Кіріспе

Тайваньдық актер, режиссер, продюсер және сценарист (1943–2022)

Джеймс Ван Ю (28 наурыз 1943 – 5 сәуір 2022) – Гонконгта өмір сүрген тайваньдық жекпе-жек шебері, актер, кинорежиссер, продюсер және сценарист. Алғашқыда Шоу ағайындарымен келісімшартқа отырған ол, "Бір қолды қылышкер" (1967) және оның жалғауларындағы басты рөлімен танымал болды, сондай-ақ жекпе-жек өнері мен уся киносының алғашқы ірі жұлдыздарының бірі еді. 1970 жылдары ол әлемдегі ең көп жалақы алатын жекпе-жек актері болды. The New York Times газетінің мәліметінше, Ванг "Брюс Ли пайда болғанға дейін Азия жекпе-жек киносының ең ірі жұлдызы" атанды. Ван Ю өз шаршы мінезімен және экраннан тыс ұйымдасқан қылмыспен байланысымен белгілі болды. Ол Бамбук Одағының құрамында болумен күдіктелді және 1981 жылы Төрт теңіз тобының бірнеше мүшесін өлтіргені үшін айыпталды, бірақ дәлелдердің жетіспеуіне байланысты ақталды.

Ерте өмір

1943 жылы Шанхайда Ван Чжэн Куан (王正權) болып дүниеге келген Ван және оның отбасы ол кішкентай кезінде Гонконгқа көшіп келді. Кішкентай шағынан бастап, ол каратэ, тай-чи, Удан куан және тай-цзинь жаттығуларымен айналысты. Бір кезде Ұлттық революциялық армияда қызмет еткен, сондай-ақ ол жарысқа қабілетті жүзуші және автокөлік жарысына әуес болды.

Кино мансабы

Ван 1963 жылы «Шоу Бразерс» студиясына каскадер ретінде қосылды және оның алғашқы актерлік рөлі 1965 жылы түсірілген «Қызыл лотос ғибадатханасы» фильмінде болды. 1968 жылы Чанг Чэ режиссерлік жасаған «Алтын қарлығаш» фильмінде Чэн Пэй Пэймен бірге ойнады. Содан кейін Ван көптеген wuxia фильмдерінде ойнады, соның ішінде «One Armed Boxer» (1971) және «Master of the Flying Guillotine». 1976 жылы Ван Ло Вэйдің «Killer Meteors» фильмінде Джеки Чанмен бірге түсті. 1970-ші жылдардың аяғында Ван Чанға Ло Вэймен болған дауды реттеуге көмектесті, оған Триадтардың қатысы бар деген қауесет тарады. Кейін Чан Ванның «Фантастикалық миссия күштері» (1982) және «От аралы» (1990) фильмдеріндегі рөлдерімен оған риза болды. 1986 жылы Саммо Хун Ванды Вонг Кей Ин рөліне (қытай халық қаһарманы Вонг Фэй Хунның әкесі) «Миллионерлік экспресс» фильміне шақырды. Келесі жылдары Ван көптен көрінбеді, тек 2002 жылы Чанг Чэнің жерлеу рәсімінде ғана көпшілік алдына шықты.

Ұйымдасқан қылмыс

Ван Тайваньдағы Бамбук одағының мүшелерімен жиі байланыста болған, бірақ оның толыққанды мүше екені ешқашан расталмаған. 2007 жылы "Либерти Таймс" газетіне берген сұхбатында Ван Гоминьданның Құрлық істері жөніндегі директоры Бай Ван Хсюнгтің 1979 жылы оған және Бамбук одағының тағы бір мүшесіне Демократиялық прогрессивті партия төрағасы Хсу Хсин Лянды өлтіруді тапсырғанын айтты. Гоминьдан Бамбук одағымен ұзақ жылдар бойы байланыста болды. Ол кезде Хсу АҚШ-та эмиграцияда тұрып жатқан еді. Сол сұхбатта Ван Гоминьданды Генри Люді өлтіруде кінәлады.

Шыңхуа павильоны оқиғасы

1976 жылғы 23 сәуірде Ван Гонконг киносының ірі өкілі Чарльз Хёнгті және бірнеше достарын, оның ішінде Бамбук одағының мүшелерін Тайбэйдегі Синьхуа павильоны ресторанына шақырды. Сонымен қатар, қарсыласы болып табылатын "Төрт теңіз" үштігінің бірнеше мүшелері де болды. Ван екі топ арасында төбелес шығаруға себеп болды, нәтижесінде "Төрт теңіз" мүшелері Цю Вэньсян мен Гао Вэньшан қаза тапты. Оқиға көптеп жарияланды, Ван тұтқындалудан қашу үшін Гонконгқа қашты. Кейіннен ол тұтқындалып, бес айға сотталды, бірақ апелляцияда жазасы айыппұлға ауыстырылды.

