Жапон феодалдық дәуірінде самурайлар қолданған соғыс жанкүйерлері (тессен) туралы мақала. Қолдану мақсаты, түрлері, құрылысы және қару ретіндегі тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық жауынгерлік желдеткіш немесе тсен (鉄扇,てっせん) – феодалдық Жапонияда қару ретінде немесе сигнал беру үшін қолданылған жапондық қол желдеткіш. Феодалдық Жапонияның самурайлары әртүрлі типтегі жауынгерлік желдеткіштерді пайдаланған, және әрқайсысының сыртқы түрі мен мақсаты әртүрлі болған.
Hand fans used in warfare in feudal Japan
The Japanese war fan, or tessen (鉄扇,てっせん), is a Japanese hand fan used as a weapon or for signalling. Several types of war fans were used by the samurai class of feudal Japan and each had a different look and purpose.
Түрлері
Гунсэн (軍扇) – қатардағы жауынгерлердің салқындану үшін қолданған бүгілетін жанкүйерлері. Олардың ішкі спицалары ағаштан, қоладан, жезден немесе осыған ұқсас металлдан жасалса, сыртқы спицалары мен қаптамасы үшін көбінесе жұқа темір немесе басқа металдар қолданылған, бұл оларды жеңіл, бірақ берік ететін. Жауынгерлер жанкүйерлерін әртүрлі жерлерге, көбінесе белдікке немесе кеуде қалқанына іліп қоятын, бірақ соңғысы семсер немесе садақпен қару қолдануға кедеріл келтіруі мүмкін. Тессендер – бұл сыртқы спицалары ауыр темір тақталардан жасалған, жабық жанкүйерге немесе қатты соққыға ұқсайтын бүгілетін жанкүйерлер. Самурайлар оларды семсерлер мен басқа да ашық қаруларға рұқсат етілмеген жерлерге алып жүре алатын, ал кейбір семсершілік мектептерінде тессенді қару ретінде қолдануға арналған оқулар болған. Тессен пышақтар мен садақтардан қорғануға, лақтыру қаруы ретінде және жүзуге көмектесу үшін де қолданылған. Олар жебелерді тойтарып, күннен қорғайтын немесе әскерге сигнал беруге пайдаланылған.
[[commons:Category:Gunsen fan|Gunsen]] (軍扇) were folding fans used by the average warriors to cool themselves off. They were made of wood, bronze, brass or a similar metal for the inner spokes, and often used thin iron or other metals for the outer spokes or cover, making them lightweight but strong. Warriors would hang their fans from a variety of places, most typically from the belt or the breastplate, though the latter often impeded the use of a sword or a bow. Tessen were folding fans with outer spokes made of heavy plates of iron which were designed to look like normal, harmless folding fans or solid clubs shaped to look like a closed fan. Samurai could take these to places where swords or other overt weapons were not allowed, and some swordsmanship schools included training in the use of the tessen as a weapon. The tessen was also used for fending off knives and darts, as a throwing weapon, and as an aid in swimming. They were used to ward off arrows and used as a sunshade or to signal to troops.
Соғыс фанаттары тарихы мен фольклорында
Соғыс жанкүйерлері туралы ең әйгілі аңыздың бірі Каванакадзима шайқасының төртінші кезеңінде Такеда Шинген мен Уэсуги Кеншиннің тікелей қақтығысына қатысты. Кеншин бүкіл әскерін бұзып, Шингеннің штаб-жанына атпен кіріп, шабуыл жасады; оның қылышын Шингеннің соғыс жанкүйері кері қайтарды. Шингеннің тессенмен, тансен учивамен немесе басқа түрдегі жанкүйермен қорғанып қалғаны белгісіз. Дегенмен, қолбасшылардың тікелей шайқасуы, әсіресе генералдың күтпеген шабуылға осылай тиімді қорғануы сирек кездесетін жағдай еді. Минамото но Ёсицунэның үлкен жауынгер-монах Саито Мусасибо Бэнкэйді тессенмен жеңгені айтылады. Араки Мурасиге өмірін сақтау үшін тессенді пайдаланған, себебі ұлы Ода Нобунага оны өлтіруге тырысқан. Араки Нобунаганың алдына шақырылып, сарайға кіре бергенде әдеттегідей қылыштарын тапсырды. Нобунага Араки еңкейгенде үйдің сырғыма есіктерін жабыстырып, оның мойнына тигізіп өлтіруді ниеттенген. Алайда, Араки тессенін едендегі ойықтарға тығып, есіктердің жабылуын тоқтатқан.
