Кіріспе
Француз суретшісі Пол Сезар Хелье (17 желтоқсан 1859 – 23 наурыз 1927) – француз майлы бояу суретшісі, пастельмен сурет салушы, құрғақ инемен гравюра жасаушы және дизайнер, ол Белль Эпок дәуіріндегі әдемі әйелдердің көптеген портреттерімен танымал. Ол сонымен қатар Нью-Йорктегі Grand Central Terminal үшін жұлдызды түн аспанының төбелік суретін жасаған. Ол Жан Хельеудің әкесі және Жак Хельеудің әкесі болды, екеуі де Parfums Chanel компаниясының көркемдік директорлары қызметін атқарды.
Paul César Helleu (17 December 1859 – 23 March 1927) was a French oil painter, pastel artist, drypoint etcher, and designer, best known for his numerous portraits of beautiful society women of the Belle Époque. He also conceived the ceiling mural of night sky constellations for Grand Central Terminal in New York City. He was also the father of Jean Helleu and the grandfather of Jacques Helleu, both artistic directors for Parfums Chanel.
Өмірбаян
Пол Сезар Хеллеу Францияның Бретань аймағындағы Ванн қаласында дүниеге келді. Оның әкесі кеден қызметкері болған, ол Хеллеу жасөспірім шағында қайтыс болды. Анасының қарсылығына қарамастан, ол Парижге барып, Шапталь лицейінде білім алды. 1876 жылы, 16 жасында, ол Сәндік өнер мектебіне қабылданды. Сол жылы Хеллеу Екінші импрессионистер көрмесіне қатысып, Джон Сингер Сарджент, Джеймс МакНилл Уистлер және Клод Монемен танысты. Ол студиядан алыс, ашық ауада түсірілген көріністер мен олардың заманауи, батыл техникасына таң қалды. Бітірген соң, Хеллеу «Теодор Дек Керамик Франсез» фирмасында жұмыс істеді, мұнда ол әдемі декоративті табақтарды қолмен бояды. Осы кезде ол портретші Джованни Болдинимен танысты, ол оның ұстазы және досы болды, сонымен қатар оның болашақ көркемдік стиліне зор ықпал етті. 18 жасында Хеллеу өзінен төрт жас үлкен Джон Сингер Сарджентпен достық қарым-қатынас орнатты, бұл достық өмір бойы сақталды. Сарджент бұл кезде өзінің жұмыстарына тапсырыстар алып, танымал бола бастаған. Хеллеу әлі ештеңе сатпағандықтан, оқуын тастауға айналған, қатты көңілі тоңған еді. Сарджент бұл туралы естіген соң, Хеллеуге барып, оның суреттерінің бірін таңдап алды, оның шеберлігін жоғары бағалады. Сарджент өзінің жұмысын мақтап, қуанған Хеллеу оны өзіне сыйлауды ұсынды. Сарджент: «Мен мұны қуана қабылдаймын, Хеллеу, бірақ сыйлық ретінде емес. Мен өзімнің суреттерімді сатамын және олар қолдан шыққан кезде қанша тұратынын білемін. Егер мен сізге әділ төлемеген болсам, бұл пастельді ешқашан ұнатпайтын едім», – деді. Осымен ол оған мың франк төледі. 1884 жылы Хеллеуге Элис Гериннің (1870–1933) портретін салу тапсырылды. Олар ғашық болды және 1886 жылдың 28 шілдесінде үйленді. Өмір бойы ол оның сүйікті моделі болды. Ол әдемі, нәзік және сымбатты болғандықтан, оларды Париждің аристократиялық ортасына таныстырды, олар бұл ортада танымал болды. 1885 жылы Жак Эмиль Бланшпен Лондонға саяхаттағанда Хеллеу қайтадан Уистлермен кездесіп, басқа да көрнекті суретшілерді аралады. Ол Англияда мансап жасаған француз суретшісі Джеймс Жак Тиссомен танысты. Тиссода Хеллеу алғаш рет мыс табаққа алмаз ұшы бар стилуспен құрғақ нүктемен ойып салу мүмкіндігін көрді. Хеллеу бұл техниканың шеберіне айналды, стилусымен пастельмен бірдей динамикалық және күрделі еркіндікпен сурет салды. Оның гравюралары жақсы қабылданды, сонымен қатар, тапсырыс берушілер олардың бірнеше