Оңтүстік Африкадағы Зионист Шіркеулердің Тарихы

Кіріспе

Христиандық конфессиялар

Сионисттік шіркеулер – 19 ғасырдың соңында Иллинойс штатының Сион қаласында Джон Александр Доуви құрған Христиандық католиктік-апостолдық шіркеуден тараған христиандық конфессиялардың тобы. 1904 жылы осы шіркеудің миссионерлері Оңтүстік Африкаға келді, ал олардың алғашқы ізбасарларының арасында Ваккерструмнан Питер Луи Ле Ру және Даниэль Нконяне болды. 1908 жылы сионист миссионерлері кеткен соң олар жақтандыру жұмысын жалғастырды.

Тарих

Сионисттік шіркеулер Оңтүстік Африканың оңтүстігінде кеңінен таралып, Африкалық тәуелсіз шіркеулерге айналды; 1996 жылғы зерттеулерге сәйкес, барлық қара Оңтүстік Африкалықтардың 40% сионисттік шіркеуге жатқан. Оңтүстік Африкадағы Сиондағы Ескі Тас Апостолдық шіркеуі, Архиепископ Мауэту Энтуэлл басшылығымен, оның сенімдері Оңтүстік Африкадағы діни миссиялардың соңында, 19-шы және 20-шы ғасырларда қалыптасқан. Шіркеулердің шығу тегі АҚШ-тағы Сион қаласында орналасқан Джон Александр Доуидің Христиандық Католиктік-Апостолдық шіркеуімен байланысты. 1904 жылы Доуидің өкілі Дэниел Брайанттың келуі ресми сионисттік шіркеудің құрылуына әкелді. Бұрын, Доуидің "Шипалау парақтары" жарияланымдарынан күш алған екі топ Витватерсрандта және Трансваалдағы Уаккерструмда құрылған. Алайда, Доуидің Америкадағы беделінің түсуіне байланысты бұл алғашқы сионисттік шіркеу ұзаққа соқпады. 1908 жылы бұрынғы сионист, кейіннен Пентикостал болған Джон Г. Лейктің келуі көптеген бұрынғы сионистердің жаңа құрылған Апостолдық Сенім Миссиясын қабылдауына себеп болды. Сионисттік секталардың көп бөлігі Доуидің сенім арқылы емдеу туралы идеяларымен Пентикостализмді біріктірген Апостолдық Сенім Миссиясынан бөлініп шықты. Африкалық лидерлердің бірнеше маңызды бөлінулері 1910-1920 жылдары сионисттік секталардың өркендеуіне әкелді. Біріншісін Уаккерструмдағы Ле Рудың орынбасары Даниэль Нконяне басқарды. 1908 жылы Ле Ру маңызды АФМ шенеунігі болды және одан кейін көп уақытын Йоханнесбург штаб-пәтерінде өткізді. Оның болмауында Нконяне тиімді басқаруды қолға алып, доктринаға бірнеше маңызды өзгерістер енгізуге тырысты. Ең маңыздысы, ол өзінің ізбасарларына ата-бабаларын құрметтеу қажеттігін жеткізді – бұл АФМ және көптеген христиан конфессиялары жек көретін амал. Нконяне: «Ата-бабаларын тастаған адам ата-бабаларынан да тасталады және ол ауруға оңай жем болады» деді. Сонымен қатар, ол Доуи киген әсем діни киімдерді, оның ішінде халаттарды, таяқтарды және басқа да атрибуттарды қауымда қолдануды талап етті. 1910 жылы Нконяненің АФМ және жергілікті билікке қарсылығы оның Уаккерструмнан қуылтуына әкелді. Ақырында, ол және Уаккерструм қауымының үштен екі бөлігі бірлесіп, Чарльстаунда (Натал) жеке меншіктегі жерді сатып алып, Оңтүстік Африканың алғашқы «Сионын» салды. Нконяне шіркеуінен көптеген тармақтар, әсіресе Свазиленд (қазіргі Эсватини) және Наталда шағын сионисттік шіркеулер құрды. АФМ-нен келесі маңызды бөліну – аз танымал мүшесі Исайя Шембе болды. Шембе Оранж еркін штатында АФМ мүшесі болды, бірақ ол уағыздаған эфиопиялық шіркеу АФМ-ге жаппай қосылғаннан кейін бір жылдан кейін АФМ-ден шықты. 1911 жылы Шембе Фри-Стейттен Наталға көшіп, онда АФМ-нің сеніммен емдеу әдістерін провинция бойынша ізбасарларын жинау үшін пайдаланды. Өзінің ізбасарларының қарапайым ресурстарын пайдаланып, ол Наразет баптистік шіркеуін құрып, Оңтүстік Африканың екінші «Сионы» Экуфакамениде жер сатып алды. Шембедегі Назариттік шіркеу 1950 жылдарға дейін Сион Христиан Шіркеуі басып өткенге дейін ең ірі сионисттік қауымға айналды. Шембе шіркеуінің ерекшелігі, ол өзінің Зулу ұлтына тікелей Құдайдан жіберілген пайғамбар екенін мәлімдеді. Басқа сионистер этникалық көзқараспен ерекшеленбеді. Эдвард Лайонның Сион Апостолдық Сенім Миссиясы (ZAFM) де маңызды ерте сионисттік секта болды. Сионисттік сенімді қабылдаған Лайон 1912 жылы Базотоландта АФМ басшысы болып тағайындалды. Бұрын Лайон Джон Г. Лейктен сенім арқылы емдеуші ретінде кеңінен оқыған. Басшыдан жер алғаннан кейін Лайон Колониямада, Базотоландта (қазіргі Лесото) өзінің Сион қаласын салуға кірісіп, 1917 жылы ZAFM құрамын құрды. Әлі де АХМ қол астында жүріп, ол 1920 жылы өзінің ізбасарларын Колониямаға көшірді және 1923 жылы қуылғанға дейін АХМ-мен арадағы қарым-қатынасы нашарлады. Жыныстық мойындау сияқты бірқатар доктриналық жаңалықтар оған биліктің назарын аударды, содан кейін Лайон зорлау үшін түрмеге қамалды және 1927 жылы Базотоландтан қуылды. Қуылғаннан кейін Лайон қауымдарының жалақысын жинап, Трансваалда бірнеше жерлерді сатып алып, оларды тағы бір «Сионға» айналдыруға тырысты. Лайонның ұйымы оны қуғаннан кейін елеулі өсімге жете алмады. Оның маңызды тармақтарының бірі – Сион Христиан Шіркеуі, оның негізін қалаушы Энганас Лекганяне 1920 жылдардың басында Лайонның Трансваалдағы жетекшісі болды.

