Кіріспе

Ежелгі Рим армиясының әскери стандарты, Costellariidae тұқымына жататын гастропод.

Вексилл (/vɛkˈsɪləm/; : vexilla) – Рим армиясының бөлімдері қолданған әскери стандарт ретіндегі ту сияқты нысан. Көбінесе вексиллдің фоны қызыл түсті болған және римдік аквиланың суреті салынған.

Рим әскерінде қолданылған

Вексилл сөзі латынша "велюм" сөзінен туындаған, яғни "желкен" деген мағынаны білдіреді. Бұл, монеталар мен мүсіндер сияқты тарихи дәлелдерді растайды, vexilla сөзбе-сөз "кішкентай желкендер" болған – ту сияқты стандарттар. Вексилде мата, таяққа ілінген көлденең тіреуге жабылатын. Бұл, матаның "көтерілісінің" тік таяққа тікелей бекітілетін қазіргі заманғы тулардан өзгеше. Вексилді ұстаған адам вексилларий немесе вексиллифер деп аталған. Батыс елдерінің ерте заманғы полктерінің полк түстері мен тулары сияқты, вексилл – ол көрсететін әскери бөлімшенің құнды символы болған және оны шайқаста қорғауға баса назар аударылған. Бұл кейбір бөлімшелердің, әсіресе атты әскердің негізгі стандарты болған; алайда, ол легионның аквиласынан, яғни құбылыстан кем маңызды саналған және легионның кіші бөлімшесін білдірген болуы мүмкін. Дегенмен, бұл сақталған дереккөздерден толыққанды анықталмаған (vexillatio қараңыз). Төменгі жиегінде мата шетінің іздері бар. Бұл, қазірге дейін табылған жалғыз вексилдің сыртқы түрі және басқа вексилдерде осыдан өзгеше болуы мүмкін.

Жалпы және кейінгі пайдалану

Вексилл (көпшесі – vexilla) термині кез келген нысанды, мысалы, қасиетті реликвияны немесе иконаны, соғыста ту ретінде қолдану үшін жалпылама пайдаланылады және осы контексте қорғанысқа бағытталған палладийге шабуылдық балама ретінде қарастырылуы мүмкін. Вексиллогия, яғни туларды зерттеу, осы сөзден атын алды, ал вексиллоид – бұл дәстүрлі ту пішімінен өзгеше стандарт. Қазіргі Италияның дерлік барлық аймақтарында вексилл қолданысын сақтап келеді. Көптеген христиандық процессия тулары вексилл түрінде болады; әдетте осы тулар лабара (λάβαρον) деп аталады, себебі бірінші христиан Рим императоры Константин I қабылдаған стандарттағы найза ұшының орнына "Chi Rho" символы ☧ қойылған. Мысалы, Мария легионы өз стандарттарын атау үшін "вексилл" терминін қолданады. Кішкентай нұсқасы алтарьда, ал үлкені процессияны бастап жүреді. Орта ғасырларда көлденең таяқшадан төгілген ту гонфалон деп аталды.