Кіріспе

жоқ. Альфред Хичкоктың өндіріске енбеген жобаларының толық емес тізімі шамамен хронологиялық тәртіппен келтірілген. Альфред Хичкок жарты ғасырдан астам уақытқа созылған мансабында елуден астам фильмге режиссерлік жасады, сонымен қатар көптеген фильмдердің дайындық кезеңінен әрі жұмыс істеген жобалары болды.

No 13 (1922)

Бұл Хичкок режиссерлік дебюті болуы тиіс еді, оған дейін он екі фильмнің суретшілер тобында жұмыс істеген. Бірақ бюджеттік қиындықтар туындағандықтан, бірнеше сахна түсірілгеннен кейін түсірілім тоқтатылды. Студия мұрағаттарында оның «Миссис Пибоди» деп аталатыны көрсетілген.

Тыйым салынған аумақ (19331934)

Британдық триллер жазушысы Деннис Уитли Хичкоктың көптеген ерте фильмдерінің түсіріліміне қатысып, қонақ болған. Ал 1933 жылдың қаңтар айында «Тыйым салынған аймақ» жарық көргенде, ол режиссерге кітаптың бір данасын сыйлады. Хичкок кітаптан қатты ләззат алып, оны фильмге түсіргісі келді, бірақ ол Майкл Балкон үшін жұмыс істеу үшін Gaumont British студиясына көшіп бара жатқандықтан, Уитлиден құқықтарды сақтап тұруын және жаңа жұмыс берушісі оларды сатып алуға келісетінше күтуін сұрады. Бірақ, уақыт келгенде Балкон мүдделілік танытпады, керісінше Хичкоктан «Вена вальсі» музыкалық фильмін түсіруді талап етті. Содан кейін Хичкок Германиядағы UFA фильмдерінің бұрынғы басшысы және жақында Ұлыбританияға көшіп келген белгілі продюсер Ричард Уэйнрайтқа жүгінді. Уэйнрайт өзінің алғашқы британдық фильмі үшін перспективалы тақырыпты табуға ниеттенді және құқықтарды дереу сатып алды. Хичкок режиссерлік жасауы керек деген ауызша келісім болғанымен, Балкон оны босатудан бас тартты және «Тым көп білетін адам» фильмін түсіруге кірісті. Уэйнрайт студиялық кеңістікке, техниктерге және актерлерге міндеттеме бергендіктен, Хичкоксыз жалғастырудан басқа амалы қалмады және фильмді американдық режиссер Фил Розенге тапсырды. 1936 жылы Хичкоктың ұсынысымен Уитли «Лондонды бомбалау» сценарийін жазды, бірақ даулы жоба қолдау таппады және тоқтатылды.

Гринмантл (1939-1942 жж.)

Хичкок "39 қадам" фильмінің жалғасын түсіруге қатты ниеттенді, және Джон Бьюкеннің "Гринментл" кітабы одан да жақсырақ деп ойлады. Ол фильмде Кэри Грант пен Ингрид Бергманды түсіруді ұсынды, бірақ Бьюкеннің мұрагерлерінен құқықтарды алу тым қымбатқа түсті.

Аты жоқ Титаник жобасы (1939)

Хичкок Голливудқа аттанбас бұрын британдық кино журналына берген сұхбатында, мұхит кемесінің қасіретті дағдысы туралы фильм түсіргісі келетінін айтты, себебі кеменің батып кетуінің өзіндік трагедиясы оны қызықтырды. Шындығында, бұл оқиғаның әсем бейнеленуін ұзақтан бері армандаған Дэвид О. Селзникпен Хичкоктың жаңа шарты бойынша жасалған алғашқы туынды болжанып отырды. Оның басталуына бірнеше қиындықтар кедергі келтірді, олардың ішінде заңдық мәселелер, британдық теңіз тасымалы индустриясының наразылығы және басқа өндірушілердің ұқсас жоспарлары бар еді. Көп ұзамай Хичкок пен Селзник екеуі де жобадан көңілі тоймады және оның орнына «Ребекка» фильміне кірісті.

