Кіріспе

Жалға ұшу қызметін қамтымайтын азаматтық авиация. Жеке авиация – азаматтық авиацияның ақы төлеп ұшуды қамтымайтын бөлігі, бұл коммерциялық авиация деп аталады. 2022 жылы жеке авиациямен саяхаттаудың артуы байқалды.

Анықтама

Жеке және коммерциялық авиация қатаң анықталмаған. Жалпы алғанда, жеке авиация – коммерциялық ұшқыш лицензиясы (CPL) немесе одан жоғары деңгейдегі лицензия талап етілмейтін рейстер болып саналады. Кейбір коммерциялық қызметтерге CPL қажет емес, мысалы, Еуропада ұшу нұсқаушысы PPL лицензиясына ие болуы мүмкін. Дегенмен, Ұлыбританияда ұшуға нұсқау беру коммерциялық операция ретінде қарастырылады. Көптеген елдерде жеке рейстер әрдайым жалпы авиация рейстері болып табылады, бірақ керісінше дұрыс емес: жалпы авиация рейстерінің көп бөлігі (корпоративтік және іскерлік авиация сияқты) коммерциялық болып саналады, себебі ұшқыш жалданып, еңбекақы алады. Жеке рейстерде ұшқышқа жалақы төленбейді және ұшақтың барлық операциялық шығындарын ұшқыш төлейді. Кейбір елдерде, мысалы АҚШ-та, рейстің операциялық шығындарын жолаушылармен пропорционалды түрде бөлісуге болады. Мысалы, егер ұшқыш пен үш жолаушымен жасалған рейстің операциялық шығындары 120 доллар болса, үш жолаушының әрқайсысы шығындардың 30 долларынан (төрттен бір бөлігі) артық төлемейді, ал қалған соманы ұшқыш төлейді. Рейстің жеке болып табылатынын анықтайтын фактор – рейстің мақсаты, ұшақ немесе ұшқыш емес. Мысалы, егер коммерциялық лицензиясы бар ұшқыш досына бара немесе іскерлік кездесуге қатысу үшін ұшақпен ұшса, бұл жеке рейсті білдіреді. Керісінше, жеке ұшқыш коммерциялық емес мақсаттарда жолаушыларды тасымалдайтын көп қозғалтқышты ұшақты заңды түрде басқара алады (ұшқышқа ешқандай өтемақы төленбейді және ұшақтың операциялық шығындарының пропорционалды немесе одан да үлкен бөлігі ұшқыш тарапынан төленеді).

Жалпы аспектілер

Көптеген жеке ұшқыштар өздерінің ләззаты үшін немесе достары мен туыстарымен жалпы авиацияның қуаныштары мен қолайлылығын бөлісу үшін ұшады. Көптеген елдерде жеке авиация коммерциялық авиацияға қарағанда кем қатаң стандарттармен жұмыс істейді. Мысалы, Канада мен АҚШ-та ұшақ иелері өз ұшақтарында қарапайым техникалық қызметтерді (мысалы, май немесе доңғалақ ауыстыру) өздері орындауға рұқсат етіледі, бірақ коммерциялық операциялар үшін пайдаланылатын ұшақтарда мұндай жұмыстарды тек лицензиясы бар механиктер ғана орындай алады. Жеке ұшқыштардан әдетте коммерциялық ұшқыштарға қойылатындей ұшу сынақтарында бірдей біліктілік деңгейін көрсету талап етілмейді және олар аз және азырақ қатаң медициналық тексерулерден өтеді. Белсенді ұшқыштардың көпшілігі Жеке ұшқыш куәлігіне ие.

Жеке ұшақтың иелігі

Жеке ұшаққа ие болу – жеке тұлғалардың немесе корпорациялардың өздеріне ұшақ тиесілігін білдіреді. Иелері ұшақтарын басқару және техникалық қызмет көрсетуге жауапты болады, көбінесе арнайы экипаж жалдайды. Ұшақ жеке немесе қызметтік мақсатта пайдаланылуы мүмкін.

Чартерлік рейстер

Шарттық рейстер жеке тұлғаларға немесе топтарға ұзақ мерзімді міндеттемелерсіз, нақты бір сапар үшін ғана ұшақ жалдау мүмкіндігін береді. Шарттық рейстер жолаушыларға ыңғайлылық пен қолайлылықты ұсынады, себебі олар өздеріне қажетті уақыт кестесі мен бағыттарын өздері таңдай алады.

Бөлшек меншік

Бөлшектеп меншікке ие болу – жеке тұлғаларға немесе корпорацияларға ұшақтың бір бөлігін сатып алып, осы арқылы ұшақтар паркін, оны қызметкер басқаратын ұшақтар паркін пайдалануға мүмкіндік беретін модель. Бөлшектеп меншікке ие болғандар әдетте бастапқы сатып алу құнын, одан кейін ай сайынғы басқару төлемдерін және сағаттық ұшу тарифтерін төлейді.

Jet карталары бағдарламалары

Jet card бағдарламалары – жеке авиация компаниялары ұсынатын, клиенттерге белгілі бір ұшақ немесе ұшақ паркінде белгілі бір мөлшердегі ұшу сағаттарын алдын ала төлеуге мүмкіндік беретін бағдарламалар. Jet card иелері осы сағаттарды рейстерді брондау үшін пайдалана алады, көбінесе ұшудың кепілді түрде қолжетімділігімен және белгілі бір сағаттық тарифпен.