One particularly famous legend involving war fans concerns a direct confrontation between Takeda Shingen and Uesugi Kenshin at the fourth battle of Kawanakajima. Kenshin burst into Shingen's command tent on horseback, having broken through his entire army, and attacked; his sword was deflected by Shingen's war fan. It is not clear whether Shingen parried with a tessen, a dansen uchiwa, or some other form of fan. Nevertheless, it was quite rare for commanders to fight directly, and especially for a general to defend himself so effectively when taken so off guard. Minamoto no Yoshitsune is said to have defeated the great warrior monk Saitō Musashibō Benkei with a tessen. Araki Murashige is said to have used a tessen to save his life when the great warlord Oda Nobunaga sought to assassinate him. Araki was invited before Nobunaga, and was stripped of his swords at the entrance to the mansion, as was customary. When he performed the customary bowing at the threshold, Nobunaga intended to have the room's sliding doors slammed shut onto Araki's neck, killing him. However, Araki supposedly placed his tessen in the grooves in the floor, blocking the doors from closing.
Танымал мәдениет
Teenage Mutant Ninja Turtles франшизасында 2003 жылғы нұсқада Хисоми, ал 2012 жылғы нұсқада Апрель О'Нил соғыс жанкүйерлерін қолданады. Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba-да Дома өзінің Қанды Демон Өнерімен бірге өткір жанкүйерлерді пайдаланады. "Аждаһа жүрегі: Жаңа бастама" фильмінде қытай ханшайымы Лиан соғыс жанкүйерін қолданады. Avatar: The Last Airbender-де Аватар Кёши және Кёши жауынгерлері, оның ішінде Суки соғыс жанкүйерлерін қолданады. Mortal Kombat кейіпкері Китана өзінің басты қаруы ретінде соғыс жанкүйерлерін пайдаланады. Code Lyoko кейіпкері Юми Лёконың виртуалды әлемінде соғыс жанкүйерін негізгі қаруы ретінде қолданады, соңында екі жанкүйерді бірдей қолданады. Соғыс жанкүйерлері Power Rangers Jungle Fury және Power Rangers Samurai-дағы Джунгли жанкүйерлеріне және Sky Fan-ға шабыт берді. Persona 4-те Юкико Амаги соғыс жанкүйерін қолданады. "Инь-Ян шебері" және "Инь-Ян шебері: мәңгілік арман" фильмдерінің басты кейіпкері Цинь Мин соғыс жанкүйерін қолданды. Наруто кейіпкері Темари өзінің басты қаруы ретінде алып тессен жанкүйерін қолданады.
In the Teenage Mutant Ninja Turtles franchise war fans are used by Hisomi on the 2003 version and April O'Neil in the 2012 version. In Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba, Doma uses sharp fans in conjunction with his Blood Demon Art. In Dragonheart: A New Beginning a war fan is used by Lian, a Chinese princess. In Avatar: The Last Airbender war fans are used by Avatar Kyoshi and the Kyoshi Warriors including Suki. The Mortal Kombat character Kitana uses war fans as her weapons of choice. The Code Lyoko character Yumi utilizes a war fan as her primary weapon in the virtual world of Lyoko, eventually dual wielding fans as well. War fans inspired the Jungle Fans on Power Rangers Jungle Fury and the Sky Fan in Power Rangers Samurai. A war fan is used by Yukiko Amagi in Persona 4. A war fan was used by Qing Ming, the main protagonist on The Yinyang Master and The Yin Yang Master: Dream of Eternity. The Naruto character Temari uses a giant tessen fan as her primary weapon.