Қашу (1940)

Хичкок Норма Ширер, Роберт Тейлор және Конрад Вейдтті Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы драмаларының бірі – "Құтылу" фильміне режиссерлік еткісі келді. Хичкок Ширердің актерлік шеберлігін ұзақ жылдар бойы бағалағандықтан, оған сәйкес жоба табуға тырысып келді. Бірақ, Этель Вэнстің (Грейс Заринг Стоунның псевдонимі) "Құтылу" романы Metro Goldwyn Mayer компаниясы сатып алғаннан кейін Хичкок жобадан қалыс қалды. Хичкок MGM студиясының танымал басшысы Луис Б. Майермен ешқашан жұмыс істей алмайтынын білген. Майер Мервин Леройды фильмді өндіруші және режиссер етіп таңдады, нәтижесінде Ширер осы фильмде түсті және ол 1940 жылдың соңында көрсетілді. Кейін Хичкок Голливудта нағыз актрисалардың жетіспеушілігі туралы айта келіп, "Норма Ширерлер қайда?" деген сөзді айтты.

Жасалмаған нацистік деректі фильм (1945)

1945 жылы Хичкок нацистік қылмыстар және нацистік концлагерьлер туралы деректі фильмнің бас режиссері ретінде шақырылды. Фильмге бастапқыда Ұлыбритания, АҚШ, Франция және Кеңес Одағының әскери кинотоптары түсірген бөлімдер енгізілуі жоспарланған. Салқын соғысқа байланысты КСРО бөлімі алынып тасталды, нәтижесінде фильм аяқталмай қалды, ал кейбір түсірілімдер Императорлық соғыс мұражайының қорында сақталды. Дегенмен, фильмнің қалпына келтірілген нұсқасы 1984–1985 жылдары Ұлыбритания мен АҚШ-та "Лагерьлер естелігі" деген атпен көрсетілді. АҚШ-тағы нұсқасы 1985 жылдың 7 мамырында PBS телеарнасының Frontline бағдарламасында көрсетілді. 2014 жылдың қазан айында аяқталмаған фильм туралы жаңа деректі фильм – "Night Will Fall" BFI Лондон кинофестивалінде тұсаукесер өткізді.

Гамлет (1948)

1940-жылдардың соңында Хичкок Шекспирдің әңгімесінің заманауи нұсқасын жасауды жоспарлаған. Хичкоктың Шекспирге қатысты көзқарасы – "психологиялық мелодрама" (қазіргі Англияда өтетін, ал бас рөлде Кэри Грант ойнатын). Хичкок студиясы "Гамлеттің" қазіргі заманғы нұсқасын жазған профессордың сотқа шағымдануы мүмкін екенін білген соң жоба тоқтатылды.

Брамбл Буш (19511953)

"Брамбл Буш" 1948 жылғы Дэвид Дунканның романының бейімделуі болар еді, онда полициядан қашып жүрген, наразы коммунистік агитатор адам өлтіруден күдіктінің кімлігін қабылдауға мәжбүр болады. Оқиға Мексика мен Сан-Францискода өрбиді. Бұл жоба бастапқыда "I Confess" (1953) фильмінен кейін Transatlantic Pictures өндірісінде, Warner Bros. тарапынан шығарылатын жоспарда болған, бірақ жоғары бюджеті оны қиын жобаға айналдырды. Хичкок ешбір сценарийдің фильмді қарапайым қуғын-сүргіннен гөрі жоғары деңгейге көтере алмағанын сезінді, сондықтан Warner Brothers оған жобаны тоқтатуға және "Dial M for Murder" (1954) фильміне көшуге рұқсат берді. Басты кейіпкердің қауіпті жаңа бейнесін қабылдауы тақырыбы "Солтүстікке қарай, Солтүстік-Батысқа қарай" (1959) сценарийінің негізгі ойына айналды. Микеланджело Антонионидің "Жолаушы" (1975) фильмі де ұқсас оқиғаны айтады, бірақ ол Дунканның кітабына негізделмеген.