Тяньчу мейрамханасы ісі және кісі өлтіру туралы сот

1981 жылдың 10 қаңтарында Ван және бір топ достары Нанкин жолындағы Тяньчу мейрамханасында тамақтанып отырғанда, оларға Төрт теңіз триадасының мүшелері шабуыл жасады, бұл өлтіру әрекеті болғандай көрінді. Ван аман қалды, бірақ оның үш досы қаза тапты. Ван бұрын Төрт теңіздің басшысы Лю Вейминьге тиесілі казинода 1 миллион юань ұтылып, Төрт теңізбен келіспеушілікке ұшыраған еді, содан бері оның өміріне бірнеше рет қауіп төнген. Ван Бамбук одағының жетекшісі Чэнь Чи Лиге қорғау сұрап жүгінді. Бамбук одағының басшылығы мен Ванның кездесуінен кейін, одақ шабуыл жасаушыларға қарсы жазалау шараларын жүргізді. Күдіктілердің бірі Лю Тэкюй ауыр жарақат алып, аман қалды. Осы кісі өлтірулер Тайвань билігінің триадаларға қарсы күреске ұшырауына себеп болды. Төрт теңіздің жоғары тұрған мүшесі Чэнь Юнхэ, Ұшқыр бүркіт тобының мүшесі Лю Тайшенгке Төрт теңіз бен Ван арасында делдалдық жасауды тапсырды, бірақ Ван оны тілге келтіріп, Людің аяғы үшін 400,000 юань ұсынды. 8 мамырда Тайбэй аудандық соты Ван мен Бамбук одағының мүшесі Хуан Шаоценге бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін айып тақты. Сот отырысына Бамбук одағы, Төрт теңіз және Ұшқыр бүркіт мүшелері қатысты. Отырыстың үзілісінде Лю Тайшенг Ванмен келіссөздер жүргізуге тырысты. Әңгіме жанжалға ұласып, Лю Ванның күзетшілерінің бірімен төбелес жасады және пышақталды. Ван мен Бамбук одағының басқа мүшелері қамауға алынды. Ван дәлелдердің жетіспеуіне байланысты ақталды, бірақ Хуан Шаоцен Лю Тэкюйді өлтіруге талпынғаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылды.

Жеке өмір

1969 жылы Ван өзінен тоғыз жас үлкен актриса Жанет Лин Чуиге үйленді. Оған дейін Ван режиссер Чун Кимнің әйелімен байланыс құрған. Чун Ким ажырасуға үлкермей, өзін-өзі асып алды. 1950-1960 жылдары Гонконг киносында танымал болған Жанет Лин, үйленгеннен кейін бірден кинодан кетіп қалды. Ван мен Линнің некесі екеуі үшін де қиындыққа толы болды. Ванның тұрмыстық зорлық-зомбылық жасады деген айыптаулар осыған себеп болды, нәтижесінде 1975 жылы олар ажырасты. Ван мен Линнің үш қызы болды; олардың үлкен қызы Линда Вонг 1990 жылдары танымал Кантопоп әншісі атанды. Лин 1977 жылы АҚШ-қа көшіп, 1995 жылы астмадан қайтыс болды. 1978 жылы Ван әуе қызметкері Ван Кайчжэньге үйленді. Бұл неке де араздыққа толы болды, сондықтан Ван Кайчжэнь ажырасуға өтініш берді. Әлдеқандай ашумен, Ван Кайчжэнь жас кәсіпкер Чжан Чжаомен (張昭) байланыс жасады. Бұл туралы білген Ван журналистер мен полициямен бірге оларды кездескен жерінен ұстап алып, әйелінің жасаған ісін жария етті. Осы оқиғадан соң жұбайлар жұрт алдында ұятқа қалды, ал Ван 1997 жылы екінші әйелінен ажырасты. Ванның қоғамдық төбелес кештері де кейде жаңалықтарда кеңінен жарияланды.

Денсаулық мәселелері мен өлім

2011 жылы Ван инсульт алды, оның салдарынан денесінің сол жағының күші әлсіреп, көп бөлігін жоғалтты. Дегенмен, ол физиотерапиямен белсенді түрде айналысып, тіпті дәрігерлердің ұсынған қарқынынан да асып түсті. Ол күніне 200 рет емес, 1000 рет қолын көтеріп, ұсынылған қашықтықты үш есе көп жүргендігі айтылады. Оның тыраныстық еңбегінің нәтижесінде ол жүру және сөйлеу қабілетін толыққанды қалпына келтірді, сол қолын көтере алды, бірақ оның толық күшін енді пайдалана алмады. Сауығудан кейін Ван мүмкіндігінше қалыпты өмірге оралуға тырысты және тіпті киноға қайта оралды. Бір сұхбатында ол физиотерапия сеанстарына бір қолмен жүргізіп барғанын мойындады, бірақ оның қызы бұл туралы білген соң тоқтатқандығын және оған жеке жүргізуші жалдағанын айтты. Ван 2022 жылдың 5 сәуірінде Тайбэй қаласының Бейтоу ауданындағы Ченг Хсин ауруханасында 79 жасында дүние салды.