Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чехияда жүктіліктің 12 аптасына дейін аборт жасауға заң бойынша рұқсат етіледі, ал медициналық көрсетілімдер бойынша – 24 аптаға дейін. Егер ұрықта ауыр проблемалар болса, жүктіліктің кез келген мерзімінде аборт жасауға болады. Медициналық көрсетілімдер бойынша жасалатын аборттар мемлекеттік медициналық сақтандыру есебінен жүзеге асырылады, ал қалған жағдайларда Чехияда аборт салыстырмалы түрде қолжетімді. Чех тілінде түсіндірілген абортты «interrupce» немесе «umělé přerušení těhotenství» деп атайды, көбінесе халық арасында «potrat» ("үркіту") деп те жиі қолданылады.
Abortion in the Czech Republic is legally allowed up to 12 weeks of pregnancy, with medical indications up to 24 weeks of pregnancy, in case of grave problems with the fetus at any time. Those performed for medical indications are covered by public health insurance, but otherwise, abortion is relatively affordable in the Czech Republic. In Czech, induced abortion is referred to as interrupce or umělé přerušení těhotenství, often colloquially potrat ("miscarriage").
Тарих
1957 жылы Чехословакияда аборттар заңдастырылды, бірақ үкімет саясатының өзгеруіне байланысты шектеулер сақталды. 1986 жылы бұл шектеулер жойылды, соның салдарынан аборттар саны артты. 1993 жылдан бері медициналық көрсетімдерге жатпайтын аборттарға мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі қаржы бөлмейді. Аборттардың ең жоғары саны 1990 жылы 100 мыңнан асып, бірақ содан бері үздіксіз төмендеп, 2004 жылы осы көрсеткіштің 1/3-іне жетті. Бұл азаюдың себептеріне контрацепцияның қолжетімділігінің артуы және жыныстық білім берудің жақсаруы жатқызылады. 2013 жылы мифепристон қолданылатын медициналық аборт ресми тіркелді.
In 1957, abortions were legalized in Czechoslovakia, although with restrictions that depended on the current policy of the government. In 1986, the restrictions were lifted, resulting in growth of the number of abortions. Since 1993, abortions for non medical reasons have not been paid for by the public health system. The absolute peak of the number of abortions was reached in 1990 at over 100,000 per year, but has declined steadily down since then, reaching less than 1/3 of the peak level in 2004. Reasons for this decrease have included the wider availability of contraception and better sex education. Medical abortion (with mifepristone) was registered in 2013.
Статистика
2009 жылы жалпы түсік саны 40 528 құрады, оның ішінде 14 629 (36,1%) – өздігінен түсік, ал 24 636 (60,8%) – жасалған түсік (тарихи тұрғыдан ең төмен көрсеткіш), оның 77%-ы – «кішкентай үзілістер» (жүктіліктің 8 аптасына дейін). 1300 жағдайда аналық безден тыс жүктілік кезінде түсік жасалды. Әйелдерге шаққандағы түсік саны 0,53, жасалған түсік саны – 0,34 болды.
The total number of abortions in 2009 was 40,528, of which 14,629 (36.1%) were spontaneous abortions, and 24,636 (60.8%) were induced abortions (historically the lowest number ever), of which 77% were "mini interruptions" (within 8 weeks of pregnancy). 1,300 ectopic pregnancies were aborted. Total abortions per woman was 0.53, induced abortions was 0.34.
2010 жылы 15-44 жас аралығындағы 1000 әйелге 10,7 аборт тіркелді. Аймақтар бойынша ең жоғары аборт көрсеткіші Солтүстік және Солтүстік-Батыс Богемияда халық құрамына байланысты (2002 жылы Тахов ауданындағы аборттардың 31,3%-ы жасалған). Ең төменгі көрсеткіштер Оңтүстік Моравия және Богемия-Моравия таулы аймақтарының ауылдық аудандарында байқалды (2002 жылы Ждар-над-Сазаву ауданындағы аборттардың 15,5%-ы жасалған). Ірі өнеркәсіптік қалаларда аборт көрсеткіші шағын қалалар мен ауылдық жерлерге қарағанда жоғары. Некеде тұрған әйелдердің үлесі ең көп, бірақ олардың саны тұрмысқа шықпаған жас әйелдердің пайдасына азайып барады. Жоғары білімі бар әйелдер жасалған түсіктердің шамамен 6%-ын құрайды. 2009 жылы әйелдердің 7,5%-ы Чехияда тұратын шетел азаматтары болды. Аборт туризмі (негізінен, заңды түсік жасауға қатысты шектеулер бар көрші Польшадан) туралы ресми статистика жоқ, бірақ олардың саны аз деп есептеледі.
as of 2010, the abortion rate was 10.7 abortions per 1,000 women aged 15–44 years. Regionally, the highest abortion rate is in northern and north western Bohemia due to the structure of the population (in 2002 in Tachov District 31.3% of abortions were induced). The lowest ratios are in rural districts of southern Moravia and Bohemian Moravian Highlands (in 2002 in Žďár nad Sázavou District 15.5% of abortions were induced). Abortion rates in large industrial cities are generally higher compared to small towns and the countryside. Married women form the largest segment, but their ratio is decreasing in favour of unmarried young women. Women with tertiary level of education have about 6% of induced abortions. In 2009, 7.5% of the women were foreigners living in the Czech Republic. Official statistics about abortion tourism (mainly from neighbouring Poland where legal induced abortion is strictly limited) do not exist, but the numbers are estimated to be low.