Судьяға кепілдік берілмейді (19581961)

«Сотқа кепілдік жоқ» – Генри Сесилдің сол аттас триллер романының бейімделуі болжаныпты. Бұл лондондық адвокат туралы, ол бір джентльмен-ұрының көмегімен әкесін – Жоғары сот судьясын – оны бір әйелдің қанына қылқылық жасады деп айыптағанда қорғауы керек еді. Әдеттегідей сары шашты актрисалардан өзгеше, Одри Хепберн адвокат рөлін сомдауға тиіс болған, ал Лоренс Харви ұры, ал Джон Уильямс Хепберн кейіпкерінің әкесі рөлінде көрінетін еді. Кейбір дереккөздер, соның ішінде «Хичкокпен жазу» авторы Стивен ДеРоса, Хичкок романына 1954 жылдың жазында «Ұрыны ұстау» фильмін түсіріп жатқанда қызығушылық танытқан және Джон Майкл Хейске сценарий жазуды тапсыруды үміттенеді дегенді айтады. Хепберн Хичкок шығармаларының жанкүйері болған және оның фильмдерінің бірінде ойнауды армандаған. Эрнест Леман сценарийді қабылдамағаннан кейін «Шарты жоқ» және «Топаз» фильмдерінің сценарисі Сэмюэл А. Тейлор сценарий жазды. Тейлордың сценарийінде түпнұсқа романда жоқ, басты кейіпкердің өзін әйел сатушы етіп жасырып, зорлаудан қорғануына қатысты эпизод бар. Хепберн зорлауға жақын эпизодқа байланысты, бірақ басты себеп жүктілік болғандықтан фильмнен шықты. (Хепберн 1960 жылы «Кешірілмегендер» фильмін түсірілімі кезінде түсік тартты, содан кейін 1960 жылдың шілдесінде ұлы Шон Феррерді дүниеге әкелді). Лоренс Харви, алайда, 1959 жылы Хичкокпен бірге жұмыс істеді, Хичкок режиссерлік еткен «Альфред Хичкокпен ұсынылған» эпизодында. Хепберн болмағандықтан, бұл жоба Хичкок үшін бұрынғыдай қызығушылық тудырмады. Роман жарық көргеннен кейін британдық заңнамадағы проституция және алдауға қатысты өзгерістер сценарийдің кейбір аспектілерін күмәнді етті. Хичкок Paramount Pictures компаниясына фильмді дамытуға жұмсалған 200 000 долларды жазып тастаудың, енді оған қызығушылық танытпайтын фильмге тағы 3 миллион доллар жұмсаудан жақсырақ екенін айтты. 1959 жылдың күзінде Paramount Pictures «Алпысыншы жылдарда табысқа жету!» атты жарнамалық буклет шығарды, онда Хепберннің басты рөлде ойнайтын «Сотқа кепілдік жоқ» фильмі Technicolor және VistaVision форматында түсірілетіні жазылған.

"Мэри Дир" кемесі апаты (1959)

Хэммонд Иннс романы Гәрри Купер мен Берт Ланкастер қатысуымен түсірілуі үшін Metro Goldwyn Mayer компаниясымен опцияландырылды, режиссерлік орынды Хичкокқа бермек болды. Хичкок Купермен бұрыннан жұмыс істегісі келді, оған 1940 жылы "Шетелдік тілші" фильміне, ал 1948 жылы "Ақтөбе астында" фильміне ойнау ұсынылған еді. Эрнест Леманмен бірнеше апта сценарийді дамытқаннан кейін, олар фильмді "жалықтыратын сот драмасына" айналдырмай жасау мүмкін емес екенін түсінді. Хичкок пен Леман MGM басшыларына North by Northwest оқиғасын баяндап, MGM Хичкоктың келісімшарты бойынша одан екі фильм алатынын мәлімдеді. Бірақ Хичкок ақырында "Мэри Дирдің апаты" идеясынан бас тарды (МГМ Купермен және режиссер Майкл Андерсонмен бірге осы фильмді түсірді) және орнына North by Northwest фильміне кірісті.

