Кіріспе

Америкалық раввин (1930–1997)

Исадор Тверски (сондай-ақ Ицхак Ашер Тверски, 9 қазан 1930 – 12 қазан 1997) – православиелік раввин, хасидтік ребе және Гарвард университетінің еврей әдебиеті мен философиясының Натан Литтауэр профессоры. Тверски раввиндік әдебиет пен еврей философиясының халықаралық деңгейде танымал маманы болды. Ол әсіресе 12-ші ғасырдағы еврей заңгері және философы Маймонидтің, сондай-ақ Поскьерес Рабад Ибрахим бен Давидтің еңбектері мен ықпалы бойынша халықаралық сарапшы ретінде белгілі болды. Оның ең танымал еңбектері – «Маймонид кодексіне кіріспе» (Мишне Тора) және «Маймонид оқырманы» атты танымал антология, сондай-ақ оның докторлық диссертациясына негізделген «Рабад Поскьерес: ХІІ ғасырдың талмудисі». Ол Гарвардтың ортағасырлық еврей тарихы мен әдебиеті зерттеулерінің редакторы болды (үш томдық), 1989 жылы Гуггенхайм стипендиясын жеңіп алды және Американдық еврей зерттеулер академиясының және Американдық өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Тверскині «идеялар тарихшысы және еврейлердің зияткерлік тарихын зерттеуші» деп сипаттауға болады, және ол өзін де осылай қарастырған болар.

Өмірбаян

Тверский 1930 жылы Бостонда дүниеге келді. Бостон латын мектебінде және еврей колледжінде оқыды, ол кезде ол Еврей мұғалімдер колледжі деп аталатын. Оның Тора білімінің көп бөлігі ресми ешивалық оқу арқылы емес, әкесі Мешулам Зуше Тверскийдің (Бостон Талнер Рабиі ретінде оның ізбасары) және болашақ қайын атасы Джозеф Б. Соловейчиктың жеке тәлім-тәрбиесі арқылы алынды. 1952 жылы ол Гарвард университетін тарих мамандығы бойынша бітірді. 1949 жылы ол Иерусалимдегі Еврей университетінде бір жыл оқыды. Гарвардты бітіргеннен кейін, ол ортағасырлық философияны зерттеуші Гарри Острин Вольфсонның жетекшілігімен Жақын Шығыс тілдері мен мәдениеті бойынша докторлық диссертациясын қорғауға кірісті. Оның диссертациясының тақырыбы 12 ғасырдың Прованс Талмудшысы, Поскьерден шыққан Авраам бен Давид (Рабад) болды. «Поскьердің Рабады: 12 ғасыр Талмудшысы» деген атпен жарық көрген бұл еңбек американдық университетінде жазылған Талмудшының алғашқы академиялық зерттемелерінің бірі болды. Тверский өмірінің соңғы жиырма жылында әкесі Мешулам Залман Тверскийден Бостон Талнер Рабиі лауазымын мұраға алды және Бет-Давид қауымының рухани жетекшісі болды, ол «Талнер Бейс Медраш» («Талнер оқу залы») деп белгілі болды, ол Бостон қаласының Брайтон ауданында орналасқан қайта жаңартылған үйde орналасқан. Тверскийдің сейсенбі күндері кешкі және сенбі күндері түстен кейін синагогта оқыған дәрістері элиталық діни Тора зерттеуінің дәстүрінде, Гарвард тарихшысының бай сөздік қорымен және дүниетанымымен, білімділігі мен жаңашылдығымен танымал болды. Тверский мен оның әйелі Атара (Соловейчик) Маймонид мектебінің басшылығында белсенді рөл атқарды. Тверский 1993 жылы мектептің рухани жетекшісі лауазымын қабылдады, бұл мектепті 1937 жылы құрған Атараның әкесі Джозеф Б. Соловейчик қайтыс болғаннан кейін болды. Атара 2006 жылға дейін, Тверский қайтыс болғаннан кейін тоғыз жыл өткенге дейін мектеп комитетінің төрағасы болды. Ол 2023 жылдың 24 ақпанында дүние салды. Тверскилердің үлкен ұлы Мошех, раввин және Йешива Тораса Мошедегі лекторы, 2014 жылы Иерусалимдегі синагогқа жасалған шабуылда қаза тапты. Олардың екінші ұлы Майер Тверски Талмуд және еврей философиясы бойынша Лейб Меркиннің есімді профессорлық қызметін атқарады және Йешива университетінің рош ешивасы және Ривердейл Талнер синагогының раввині. Олардың қызы Тзиппора Розенблатт, заңгер, Нью-Йорктегі Ривердейл еврей орталығының экс-раввині Джонатан Розенблаттке үйленген.

Оқыту және зерттеу

Тверски еврей зияткерлік тарихына идеялар тарихының әдістемесін, алғаш рет Артур О. Лавджой жасаған, енгізуде пионер болды. Сондай-ақ, ол Иудаизм тарихында заң мен руханияттың өзара әрекеттесуіне ерекше мән берді. 1978 жылы ол Еврей зерттеулер орталығын құрды және 1993 жылға дейін оның директоры қызметін атқарды. Оның зерттеулері белгілі бір жағынан оның замандасы және досы Александр Альтманның зерттеулерімен ұқсас болды, ал еврей рационалистік философиясы жөніндегі жұмысы оны Гершом Шолем және Шломо Пайнс сияқты ғалымдармен қақтығысқа түсірді, олар Рембамның бейнелеген ортағасырлық рационалдық философиясын дәстүрлі Иудаизмге жат паразит ретінде қарады. Гарвардта Тверски бакалаврлар мен магистранттарға сабақ берді. Оның танымал курсы "Модерация және экстремизм", Аристотель, Маймонид және Фома Аквин еңбектеріндегі ізгілікке жету жолдарын салыстырып, қарама-қарсы қойды. 1995 жылы, соңғы рет оқылған жылы, бұл курсқа 200-ден астам студент жиналды. Гарвардтағы отыз жылдық қызметі барысында ол көптеген магистранттарға сабақ берді. Оның қатаң талаптары мен үміттері туралы аңыз бар. Дегенмен, оның жетекшілігімен отыздан астам адам докторлық диссертациясын қорғады. Олардың көптегені Солтүстік Америкада да, Израильде де еврей зерттеулерінде жетекші рөл атқарады. Олардың арасында Эдвард Брюер (Иврит университеті), Бернард Дов Куперман (Мэриленд университеті), Джозеф М. Дэвис (Гратц колледжі), Лоис Дубин (Смит колледжі), Дэвид Фишман (Иудей теологиялық семинариясы), Талия Фишман (Пенсильвания университеті), Роман А. Фоксбруннер, Дэниел Франк (Огайо мемлекеттік университеті), Стивен Харви (Бар-Илан университеті), Карми Хоровиц (Мишлелет Йерушалаим, Иерусалим), Эрик Лауи (Бар-Илан университеті), Диана Лобел (Бостон университеті), Дэвид Малкиль (Бар-Илан университеті), Аллан Надлер (Дрю университеті), Ира Робинсон (Конкордия университеті), Марк Саперштейн (Лео Бек колледжі, Лондон), Марк (Мейр) Сендор, Джейкоб Дж. Шактер (Йешива университеті), Бернард Септимус (Гарвард университеті), Марк Шапиро (Скрантон университеті), Майкл Шмидман (Туро университеті), Дэвид Скларе (Махон Бен Зви), Грегг Стерн, Адена Танненбаум (Огайо мемлекеттік университеті), Джошуа Левисон және Джеффри Р. Вульф (Бар-Илан университеті) бар.