Қоғамдық пікір
Чехиядағы халық аборттың заңдылығын қолдайды. Бұл бірнеше сауалнамалардың нәтижесінде расталды. 2003 жылғы сәуір айында CDC/ORC Macro есебі 15-44 жас аралығындағы әйелдердің абортқа қатысты пікірлерін зерттеді, сұрақ қойып: «Сіздің ойынша, әйел жүктілігі туралы, оның ішінде аборт жасау туралы шешім қабылдауға құқылы ма?» 2003 жылы сауалнамаға қатысқан чехтардың 85%-ы әйелдің әрқашан аборт жасауға құқығы бар екенін, ал 15%-ы жоқ екенін айтты. Олардың 91%-ы өмірге қауіп төнген жағдайда, 74%-ы ұрықтағы кемістіктер болғанда, 72%-ы денсаулығына қауіп төнгенде, 71%-ы зорлық-зомбылыққа ұшырағанда, 16%-ы отбасының баласын қаржылық тұрғыдан асырауға шамасы келмегенде және 8%-ы әйел үйленбеген жағдайда аборт жасауға рұқсат етілуі керек деп есептеді. 2005 жылғы мамыр айында Euro RSCG/TNS Sofres сауалнамасы 10 еуропалық елде абортқа қатысты көзқарастарды зерттеді, сауалнамаға қатысушылардан «Егер әйел бала көлемесе, аборт жасауға рұқсат етілуі керек пе?» деген мәлімдемемен келісесіз бе деп сұрады. Чехтардың 66%-ы «толығымен келісемін», 15%-ы «біршама келісемін», 8%-ы «ешқандай да келіспеймін» және 10%-ы «мүлдем келіспеймін» деп жауап берді. Абортқа қолжетімділік бойынша 81% көрсеткішпен Чехия сауалнамаға қатысқан елдердің ішінде ең жоғары көрсеткішті көрсетті. 2007 жылғы мамыр айында CVVM сауалнамасы көрсеткендей, чехтардың 72%-ы аборт «әйелдің өтініші бойынша» жасалуы керек, 19%-ы «қоғамдық себептермен», 5%-ы «әйелдің денсаулығына қауіп төнген жағдайда» жасалуы керек деп санайды, 1%-ы «толығымен тыйым салынуы керек» деп санайды. 2013 жылғы Pew Research зерттеуінде аборттың моральдық тұрғыдан дұрыстығы туралы сұралғанда, Чехиядағы жауап берушілердің 49%-ы абортты моральдық тұрғыдан қабылданатындығын, 18%-ы қабыланбайтындығын және 18%-ы моральдық мәселе емес екенін айтты. 2019 жылғы мамыр айында Қоғамдық пікірді зерттеу орталығы жүргізген тұрақты сауалнамада чехтардың 68%-ы аборт әйелдің шешімі болуы керек екенімен келіседі, 19%-ы абортты ұрықтың және әйелдің денсаулығы мен әлеуметтік жағдайларын ескере отырып ғана рұқсат ету керек деп санайды, 7%-ы абортты тек анасының өміріне қауіп төнген жағдайда ғана рұқсат ету керек деп санайды, 3%-ы абортты толығымен тыйым салу керек деп санайды, ал тағы 3%-ы білмеймін немесе пікір білдіргісі келмейді.
The public in the Czech Republic generally supports the legality of abortion. This has been confirmed by a number of opinion polls. An April 2003 CDC/ORC Macro report examined opinions on abortion among women aged 15 to 44, asking, "Do you think that a woman always has the right to decide about her pregnancy, including whether to have an abortion?" In 2003, 85% of Czechs surveyed thought a woman always had the right to an abortion and 15% did not. Of those 15%, 91% believed abortion was acceptable in cases of life endangerment, 74% in cases of fetal defects, 72% in cases of risk to health, 71% in cases of rape, 16% if the family could not financially support a child, and 8% if the woman was unmarried. A May 2005 Euro RSCG/TNS Sofres poll examined attitudes toward abortion in 10 European countries, asking polltakers whether they agreed with the statement, "If a woman doesn't want children, she should be allowed to have an abortion". 66% of Czechs replied "very much", 15% replied "a little", 8% replied "not really", and replied 10% "not at all". Support for the availability of abortion in the Czech Republic, at 81%, was the highest out of all the nations featured in the poll. A May 2007 CVVM poll found that 72% of Czechs believe that abortion should be allowed "at the request of the woman", 19% that it should be allowed for "societal reasons", 5% that it should be allowed only if "a woman’s health is at risk", 1% that it should be "banned". In a Pew Research survey from 2013, when asked about morality of abortion, 49% of respondents in the Czech Republic said that abortion is morally acceptable and 18% said it was unacceptable, and 18% that it was not a moral issue. In May 2019, within a regular survey, the Center for Public Opinion Research showed that 68% of Czechs agree that abortion should be a woman's decision in any case, 19% think abortion should only be allowed by taking into account the health and social considerations of the fetus and the woman, 7% think abortion should be allowed only if the mother's life is at risk, 3% think abortion should be prohibited altogether and another 3% did not know or did not want to give an opinion.