The Zionist Churches proliferated throughout southern Africa, and became African Independent Churches; research in 1996 suggested that 40% of all black South Africans belonged to a Zionist church. The Old Cornerstone Apostolic Church in Zion of South Africa, under Archbishop Mawethu Anthwell, had its beliefs grow out of late nineteenth and early twentieth religious missions in Southern Africa. In particular the churches owe their origins to the Christian Catholic Apostolic Church of John Alexander Dowie, based in Zion, Illinois, in the United States. The arrival of Dowie's emissary, Daniel Bryant, in 1904 led to the formation of a formal Zionist church. Prior to this, two concentrations of sympathizers, energized by Dowie's publication, Leaves of Healing, had existed on the Witwatersrand and at Wakkerstroom in the Transvaal. This initial Zionist church did not flourish for long due to Dowie's disgracing in America. In 1908, however, the arrival of the former Zionist turned Pentecostal John G. Lake led to most former Zionists embracing the newly formed Apostolic Faith Mission. The vast majority of all Zionist sects derive from secessions from the Apostolic Faith Mission, which fused Pentecostalism with Dowie's Zionist ideas about faith healing. Several key African led secessions from the AFM led to the explosion of Zionist sects in the 1910s and 1920s. The first was led by Daniel Nkonyane, who was Le Roux's deputy in Wakkerstroom. In 1908 Le Roux became an important AFM official and spent most of his time in the Johannesburg headquarters thereafter. In his absence Nkonyane took effective control and insisted on several key changes to doctrine. Perhaps most importantly, he stressed the need for his followers to propitiate their ancestors—a practice abhorred by the AFM and most Christian denominations. Nkonyane maintained that “Whoever forsakes his ancestors is also forsaken by his ancestors and he becomes an easy prey for disease.” Secondly, he insisted that the form of ornate religious dress worn by Dowie, including robes, staffs, and other paraphernalia, should be used in his congregation. In 1910 Nkonyane's defiance versus the AFM and local authorities led to his expulsion from Wakkerstroom. Eventually, he and about two thirds of the Wakkerstroom congregation pooled their resources and obtained freehold property in Charlestown, Natal, where they built the first South African "Zion". Many dozens of offshoots from Nkonyane's church formed small Zionist churches, especially in Swaziland (today Eswatini) and Natal. The next significant secession from the AFM was by a little known member, Isaiah Shembe. Shembe was a member of the AFM for only a year in the Orange Free State, when the Ethiopian church that he preached for joined the AFM en masse. In 1911 Shembe left the Free State and moved to Natal, where he used the AFM's faith healing techniques to build up a following across the province. Harnessing the meager resources of his followers, he formed the Narazeth Baptist Church and purchased freehold land at Ekuphakameni, the second South African "Zion". Shembe's Nazarite church was to become the largest Zionist congregation until eclipsed by the Zion Christian Church in the 1950s. Shembe's church was distinct from most other Zionist sects in that he insisted that he was a prophet sent directly from God to the Zulu nation. Most other Zionists were distinctly non ethnic in outlook. Edward Lion's Zion Apostolic Faith Mission (ZAFM) was also a critical early Zionist sect. Lion, an early Zionist convert, was appointed AFM leader in Basotholand in 1912. Prior to this Lion had received extensive training as a faith healer by John G. Lake. After obtaining land from a sympathetic chief, Lion began to build his own Zion in Kolonyama, Basotholand (now known as Lesotho), and formed ZAFM in 1917. Still under the AFM umbrella, he moved his followers to Kolonyama in 1920, and had an increasingly fractious relationship with the AFM until he was expelled in 1923. A number of doctrinal innovations, including sexual confession, brought him negative attention from the authorities, and Lion was eventually jailed for rape and subsequently expelled from Basotholand in 1927. Following his expulsion, Lion raised funds by garnishing his congregations' wages and bought several pieces of freehold land in the Transvaal that he attempted to turn into another "Zion". Lion's organization failed to grow significantly after his expulsion. Among its more important offshoots was the Zion Christian Church, whose founder, Engenas Lekganyane, was Lion's Transvaal leader in the early 1920s.

Мұрагерлік даулар

ХХ ғасырда ағыстар мен мұрагерлік даулар мыңдаған түрлі қауымдардың құрылуына себеп болды, олардың ең ірісі – Сион христиан шіркеуі, шамамен 3 миллион жақтасы бар және оны Өзінің Изгілігі Д-р Барнаба Эдвард Лекгане басқарады.