көшірмелерін туыстары мен достарына беруге мүмкіндік алды. Мансабында Хеллеу 2000-нан астам құрғақ нүктемен ойылған гравюра жасады. Көп ұзамай Хеллеу бірнеше галереяларда көпшіліктің назарына ілігетін жұмыстарын көрсетті. Дега оны 1886 жылдың мамыр және маусым айларында Сегізінші импрессионистер көрмесіне суреттерін ұсынуға шақырды. Көрме Париждің Лаффит көшесіндегі 1-ші үйдің пәтерінде өтті, ол сол жылы ресми Салонмен бір мезгілде өтіп, мәлімдеме жасады. Көрмеге 17 суретші қатысты, олардың ішінде нео-импрессионизмнің алғашқы туындылары да болды, бірақ Хеллеу, Моне сияқты, қатысудан бас тартты. 1886 жылы Хеллеу ақын және эстет Роберт де Монтескюмен достық қарым-қатынас орнатты, ол өзінің үлкен гравюра коллекциясына қосу үшін оның алты гравюрасын сатып алды. Монтескю кейіннен 1913 жылы 100 гравюрасы мен суреті бар Хеллеу туралы кітап жазды. Бұл том Хеллеудің өмірбаянының толық нұсқасы болып табылады. Монтескю Хеллеуді Париждің әдеби салондарына таныстырды, онда ол Марсель Прустпен танысты, ол да оның досы болды. Пруст өзінің «Өткен нәрселерді еске алу» романында Эльстир суретшісі ретінде Хеллеудің әдеби образын жасады. (Содан кейін Хеллеу Прусттың өлім төсегіндегі танымал портретін жасады.) Монтескюдің туысы графня Греффулге Хеллеудің портретші ретінде Париж қоғамының жоғары сатысындағы сәнді әйелдерге сурет салу мансабын кеңейтуге көмектесті, оның портреттері оның бүгінгі танымалдығының негізін құрайды. Оның модельдеріне Марлборо герцогинясы, Маркеза Касати, Белль да Коста Грин, Жанна де Монтаньяк, Луиза Шеруит және Хелена Рубинштейн кірді. Жаңа шабыт іздеген Хеллеу 1893 жылы соборлар мен витраждардың суреттері мен түсті гравюраларының сериясын бастады, содан кейін гүлдер мен Версальдегі саябақтардың пейзаждарын зерттеді. Хеллеу желкен спортына қызығып, өмір бойы төрт яхтаға ие болды. Кемелер, порт көріністері, Довильдегі порттағы өмір және деңіз жағасындағы сәнді киім киген әйелдер оның көптеген жанды және шабытты туындыларының тақырыбы болды. 1904 жылы Хеллеу «Құрмет легионы» орденімен марапатталды және Париж пен Лондонда Эдвард дәуірінің ең танымал суретшілерінің бірі болды. Ол маңызды көркемөнер қоғамдарының құрметті мүшесі болды, соның ішінде Огюст Роден басқарған Суретшілер, мүсіншілер және гравюра шеберлерінің халықаралық қоғамы және Сәндік өнер ұлттық қоғамы. 1912 жылы АҚШ-қа жасаған екінші сапарында Хеллеу Нью-Йорктегі Гранд Сентрал терминалының төбесін безендіруге тапсырыс алды. Ол жұлдызды шаңғыр мен Күн жолымен кесілісетін зодиак белгілерімен жасыл көк түсті түнгі аспапты бейнелейтін монументалды сурет салуды шешті. Астрологиялық дизайн көпшілікке ұнағанымен, төбе 1930 жылдары жабылып тасталды. Ол 1998 жылы толық қалпына келтірілді. Хеллеу 1920 жылы Нью-Йоркке өзінің жұмыстарын көрсету үшін соңғы рет сапар шекті, бірақ ол Бель Эпок эпохасы аяқталғанын түсінді. Ол өзінің уақытымен байланысын үзілгендей сезінді және Францияға оралғаннан кейін, өзінің мыс табақтарының көп бөлігін жойды және отбасылық өмірге шықты. Жан Луи Форенмен жаңа көрме жоспарлап жатқанда, ол 1927 жылы 67 жасында Парижде перитониттен қайтыс болды. Оның көптеген достарының арасында Коко Шанель де болды, ол оның кеңесі бойынша Биарриц жағажайындағы құмның түсін өзінің визиттік түсі ретінде таңдады. Оның ұлы Жан Хеллеу және немересі Жак Хеллеу Парфюм Шанельдің креативтік директорлары болды.