Кіріспе

Хит–Жарроу–Мортон (HJM) жүйесі – пайыздық мөлшерлеме қисықтарының, әсіресе, дереу форвардтық мөлшерлеме қисықтарының (қарапайым форвардтық мөлшерлемелерден өзгеше) эволюциясын модельдеуге арналған жалпы жүйе. Егер дереу форвардтық мөлшерлемелердің құбылмалылығы мен бағыты детерминистік деп есептелсе, бұл форвардтық мөлшерлемелердің Гаусс Хит–Жарроу–Мортон (HJM) моделі деп аталады. Қарапайым форвардтық мөлшерлемелерді тікелей модельдеу үшін Брейс–Гатарек–Мусиела моделі мысал болып табылады. HJM жүйесінің бастауы Дэвид Хит, Роберт А. Жарроу және Эндрю Мортонның 1980-ші жылдардың соңындағы жұмыстарынан, атап айтқанда, облигация бағасы және пайыздық мөлшерлемелер құрылымы: жаңа әдістеме (1987) – ғылыми еңбек, Корнелл университеті, және облигация бағасы және пайыздық мөлшерлемелер құрылымы: жаңа әдістеме (1989) – ғылыми еңбек (қайта қарастырылған басылымы), Корнелл университеті. Дегенмен, оны сынға алғандар бар, мысалы, Пол Уилмот оны "қателерді жасыруға арналған үлкен кілем" деп сипаттады.

Негізгі ережелер

Бұл техникалардың кілті – белгілі бір айнымалылардың арбитражсыз эволюциясының ауытқуларын олардың құбылмалылығының функциялары және олардың арасындағы корреляциялар ретінде көрсету мүмкіндігінде. Яғни, дрейфті бағалау қажеттілігі туындамайды. HJM аясында жасалған модельдер, «қысқа мөлшерлеме» модельдерінен айырмашылығы, HJM типтес модельдер форвардтық мөлшерлеме қисығының толық динамикасын қамтиды, ал қысқа мөлшерлеме модельдері қисықтағы тек бір нүктенің (қысқа мөлшерлеменің) динамикасын ғана қамтиды. Дегенмен, жалпы HJM аясында жасалған модельдер көбінесе Марков емес және тіпті шексіз өлшемдерге ие болуы мүмкін. Осы мәселені шешуге бірқатар зерттеушілер үлкен үлес қосты. Олар форвардтық ставкалардың құбылмалылық құрылымы белгілі бір шарттарды орындаса, HJM моделі шекті күйдегі Марков жүйесімен толықтай сипатталуы мүмкін екенін көрсетті, бұл оны есептеу тұрғысынан жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Мысалдарға бір факторлы, екі күйлі модель (O. Cheyette, "Term Structure Dynamics and Mortgage Valuation", Journal of Fixed Income, 1, 1992; P. Ritchken және L. Sankarasubramanian, "Volatility Structures of Forward Rates and the Dynamics of Term Structure", Mathematical Finance, 5, No. 1, 1995 жылғы қаңтар) және кейінірек көп факторлы нұсқалары кіреді.