"Сырт адам" (1960)

"Психо" фильмінен кейін Хичкок Эрнест Леманмен қайта жұмыстасып, түпнұсқа сценарий идеясын жасады: соқыр пианист Джимми Ширинг (Джеймс Стюарт рөлінде) өлген адамның көзін алғаннан кейін көру қабілетін қайта алады. Диснейлендте отбасымен "Жабайы Батыс" шоуын тамашалағанда Ширинг өзінің атылып келе жатқанын көреді және өлген адамның іс жүзінде өлтірілгенін, ал кісі өлтірушінің бейнесі оның көздің торлы қабатында сақталғанын түсінеді. Оқиға "RMS Queen Mary" лайнерінің маңында қуып жететін эпизодпен аяқталады. Әңгімеге сәйкес, Уолт Дисней "Психо" фильмін көргеннен кейін Хичкокқа Диснейлендте түсіруге рұқсат бермеген. Стюарт жобадан бас тартты, Леман Хичкокпен дауласты, ал сценарий ешқашан түсірілмеді. Леманның аяқталмаған сценарийін кейін Марк Гетисс радиоспектакль ретінде аяқтады және 2015 жылы BBC Radio 4 арнасында көрсетті.

Жұлдыздар ауылы (1962)

Хитчкок Дэвид Битидің (Пол Стэнтон псевдонімімен жазылған) 1960 жылғы «Жұлдыздар ауылы» романына құқықтарды «Соқыр адам» жобасы тоқтатылғаннан кейін сатып алды. Кітапта Корольдік әуе күштерінің V бомбалаушысының экипажы ядролық бомба тастауға бұйрық алады, бірақ бұйрық орындалмайды. Айыныштысы, бомбаны залалсыздандыруға жасалған әрекеттерге кедергі келтіреді және ұшақ тек шектеулі уақытқа ғана ұшуға шамасы жетеді.

Жалғызбасты адамға арналған тұзақ (1963)

"Жалғыз адамға арналған тұзақ" фильмін Хитчкок режиссерлік етіп, "Twentyth Century Fox" компаниясы кең экранда түсіруі жоспарланған. Сюжеті М. Роберт Томас жазған француз пьесасы "Piege Pour un Homme Seul" негізінде құрылған, оқиға жас отбасының Альп тауларындағы демалысын баяндайды. Әйел жоғалып кетеді, ұзақ іздеуден кейін полиция оның орнына басқа әйелді әкеледі, ол өзін күйеуінің әйелі деп мәлімдейді, бірақ ол адам оны бұрын ешқашан көрмеген. Кейіннен пьеса үш рет телефильм ретінде бейімделді: "Honeymoon With a Stranger" (ABC, 1969), "One of My Wives Is Missing" (ABC, 1976) және "Vanishing Act" (CBS, 1986). Ал бұрын, 1958 жылы "Associated British Pathé" компаниясының "Chase a Crooked Shadow" фильмінде авторлық құқығы көрсетілмей, кеңінен бейімделген.

Мэри Роуз (1964)

Хичкок көптен бері Дж. М. Барридің 1920 жылғы «Мэри Роза» пьесасын фильмге түсіруді қалаған. 1964 жылы «Марни» фильмінде бірге жұмыс істегеннен кейін Хичкок Джей Прессон Алленнен пьесаны сценарийге беруді сұрады. Хичкок кейін сұхбат берушілерге Universal Pictures компаниясымен жасасқан келісімшарты бойынша, бюджеті 3 миллион доллардан аспаса, кез келген фильмді түсіре алатынын, бірақ «Мэри Розаны» ешқашан түсіре алмайтынын айтқан. Бұл рас па, жоқ па, Лью Вассерман бұл жобаға ынтақтамады, алайда Хичкок оны бір күні түсіру үмітін ешқашан тастамады.

