

Құсқар

பூசாரி (poocāri) – ауылдық агамдық емес қасиеттердің жұбыншыларына қатысты қолданылатын атау.

Турави

Тұрғы (тұрғы) – барлық діндерде қолданылатын атақ, ол монахтар мен қарындастарға, немесе рухани өмірге көшкендерге арналған.

Ая

Ая - «әже» деген мағынаны білдіретін атау. Көбінесе осылай қарт қызметшілерді немесе бала емізуші әйелдерді атайды.

Аппан, Айян, Аккан және Аттан

Апан, Айян және Ачхан сөздерінің семантикалық түбірі "әке" деген мағынаны білдіреді. Дегенмен, оларды контекстке қарай әртүрлі қолдануға болады. Апан және Ачхан әдетте әкелерді атау үшін қолданылады. Атан қарындастың күйеуіне немесе әйелдердің сүйкімді тілінде қолданылуы мүмкін. Айян немесе Айя ғалымдарды атауға, не жоғары әлеуметтік статустағы адамға құрмет көрсету үшін қолданылады. Олардың бәрі жұрнақ ретінде де қолданылуы мүмкін.

Амма, Атта, Аччи, Амман және Аммайяр

Амма (Амма), Атта (Атта), Аччи (Аччи), Амман (Амман) және Аммайяр (Аммайяр) – барлығы бір түбірден шыққан, «ана» деген мағынаны білдіреді, сөзбе-сөз ана дегенді білдіреді. Дегенмен, оларды қолдану контекстке байланысты өзгеше болуы мүмкін. Амма (Амма) – «мама» дегенге сай стандартты тіркес, Атта (Атта) – көбірек жақын тіркес, көбінесе ауылдық диалекттерде қолданылады және «мама» дегенге жақын, ал Аммайяр (Аммайяр) – «ана» дегенге сай ең жоғары тіркес. Амма (Амма) жоғары әлеуметтік статустағы ересек немесе орта жастағы әйелге құрмет көрсету үшін қосымша жұрнақ ретінде де қолданылуы мүмкін. Ол ағылшын тіліндегі «Lady» сөзімен тең болуы мүмкін. Аччи (Аччи) – әжеге деген ыстық сезімді білдіретін және жақын тіркес. Тамил актрисасы Манорама осы есіммен кеңінен танымал. Кейде Аммаччи (Аммаччи) – Амма (Амма) және Аччи (Аччи) сөздерінің бірігіп айтылуымен қолданылады. Амман (Амман) өздігінен немесе жұрнақ ретінде Агамға жатпайтын халық құдайларын білдіреді. Тамил Надуының ауыл құдайлары және Шри-Ланка тамилдерінің ауыл құдайлары туралы беттерді қараңыз.

Тоян / Тои

Дос (dos) немесе жолдас (joldas) деп аударылуы мүмкін. Әйел түрі – дос (dos) немесе жолдас (joldas) сөзінің әйелдік баламасы. "Мана" (Mana) префиксін қосу арқылы, сәйкесінше, тойдың ең жақсы досы мен күйеу жігітінің қалыңдығын білдіруге болады. Кунтарар "Тампиран тохан" немесе Мырзаның жолдасы деп аталды. Бұл жоғары стильдегі сөз, сондықтан ауызша тамил тілінде қолданылмайды. Тамил Надудағы үнді коммунистік партияларының мүшелері әдетте жынысына қарамастан бір-бірін жолдас (joldas) деп атайды.

Мұғалім

Ватияр (vāttiyār) және әулие (āciriyar) екеуі де мұғалімдерді білдіруі мүмкін. Ватти (vātti), Ватияр (vāttiyār) сөзінің қысқартылған түрі, мұғалімдерге деген құрметсіз тілдеу ретінде қарастырылады және көбінесе жақтырмайды.

Ақын

புலவர் (pulavar) — тамил тілінде ақындарды құрметтеу үшін қолданылатын сөз. Атақты иегерлеріне Тируваллувар, Умару Пулавар, Майилвагана Пулавар және Кумарасвами Пулавар жатады. Сонымен қатар, கவிஞன் (kaviñar) деген сөз де қолданылады, бірақ ол сөздің басына қосылатын жұлақа. Атақты иегері — கவிஞர் கண்ணதாசன் (Kaviñar Kannadasan).

Баяндамашы

Нәвалар (nāvalar) – сөз шешендеріне берілетін тамил құрметті қосымшасы. Атақты иегері – Арумука Нәвалар.