Кіріспе

Uintah темір жолы – АҚШ-тың Юта және Колорадо штаттарындағы шағын, 3 фут енді темір жол компаниясы. Ол Гилсонитті тасымалдау үшін салынған, және осы тасымалдан түскен табыс негізгі кіріс көзі болды; бірақ 1904 жылдан 1939 жылға дейін ол жалпы тасымалдаушы ретінде жұмыс істеді, жолаушыларды, поштаны, экспресс-жүктерді және қой мен жүн сияқты басқа да жүктерді тасымалдады. 1910 жылы Драгон қаласында халықтық кітапхана ашылғанда, Uintah темір жолы өзінің бағытындағы кез келген оқырманға кітапхана кітаптарын тегін жеткізуге келісім берді. Көптеген аудандық шаруалар мен кеншілер осы мүмкіндікті пайдаланды.

Өмірбаян

Уинтах бассейніне Грин-Ривер формациясының мұнай шихталарынан мұнайдың үстіндегі құмтастың жарықтарына сіңіп кеткен асфальттың қабаттары кіреді, онда кішкентай көмірсутек молекулалары бірте-бірте буланып немесе аэробты микроорганизмдермен ыдырайды. Қалған ірі молекулалық салмақты көмірсутектер бөлме температурасында жылтыр қара түсті, қоңыр ұнтақпен араласқан антрацит көмірге ұқсас қатты затқа айналды. Отырғаннан кейін, жанудан туған жылу асфальтты ерітіп, ағызуға себеп болады. Еуропалық американдықтар 1860 жылдары осы асфальтты қазып ала бастады, бірақ оны дәстүрлі көмір пештерінде жағуға тырысқандары сәтсіз аяқталды. Асфальтқа Сэмюэл Генри Гилсонның 1886 жылы оны лак және электр оқшаулағыш ретінде қолдануын құрметтеп, «Гилсонит» деген ат берілді. Гилсон Солт-Лейк-Ситиде өндіріс орнын салған және 1888 жылы кен өндіру жұмыстарын бастады. Көп ұзамай, осы зауытты Миссуриден келген бір топ кәсіпкерлер сатып алып, «Гилсонит асфальт компаниясын» құрды. Он жылдан астам уақыт бойы Гилсонит атпен тартылған арбалармен кен орындарынан алынып, Юта штатының Прайс қаласындағы теміржол вагондарына тиеліп отырылды. Арбалар бір айналымды 10-11 күнде жасап, тасымалдау құны теміржол салуға ынталандырды.