Үш тұтқын (1964)

1964 жылы Хичкок Джон Бьюкеннің тағы бір Рихард Ханней романы – «Үш кепіл» атты туындысын қайта оқып, оны бейімдеуді жоспарлады. «Гринмантл» романы сияқты, бұл жолы да авторлық құқықтарды алу қиынға соқты. Алайда, оқиғаның өзі 1930-шы жылдарға тікелей байланысты болды, ал сюжетте басты кейіпкерді соқыр анасы гипнозға түсіретін жаман адам бейнеленген. Хичкок берген сұхбаттарында гипнозды экранға шығару тиімсіз екенін, осы әдісті қолданған фильмдердің көбі нашар сапалы болып шығатынын айтты. 1977 жылы BBC «Үш кепіл» романы бойынша 85 минуттық телеспектакльді көрсетті, басты рөлде Барри Фостер ойнады, режиссерлік жұмысын Клайв Доннер атқарды.

Френзи (Калидоскоп) (19641967)

Хичкок 1972 жылы «Френзи» атты фильм түсірсе де, фильмнің аты мен кейбір сюжеттік тұстары Хичкоктың бірнеше жыл бұрын «Көлеңкедегі күмән» фильмінің преквелін жасау туралы идеясынан туындаған. Хичкок Сэмюэл Тейлор, Алек Коппел және «Психо» фильмінің авторы Роберт Блох сияқты көптеген жазушыларға жүгінді, бірақ соңында өзінің шала-жартылай идеясын дамыту үшін ескі досы Бенн Левиді шақырды. Бұл оқиға (ағылшын серийлі кісі өлтірушілер Невилл Хит және Джон Джордж Хейге сүйенген) жас, әдемі дене шынықтырушының жас әйелдерді өлімге итермелеуіне арналған, бұл «Көлеңкедегі күмән» фильміндегі «Құмар жесірді өлтіруші» кейіпкерінің нұсқасы еді. Нью-Йорк полициясы оған тұзақ құрды, полиция қызметкері әлеуетті құрбан ретінде көрінді. Сценарий Хичкок белгілеген үш кульминациялық нүктеге негізделген: біріншісі – сарқырамадағы кісі өлтіру; екінші кісі өлтіру – қолданыстан шығарылған әскери кемеде; ал финал – жарқын түсті барабандармен май зауытында өтеді. Хичкок сценарийін досы Франсуа Трюфоға көрсетті. Трюфо сценарийді бағалағанмен, оның шексіз сексуалдық және зорлық-зомбылық көріністеріне алаңдады. «Психодан» айырмашылығы, бұл элементтер құпиялы қылмыс және психологиялық күдіктің артында жасырылмаған, ал кісі өлтіруші – басты кейіпкер, кейіпкер, көрерменнің көзі болатын. Universal компаниясы фильмді ветолады, Хичкок фильмді 1 миллион доллардан арзанға түсіретінін және Дэвид Хеммингс, Роберт Редфорд және Майкл Кейн сияқты актерлерді басты рөлге қарастырғанын мәлімдесе де. Фильм – «Френзи» немесе 60-шы жылдар стиліндегі «Калейдоскоп» деп те аталатын – түсірілмеді. Бұл жобадан алынған сынақ кадрларын мына жерде көруге болады және ол 1999 жылғы «Dial H For Hitchcock: The Genius Behind the Showman (Encore)» және «Reputations: Alfred Hitchcock (A&E/BBC Two)» теледокументалды фильмдеріне енгізілген.

Р.Р.Р.Р.Р. (1965)

Хичкок итальяндық комедиялық триллер жазушылары Аженор Инкроччи мен Фурио Скарпеллиге ("Эйдж және Скарпелли"), "Мадонна көшесіндегі үлкен мәміле" фильмінің авторларына, 1930 жылдардың соңынан бері ойында сақтап келген түпкілікті идеясы бойынша сценарий жазуды тапсырды. Нью-Йорк қаласындағы қонақүйді итальяндық иммигрант басқарады, ол отбасының қонақүйді қылмыстарды, соның ішінде қонақтан құнды монета ұрлауды жасыру үшін пайдаланып жатқанынан хабарсыз. (R. R. R. R. – монетаның ең жоғары номиналы.) Итальяндық сценарийшілер оқиғамен күресіп, тілдік кедергі де оларға көмектеспеді. Universal Pictures бұл идеяға ынтақтамады және Хичкокты басқа жобаға көшуге көндірді.