Кіріспе
Жан Жак Руссоның 1761 жылғы хаттар романы "Жули немесе Жаңа Гелоиза", бастапқыда "Альп тауларының етегіндегі шағын қалада тұратын екі ғашықтың хаттары" ("Lettres de Deux Amans, Habitans d'une petite Ville au pied des Alpes") деп аталған, Жан Жак Руссоның 1761 жылы Амстердамда Марк Мишель Рей баспасында жарық көрген хаттар романы. Романның қосымша тақырыбы Хелоиза д’Аржентейль мен Питер Абелярдтың оқиғасына, орта ғасырлық құмарлық пен христиандық құрбандық туралы әңгімеге сілтеме жасайды.
Julie or the New Heloise , originally entitled Lettres de Deux Amans, Habitans d'une petite Ville au pied des Alpes ("Letters from two lovers, living in a small town at the foot of the Alps"), is an epistolary novel by Jean Jacques Rousseau, published in 1761 by Marc Michel Rey in Amsterdam. The novel's subtitle points to the history of Héloïse d'Argenteuil and Peter Abélard, a medieval story of passion and Christian renunciation.
Шолу
Толықтай хаттар арқылы баяндалатын сюжет, Лак-Леман көліндегі Веве қаласында тұратын швейцариялық аристократ қыз Жюли д’Этанг пен оның ұстазы, аты-жөні белгісіз, бірақ Жюли мен оның жақын құрбысы, туысы Клэрдің ұсынуымен Сент-Прю псевдо-әулие аты берілген адам арасындағы кенеттен туған махаббатқа толы. Руссо бұл туындыны роман ретінде жазғанмен, оның ішінде ізгілік және шынайылық туралы философиялық теория терең бойға сіңген. Көптеген түсініктемелер бойынша, Руссо рационалды моральдық қағидалардан гөрі шынайылықтың этикасын жоғары бағалаған, себебі ол қоғамның талаптарына тек қана адамның ішкі принциптері мен сезімдерімен үйлесетін жағдайда ғана бағыну керектігін, оның өзінің негізгі жекелігінің құрамдас бөлігі екенін көрсеткен. Бұл Шіркеу билігіне қарсы келгендіктен, кітап Index Librorum Prohibitorum тізіміне енгізіліп, католиктерге таратуға тыйым салынды. Жюлидің болашақ күйеуі, ізгі атеист Барон де Вольмар, оның достығы мен Руссоға жасаған жомарт демеушілігі ескеріле отырып, Барон д’Ольбахтың үлгісінде жазылған деп саналады.
Қабылдау
Артур Шопенгауэр «Жули» романын «Тристрам Шэнди», «Вильгельм Мейстердің шәкірттігі» және «Дон Кихот» романдарымен қатар, жазылған ең ұлы төрт романның бірі деп атады. «Жули» 18 ғасырдағы ең көп сатылған роман болды. Кейбір оқырмандар оның әсерінен соншалықты әсерленді ki, Руссоға көптеп хат жазды, осылайша алғашқы танымал автор пайда болды. Бір оқырман романның сезімнің артық болуынан ақылдан безгенін айтса, екіншісі оның қатты жылауы суығын емдегенін мәлімдеді. Оқырманнан оқырманға «көз жастарын», «іш тартысын», «азаптарын» және «қуаныштарын» Руссоға жеткізіп жатты. Диана де Полинья романды аяқтағаннан кейін Мари Мадлен де Бремонд д’Арска былай деп жазды:
Сізге оның маған қандай әсер еткенін айтуға батылым жетпейді; жоқ, мен жылаудан да өттім; қатты ауырсыну мені басып алды, жүрегім қысылып қалды; өліп бара жатқан Жули енді мен үшін бейтаныс емес еді, мен оның қарындасы, досы, оның Клэр-і болдым; мен соншалықты дірілдедім ki, кітапты қоймасам, сол ізгі әйелдің соңғы сәттерінде болғандар сияқты әсеріне түсер едім. Кейбір оқырмандар кітаптың ойдан шығарылған екеніне сене алмады. Мадам Дювергер Руссоға былай деп жазды:
Мен сөйлескен көптеген адамдар сіздің бәрін ойлап тапқаныңызды айтты. Оған мен сенбеймін. Оқығанда сезінген сезіміммен салыстыруға бола ма? Тағы да, мырза, Жули болды ма? Сен-Прё әлі тірі ме? Ол қай жерде тұрады? Жұмсақ Клэр, оның жартысын ертіп кетті ме? М. де Вольмар, Милорд Эдвард, барлығы да қиял ғана ма, кейбіреулер маған сендіруге тырысқандай? Әлде ізгілік тек идея ғана болатын әлемде біз қалай өмір сүреміз? Бақытты адам, сіз ғана оны білесіз және іске асырасыз. Басқалары жеке тұлғаларға емес, олардың күресінің мәніне көбірек сәйкес келіп, Жулиде өз өміріне ұқсас тәлкеу, күнә және құтқарылу туралы оқиғаны көрді. Руссо бір әйелдің операға бару үшін каретасын дайындағанын, содан кейін «Жулиді» ертеңіне дейін оқу үшін алып кеткенін айтқан еді. Оған өте көп әйелдер махаббаттарын білдіріп хат жазды, қаласа, жоғары қоғамдағы әйелдердің бірімен де жатып алмайтынын айтты.
I dare not tell you the effect it had on me; no, I was past weeping; an intense pain took possession of me, my heart seized up; the dying Julie was no longer someone unknown to me, I became her sister, her friend, her Claire; I was so convulsed that had I not put the book down I would have been as overcome as all those who attended that virtuous woman in her last moments. Some readers simply could not accept that the book was fiction. Madame Duverger wrote to Rousseau asking:
Many persons who have read your book, to whom I have spoken, have assured me that you thought it all up. This I cannot believe. Could a false reading n sensation comparable to what I felt in reading it? Once more, Monsieur, did Julie exist? Is St Preux still alive? In what part of this earth does he live? Did Claire, that tender Claire, follow her other half? Are M. de Wolmar, Mylord Edward, all those persons, only imaginary, as some try to persuade me? What is then the world where we live, where virtue is but an idea? Happy mortal, you alone perhaps know and practice it. Others identified less with the individual characters and more with the nature of their struggles, seeing in Julie a story of temptation, sin and redemption that resembled their own lives. Rousseau liked to tell of how one lady ordered her carriage to take her to the Opera, and then picked up Julie only to continue reading it until the next morning. So many women wrote to him offering their love that he speculated there was not a single high society woman with whom he could not have bedded if he wanted to.