Кіріспе

Архандаб – Ауғанстандағы өзен. Оның ұзындығы шамамен ... км. Газни провинциясынан, Газни қаласының батысынан басталып, оңтүстік-батысқа қарай ағып, Қандаһар қаласының жанынан өтеді, содан кейін Гришк қаласынан төмен Гельманд өзеніне құяды. Өзеннің төменгі ағысында суаруға кеңінен қолданылады, оны Хельманд және Архандаб аңғары басқарады, ал аңғарда егіншілік дамыған және халық тығыз қоныстанған; алайда судың сәл тұзды екендігі айтылады. Ежелгі Арахот өзені Архандабпен немесе оның ірі саласы Тарнакпен байланысты екендігі күмәнді, Тарнак Қандаһардың оңтүстік-батысында Архандабқа қосылады. Қандаһардың оңтүстігінен ағатын Тарнак өзені Архандабтан әлдеқайда қысқа (ұзындығы шамамен 320 км немесе 200 миль) және суы аз.

Тарихи негіздер

Көне ирандықтар өзенді Авестада Хараксвати, ал көне парсы тілінде Харахувати деп атаған, олар Ригведалық Сарасватимен туыс (оның "отбасылық кітаптарында" сипатталған). Бойс және Парпола сияқты ғалымдар грек Арахосиясын осы атаудың грекшеленген түрі деп анықтады, яғни Хараксвати жері дегенді білдіреді. Ригведаның VI.61.2 әнінде ол былай сипатталған:

Тарихшы Аско Парпола былай мәлімдейді: "Аргандаб [ ] шамамен төрт километр биіктіктен Хелманд өзеніне қосылғанда 700 метрге дейін төмендейді, соңынан саяз көлдер қалыптасады". Сарасвати "көлге толы" деп түсіндіріледі. Дегенмен, кейбір тарихшылар Авестадағы Хараксвати және Ригведадағы Сарасвати Хелманд өзенін көрсетеді деп санайды. Аргандабтың Ригведадағы атауы Дришадвати деп есептеледі. Арахосия қаласын бейнелейтін Улан-Робат қираған жерлері оның алабында орналасқан; ал Арахот көліне ең жақын саналатын Аби-Истада көлі Тарнак өзенінің бастауына жақын, бірақ онымен байланысы жоқ. Тарнак өзені суару үшін аралықта бөгеттеледі және жаз айларында көбінесе құрғап қалады. Олардың мәліметінше, Аргандабтың бастауы Санг-э-Машадан солтүстікке қарай 20-30 шақырым жерде. Бұл бастау Навар ойпатының оңтүстік-батысындағы тауларда орналасқан. Линч өзеннің жоғарғы ағысын "үлкен гранит тастардан құлап ағып, су тоғатын жерінде шамамен 1 метр тереңдікте" деп сипаттаған.

Төменгі бағыт

Өзен бойында көптеген егістік жерлер бар, бірақ ауылдар сирек. Кабул-Кандагар тас жолы осы арқылы өтеді (Тарнақты Арахот деп есептеуге тағы бір себеп), ал адамдар ауыр қонақжайлылық міндеттерінен қашу үшін жолдың бойынан алыс тұрады.