Кіріспе

Неміс химигі (1835–1910)

Вильгельм Рудольф Фиттиг (6 желтоқсан 1835 – 19 қараша 1910) – неміс химигі. Ол пинакол байланыс реакциясын, меситиленді, диацетилді және бифенилді ашты. Фиттиг кетондар мен көмірсутектерге натрийдің әсерін зерттеді. Ол алкилбензолдарды синтездеу үшін Фиттиг реакциясын немесе Вурц-Фиттиг реакциясын ашты, бензохинонның дикетон құрылымын ұсынды және тас көмірден феноантренды бөліп алды. Ол алғашқы лактондарды ашты және синтездеді, сондай-ақ пиперин, нафталин және флуореннің құрылымын зерттеді.

Мансап

Фиттиг Геттинген университетінде химияны оқып, Ph.D. дәрежесін алды. 1858 жылы Генрих Лимприхт пен Фридрих Вёлердің жетекшілігімен ацетон туралы диссертация қорғады. Кейіннен Геттингенде бірнеше қызмет атқарды, 1858 жылы Вёлердің ассистенты, 1860 жылы приват-доцент және 1870 жылы ерекше профессор болды. 1870 жылы ол Тюбинген университетінің профессоры болып тағайындалды, ал 1876 жылы Страсбургте оның жобалары бойынша зертханалар салынды. Фиттигтің зерттеулері органикалық химияның кең салаларын қамтыды. Альдегидтер мен кетондар оның ерте жұмыстарына негіз болды. Ол альдегидтер мен кетондардың бейтарап, сілтілік және кейде қышқыл ерітінділерде екінші және үшінші гликольдерге дейін тотығуын байқады, бұл заттарды ол пинакондар деп атады; сондай-ақ, кейбір пинакондарды сұйылтылған күкірт қышқылымен дистилдегенде пинколиндер деп аталатын қосылыстар түзілетінін анықтады. Ол лактондар деп аталатын оксиқышқылдардың ішкі ангидридтерін де ашты. Сонымен қатар, ол қазір пинакол қайта құрылуы деп танылатын процесті ашты. Оның жұмысы ацетоннан 2,3-диметил-2,3-бутандиол (пинакол) дайындауды, содан кейін 3,3-диметилбутанонға (пинаколон) қайта құрылуын, одан кейін дихроматпен триметилацетил қышқылына тотықтыруды қамтыды. Фиттигтің нәтижелерге жасаған түсіндіруі дұрыс емес еді.

1855 жылы Шарль Адольф Вурц натрийдің алкил йодидтерге әсер еткенде алкил топтары бірігіп, күрделі көмірсутектер түзеді деп көрсетті; Фиттиг осы Вурц реакциясы әдісін арил галогениді мен алкил галогенидінің қоспасын ұқсас жағдайда өңдегенде бензолдың гомологтары түзілетінін көрсетіп, дамытты. Бұл процесс қазір Вурц-Фиттиг реакциясы деп аталады. Перкин реакциясын зерттеу оның механизмін түсіндіруге көмектесті, бұл фактілерге сәйкес келді. Алайда, бұл мәселе қиын болды және сол кезде реакцияның нақты бағыты анықтауды күтіп тұрғандай болды. Осы зерттеулер нәтижесінде кумариннің құрамы анықталды, ол құрма иісімен белгілі. Фиттиг пен Эрдманның γ-фенил изокротон қышқылының құрылымдық аналогы суды жоғалту арқылы α-нафтолға тез айналатынын байқауы маңызды болды, өйткені бұл нафталиннің құрамына қатысты маңызды мәліметтер берді. Олар сонымен қатар көмір тары дестиллятының жоғары қайнау температуралы фракциясында кездесетін кейбір көмірсутектерді зерттеп, фенантреннің құрамын анықтады. Пиперин алкалоиді туралы алғашқы білімді 1871 жылы Ира Ремсенмен бірлесіп оның құрамын анықтаған Фиттигке қарыздымыз. Фиттиг екі кеңінен қолданылатын оқулық жариялады; ол Вёлердің Grundriss der organischen Chemie (11-ші басылым, 1887) бірнеше басылымдарын редакциялады және Unorganische Chemie (1-ші басылым, 1872; 3-ші, 1882) жазды. Оның зерттеулері көптеген ғылыми қоғамдар мен институттар тарапынан мойындалды, ал Корольдік қоғам оған 1906 жылы Дэви медалін табыс етті.