Кіріспе

Джордж Роббинс Глиддон (1809 – 16 қараша 1857) – Англияда туған американдық египтолог. Ол Мысырда АҚШ вице-консулы қызметін атқарды және Мұхаммед Әли Пашаның Мысырды жаңғырту жоспарларына АҚШ-тан қант, күріш және басқа да фабрикаларды әкелу арқылы көмектесті. 1841 жылы Пашаның археологиялық ескерткіштерді қиратуына наразы болып, «Еуропалық антикварларға Мысыр ескерткіштерінің қирауы туралы үндеу» деген шағым жазды. Глиддон Сэмюэл Джордж Мортонмен бірлесіп ежелгі египеттіктердің нәсілі мен физикалық типін анықтау жұмыстарын жүргізді, нәтижесі «Crania Aegyptiaca» мақаласында жарияланды, бұл Глиддонның көптеген жарияланымдарының бірі болды. Ол АҚШ-тағы лекциялары арқылы, соның ішінде египеттік мумиялары бар Нил панорамасы арқылы египтология саласына қызығушылықты арттырды.

Ерте өмір және мансап

Ол 1809 жылы Англияның Девоншир округіндегі Сент-Томас қаласында туған. Ол білім алу үшін Англияға қайтып келді, содан кейін Глазгодағы есептеу кеңсесінде жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай ол жұмысты тастады. 1829 жылға қарай Глиддон Мысырға оралды және Александриялық сақтандыру компаниясының директоры болған әкесіне көмектесті. Джон сол кездегі Мысырдағы жалғыз консулдық кеңсесінің консулы болып тағайындалды. 1833 жылдың 11 қыркүйегінен бастап ол Александриядағы кеңсеге бағынышты Каирдегі жаңа консулдық кеңседе АҚШ вице-консулы қызметін атқарды. Каирдегі консулдық кеңсе 1840 жылы жабылды, содан кейін Глиддон АҚШ-тағы серіктестерімен коммерциялық мәмілелерді тоқтатып, Англияға қайтып кетті.

Египет танымдары бойынша дәрістер

Глиддон Жан-Франсуа Шампольон, Игнатиус Бономи, Генри Солт, Говард Вайс және басқа да египеттік ғалымдар мен саяхатшылардың еңбектеріне үлкен қызығушылық танытты. Ричард К. Хейт Америка қалаларында ежелгі Египет туралы білім тарату үшін Глиддонның лекцияларын қаржылады. Оның әйелі Сара Роджерс Хейт, олардың Египетке жасаған саяхаттары туралы жазып, осы арқылы қызығушылықты арттырды. Ричард Хейт, Глиддон Еуропадағы египеттік ғалымдардан білім алғанда оған көмектесті. Глиддон Сэмюэл Бирх, Барон Бунсен, Эмиль Приз д’Авен, Карл Ричард Лепсиус және Жан Антуан Летронн сияқты ғалымдармен оқыды. Глиддон төрт египеттік мумиясы бар «Ніл панорамы» атты көшпелі суреттер көрмесін құрды. 1851 жылдың соңында ол оны Бостон қаласындағы Қытай мұражайында өткен көрсетілімде пайдаланды. 1852 жылы Филадельфияда ол мумияларды ораған материалдан сувенирлер жасады. Лекцияларда мумияларды көрсету египтология лекцияларына қызығушылықты арттырып, көрермендердің санын көбейтті.

Мысырлықтардың нәсілге қатысты көзқарастарының өзгеруі

Бастапқыда мысырлықтардың таза қавказдықтар екеніне сенгенмен, "Адамзат түрлері" (1854) кітабының авторлары бұрынғы династиялардан жасалған қазбаларға негізделіп, өз көзқарастарын өзгертті. Олардың пікірінше, ең ерте мысырлықтар қавказдық немесе негр емес, аралық негроид түрі болған. Дегенмен, олар таза негрлер Мысырда тек құл ретінде ғана болды деп санай берді.

19 ғасырда "негр" сөзі тек қара африкалық ерекшеліктерінің ең жоғары дәрежесін көрсететін адамдар үшін ғана қолданылды, ал "негроид" сөзіндегі "-оид" жұрнағы сөзді сөзбе-сөз "негрге ұқсас" деген мағынаны білдіреді. 1911 жылғы "Британ энциклопедиясынан": "Дегенмен, осы аймақтың қара терілі тұрғындарына жиынтық түрде "негроидтер" терминін қолдану ыңғайлырақ, ал "негр" сөзін осы түрге тән ерекшеліктерді ең жоғары дәрежеде көрсететін тайпаларға қалдыру дұрыс". Сэмюэл Мортон Джордж Глиддонға бірнеше хат жолдап, ежелгі Мысырға қатысты көптеген ескі көзқарастарын өзгерткенін, оларды Барабраға ұқсас, бірақ негр емес деп есептегенін мәлімдеді.

Жеке өмір

Бір кезде Глиддон Бейсуотерде тұрды, ол сәнді Лондондық қоғамдық өмірді ұнататын, "бір түпті некелік тәжірибе" жасаған адамдардың мекені еді. Глиддон Лей Хант пен оның балаларымен туыс болды, оның қарындасы Кейт Торнтон Лей Ханттың әйелі болды, ал Ханттың қызы Джорджтың ағасы Джонға үйленді. Глиддон сол үйге қонаққа жиі келді, бірақ онда тұрмады. Бір тұрақты келуші оны "сол әдемі египтолог Джордж Глиддон" деп есіне алды. Энн суретші және иллюстратор болған. Глиддон мен 17 жасар Генри А. Глиддон 1846 жылдың қазан айынан 1848 жылдың тамызына дейін Бостон, Нью-Йорк, Чарльстон және Филадельфия сияқты ірі қалаларда тағы бір лекциялық цикл үшін Америка Құрама Штаттарына сапар шекті. Олардың ұлы, Чарльз Америкас Кварит Глиддон шамамен 1847 жылы туды, оның туған кезде денсаулығында кемшіліктер болды.

Кейінгі жылдар және өлім

Джордж Роббинс Глиддон 1857 жылы Гондурас теміржол компаниясының агенті болып жұмыс істеді, оны Суэц каналын немесе Үндістанға құрлық арқылы жол ашу тәжірибесі үшін жалдаған. Ол медициналық демалысқа шығып, 1857 жылдың 16 қарашасында Панамадағы қонақүй бөлмесінде сары қызбадан көз жұмды. Ол Панамада жерленді, бірақ кейіннен досы, археолог Э. Г. Сквайердің ұсынысымен Филадельфиядағы Лорел-Хилл зиратына қайта жерленді. Оның қайтысынан үш жыл өткен соң, Энн (52 жаста, Англияда туған) және Чарльз (13 жаста, Англияда туған) Лонг-Айлендте, Нью-Йорктегі Айслип қаласында тұрды. Чарльз – талантты суретші, ол 1872 жылы жас шағында қайтыс болды. Ол 1878 жылы дүние салды.