Тарих

Теміржол компаниясы 1903 жылы Гилсон асфальт компаниясының толық еншілес компаниясы ретінде құрылған. Құрылыс Денвер және Рио-Гранде Батыс темір жолымен байланысты, Колорадо штатындағы Мак деген жерде басталды. Батыс Салт-Уош өзенінің бойымен ағысқа қарай, Ют тайпасының басшысының есімімен аталған Атчи қаласына дейін 28 шақырымдық теміржол салынды. Атчи теміржол жабдықтарын жөндеу шеберханалары бар бөлімшелік станса ретінде қызмет етті. Атчиден Бакстер асуына дейін, 2572 метр биіктіктегі Кітап жартастарына көтерілу үшін 7,5 пайыздық еңіспен 6 мильдік қашықтық қажет болды. Бакстер асуының шыңынан бастап, Колорадо штатындағы Венделла қаласына дейін 7 миль 5 пайыздық еңіспен, ал кейін Эвакуация өзенімен Юта штатының шекарасына жақын қара аждаһар шахтасына дейін 3 пайыздық немесе одан да аз еңіспен 12 миль төмен түсті. Гилсониттің Қара Аждаһар тамыры жер бетінде шамамен 2 метрге дейін көрініп тұрды және оның жартысы 6 фут (2 метр) енді болды. 1904 жылдың қазан айында теміржол пойыздары Қара Аждаһар шахтасынан Гилсонитті тасымалдай бастады. Шей локомотивтері Аждаһар шахтасы мен Атчи арасында жүк пойыздарын Бакстер асуы арқылы тартты, ал 2-8-0 локомотивтері Атчи мен Мак арасындағы жүк пойыздарын тартты. 1911 жылы Драгоннан (Юта штаты) Уотсонға (Юта штаты) жақын Рейнбоу шахтасына дейін Эвакуация өзені бойымен 1 пайыздық еңіспен 10 мильдік теміржол салынды. Ватсон мен Венделла арасындағы жүк пойыздарын тарту үшін жаңа 2-8-2 локомотиві жасалды. Бұл жаңа локомотив сол учаскеде Шей локомотивтерінен тиімді болды, бірақ Венделла мен Атчи арасындағы Бакстер асуындағы тік еңістер мен қисықтарды жеңе алмады. Теміржол 1905 жылдан бастап Мак пен Драгон немесе Уотсон арасында бір комбайн вагонын тартатын 0-6-2 танк локомотивінен тұратын жолаушылар пойыздарын пайдаланды. Бұл жолаушылар пойызы қызметі 1921 жылы тоқтатылды. 1920-ші жылдардың көп бөлігінде Уинтахты Люциан Спраг басқарды, ол кейіннен банкротқа ұшыраған Миннеаполис және Сент-Луис теміржолының жағдайын түбірлі өзгертуге атсалысқандығымен танымал болды. 1926 жылы теміржол Бакстер асуының қисықтығы мен тік еңістерін жеңуге арналған #50 буыны бар локомотив сатып алды. Бұл локомотивтің мақсаты - Атчи мен Венделладағы локомотивтерді ауыстыру қажеттігін жою еді. Бұл буыны бар локомотив Рейнбоудан Атчиге дейін екі Шей локомотиві тартатын көліктің мөлшерін тарта алатын және сапарды екі есе жылдамдауға мүмкіндік берді. Кейбір бастапқы түзетулерден кейін бұл локомотив өте табысты болды, сондықтан 1928 жылы теміржол оның бауырлас локомотивін #51 сатып алды. Бұл АҚШ-та пайдаланылған жалғыз тар жолды қарапайым буыны бар локомотивтер еді. Бюрократиялық ережеге сәйкес, USPS бассейн мен Солт-Лейк-Сити арасындағы жөнелту үшін штат ішіндегі тарифтерді қолданды, тікелей қашықтықты ескере отырып, Uintah теміржолын пайдаланғанына қарамастан, поштаны алдымен Колорадоға, содан кейін Ютаға қайтару қажет болды. Бұл теміржолға тікелей төлеуден гөрі пошта арқылы жөнелтудің арзан екенін білдірді. Біраз уақыттан кейін бірнеше кәсіпкерлер бұл ереженің қырынан пайдаланды. Вернал қаласындағы банк құрылысшылары мұны білгеннен кейін 30 тонна кірпішті бір-бірлеп пошта арқылы жіберді. Бұл Почта қызметінің Юта бөлімшесін банкротқа ұшыратты, олар Ютаның қалған бөлігінен Уинта бассейнінің географиялық оқшаулануына сәйкес кемелер аймағының шекараларын өзгертуге мәжбүр болды. Теміржол 1939 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Гилсонитті жүк көліктері тасымалдай бастады. Сол кезде теміржолдарды бұзып, қалаларды тастап кетті. Теміржолдың көптеген локомотивтері бірден металлға тапсырылды, ал екі танымал буыны Орегондағы Самптер аңғарының теміржолына сатылды, кейін Гватемалаға жеткізілді, онда олар бөлшектелді. Бүгінде Уинтахтан қалғандары - кейбір ғимараттардың жертөлелері, Атчидегі машина жасау шеберханасының қаңқасы, бірнеше вагондар және Мактағы компаниялық қонақ үйдің бір бөлігі.