Бүркіттер туралы мақала: Aquila туысы, түрлері, этимологиясы, және олардың хищниктер ретіндегі сипаттамасы. Қазақстанда кездесетін бүркіттер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құстар туысы
Genus of birds
Акила — нағыз бүркіттер туысы. Туыс атауы латын тілінде "бүркіт" деген мағынаны білдіреді, бұл сөз aquilus, "қоңыр түсті" деген сөзден шыққан болуы мүмкін. Ол көбінесе теңіз бүркіттерімен, бутеолармен және басқа да ірі денелі Accipitridae құстарындарымен біріктіріледі, бірақ соңғы кезде олар бұрынғыдай емес, жұқа акципитриналық тобырдан көп ерекшеленбейтін болған көрінеді. Бүркіттер — табиғи топ емес, ол негізінен 50 см немесе одан да ұзын денелі ірі омыртқалы жануарларды аулауға қабілетті кез келген жыртқыш құсқа берілген атау.
Aquila is the genus of true eagles. The genus name is Latin for "eagle", possibly derived from aquilus, "dark in colour". It is often united with the sea eagles, buteos, and other more heavyset Accipitridae, but more recently they appear to be less distinct from the slenderer accipitrine hawks than previously believed. Eagles are not a natural group but denote essentially any bird of prey large enough to hunt sizeable (about 50 cm long or more overall) vertebrate prey.
Таксономия және жүйелеу
Аквила тұқымдасын 1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон алтын бүркіт (Aquila chrysaetos) түрін типтік түр ретінде енгізді. Аквила "типі" бүркіттердің тығыз тобына жатады, оның ішінде Hieraaetus, Lophaetus, Ictinaetus және Clanga тұқымдары бар. Бұл топ "ботилі" бүркіттердің үлкен тобының (Aquilini тайпасы немесе Aquilinae құрайтындары) кладасы ретінде кездеседі. Ботилі бүркіттер тобының Spizaetus және Nisaetus сияқты базальды мүшелерінің қауырсыны ересектерде әдетте жолақты төменгі жағын құрайды, ал жасөспірімдерде қарапайым, ақшыл төменгі жағы болады. Ал Aquila–Hieraaetus–Lophaetus кладасында ересектер көбінесе қара түсті, ал жасөспірімдер ересектерге көбірек ұқсайды. Hieraaetus түрлерінің қара және ашық (немесе "ала" түсті) морфтары бар, соңғысының төменгі жағы ақ, жолақсыз болады. Молекулалық генетика саласындағы зерттеулер Аквила мен Hieraaetus тұқымдарының полифилетикалық екенін көрсетті. 2005 және 2014 жылдар аралығында Британдық орнитологтар одағы Бонелли бүркіті мен ботилі бүркітті де Аквилаға қосты. Сондай-ақ, Клементс тізімі 2001 жылдан 2009 жылға дейін барлық Hieraetus түрлерін Аквилаға біріктірді. Қазіргі таңдағы тәсіл – Hieraaetus тұқымын жеке тұқым ретінде сақтау, Бонелли бүркіті мен Африкалық құбыршақ бүркітін Аквилаға, ал Уолберг бүркітін Hieraaetus тұқымына көшіру. Дақты бүркіттер – үлкен дақты бүркіт, кіші дақты бүркіт және үнді дақты бүркіті (бұрын Aquila clanga, A. pomarina, A. (p.) hastata деп аталған) генетикалық жағынан басқа Aquila түрлеріне қарағанда Ictinaetus және Lophaetus тұқымдарына жақын деп есептеледі және оларды жеке тұқымға, Clanga-ға жатқызу мүмкін.
The genus Aquila was introduced by the French zoologist Mathurin Jacques Brisson in 1760 with the golden eagle (Aquila chrysaetos) as the type species. Aquila belongs to a close knit group of "typical" eagles including genera Hieraaetus, Lophaetus, Ictinaetus and Clanga. This group occurs as a clade within the larger group of "booted" eagles (tribe Aquilini or subfamily Aquilinae). The plumage of the more basal members of the booted eagle group, such as Spizaetus and Nisaetus, generally has barred underparts in adults, and is distinctly different in juveniles which have plain, pale underparts. In contrast, within the Aquila–Hieraaetus–Lophaetus clade, adults are generally dark, with juveniles more closely resembling the adults. Hieraaetus species have both dark and light (or "pied") morphs, with the latter having light, unbarred under parts. Research in molecular genetics found Aquila and Hieraaetus to be polyphyletic. Between 2005 and 2014, the British Ornithologists' Union included both Bonelli's and the booted eagle in Aquila. Also, Clements' Checklist merged all Hieraetus species into Aquila from 2001 to 2009. The current approach is to keep Hieraaetus as a separate genus, with Bonelli's eagle and the African hawk eagle moved into Aquila and Wahlberg's eagle moved into Hieraaetus. The spotted eagles greater spotted eagle, lesser spotted eagle, and Indian spotted eagle (previously Aquila clanga, A. pomarina, A. (p.) hastata) are thought to be genetically closer to Ictinaetus and Lophoaetus than to other Aquila species, and may be placed into a separate genus, Clanga.