Кіріспе

Жас Мелания (383 - 31 желтоқсан 439) – Теодосий І-нің ұлы, император Хонорийдің тұсында өмір сүрген христиан қасиеттісі, шөл анасы және аскет. Ол Үлкен Меланияның әкесінен туған немересі. Жас Мелания мерекесі 31 желтоқсанда тойланады (Юлиан күнтізбесі бойынша 31 желтоқсан Григориан күнтізбесінде 13 қаңтарға сәйкес келеді).

Рим

Мелания бай және қуатты Валериус Публиколаның (Елкен Меланияның ұлы) және оның әйелі Кейония Альбинаның жалғыз баласы болды. Екеуі де христиандар, Римнің мақтанышы болған ежелгі ұрпақтың сенаторлық Валериа gens отбасының мүшелері. Оның әкелік және аналық туыстары ғасыр бойы үлкен ерекшелікпен ең жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқарды, ал Мелания тіпті императорлық қанның ұзақ сызығын мақтана алды, соңғысы Валериус Ромул арқылы (б.з. 308-309 жж.). Ол он төрт жасында әкесінің туысы Валериус Пинианға тұрмысқа шықты, қарсылығына қарамастан. V ғасырдағы "Мелания кішінің өмірі" ("Life of Melania the Younger") кітабында былай делінген:

"Жас жұптың, балалардан кем емес, Публиколамен бірге оның Кельск төбесіндегі сарайында тұруы туралы шешім қабылданды. Бұл Меланияға көптеген азаптарды келтірді. Оның құлшынысы күн сайын өсіп, оның сән-салтанат пен сезімталдыққа толы өмірге деген қорқынышы арта түсті. Әкесінің үнемі бақылауында болғандықтан, ол оның тілегін орындауға және Рим қоғамының барлық әдет-ғұрыптарына сәйкес келіп, отбасының абыройын сақтауға міндетті болды. Ол жоғары дәрежелі әйелге лайықты барлық сән-салтанатпен киінуге және көптеген салтанатпен қоғамда пайда болуға тиіс болды. Мұның бәрі жас әйелге қатты ұнамады, оған шынайы азап сыйлады. Ол өзінің өкіну және тәуба рухын табу үшін ең тапқыр жолдарды іздеді. Мелания жиі Пинианнан аскетизмді қабылдауын өтінді, осылайша ол өзінің тазалығын сақтай алатын болар еді, бірақ Пиниан отбасылық желіні жалғастыруды қалады. Меланияның күйеуі екі балаға ие болғысы келді, бірақ екеуі де қайтыс болды. Бұл өлімдер ерлі-зайыптыларға ауыр соққы болды және оларды аскетизмді таңдауға итермеледі. Бұл әсіресе Римнің әлеуметтік нормалары мен Мелания мен Пинианның өміріндегі отбасылық мұраға байланысты қиын болды. Меланияның бойдақ өмір салтын ұстанатынын білген әкесі, өлім аузында жатып, бірнеше жыл бұрын қаламаған некеге тұруға мәжбүрлегені үшін кешірім сұрады. Ол да Иерусалимнен келген, аскетикалық нанымдары берік адам еді. Аскеттер мен ертедегі христиан басшылары адамның өзін-өзі осы дүниелік ләззаттар мен құштарлықтардан бас тартуы рухани өсу мен Құдайға жақындау үшін маңызды деп сенді. Мұндай әрекеттер аскетизмнің нәтижесі болды. Валерилердің вилласы өте үлкен болған, өйткені ол Меланияның Римнен өзімен бірге алып келген көптеген адамдарды орналастыруға жеткілікті болды. Бұл, епископ Палладийден білгеніміздей, Рим аристократиясының таңғалуы мен жеңілсінуіне себеп болды, олар бұл жұпты ақылдан адасқан деп есептеді. Олардың кейбір туыстары бұл жұптың қарапайымдылығы мен тәжірибесіздігін пайдаланып, өздерін байыту мүмкіндігі бар деп ойлады. Меланияның "патшайым" Серена мен император Гонорийге жасаған өтініші оған барлық провинцияларға олардың мүліктерін губернаторлар мен мемлекеттік әкімшілердің жауапкершілігімен сатуды және олардың бағасын жұпқа қайтару үшін жауапты болуын бұйырды. Дауыл кемені аталмаған аралға (вероятно, Липариге) баруға мәжбүр етті, ол қарақшылар шабуылдаған және тұрғындарын кепілге алған арал еді. Мелания арал тұрғындарын өз ақшасымен босатып алды. Соңында олар Африкаға жетіп, Ұлы Августинмен достық қарым-қатынас орнатып, құдайшылдық пен қайырымдылық істеріне берілді. Олар Карфаген немесе Гиппо сияқты қалаларда емес, қазіргі Алжирдегі Тагастеге жақын жердегі қоныстарында тыныш өмір сүруді жөн көрді. Бұл аймақ екі епископтық кафедраны қамтитын үлкен аумақ еді. Бұл вилланың кейбір бөлмелері "алтынға толы" еді. Алипий сол жердегі атақты епископ болды, олар Паулин мен Августинмен дос болып, тығыз қарым-қатынаста болды. Алипий Августиннің Африкадағы алғашқы монастырын құруға көмектескен. Тагастедегі шіркеу өте кедей болған, бірақ Мелания оны алтын және күміс тостағандармен, алтынмен өрнектелген және інжу-маржанмен қалың тігілген құрбандық үстелінің маталарымен жабдықтады. Ол осы шіркеуді қаланың үлкен бөлігін қоса алғанда, кең көлемді мүлікпен қамтамасыз етті. Бас епископтар Августин, Алипий және Карфагендік Аврелийдің кеңесі бойынша ол Африкадағы басқа шіркеулер мен монастырларға да жомарт болды. Олар жеті жыл бойы сол жерде болып, бір кездері оның құлы болған, бірақ әлі де оның әпкелері ретінде қарастырылған құл қыздарға арналған монастырды құрды. Мелания анасы болды, сондай-ақ Пиниан басшылық жасайтын монастырға негіз салды. Пинайн оқиғасы деп аталатын оқиға кезінде Меланияның анасы Альбина Августинге хат жазып, онымен кездесуді өтінді, бірақ ол шіркеуінен кетпеді. Нәтижесінде Альбина, Алипий, Мелания және Пиниан оған барады.

Палестина

417 жылы олар Александрия арқылы Палестинаға сапарлады. Палестинада олар Зәйтүн тауының жанындағы шатырларда тұрды, онда Мелания екінші монастырды негіздеді. 420 жыл шамасында Пиниан қайтыс болғаннан кейін Мелания ерлерге арналған монастырь және шіркеу салдырып, өмірінің соңына дейін сонда өтті.

Қасиеттері

Меланияның "Сицилиядағы кең аумақтары" болды және Рим легиондары шығарылғанға дейін бір-екі жыл ғана бұрын Британиядағы жерлерін сатты. Ол сонымен қатар Иберия, Африка, Нумидия, Мавритания және Италияда да зәулім мүліктерге ие болды. Геронтий оның Сицилиядағы мүлкін былай сипаттайды:

Мұра

Бүгінде Канададағы Сент-Мелани қаласы оның құрметіне берілген.

Гиографиялық

Меланияның аскеттік өмірді іздеуі туралы әңгіме Геронтийдің шамамен 452 жылы жазған қасиеттілердің өмірбаянында немесе өмірлемесінде сақталған. Сонымен қатар, оның өмірі туралы Палладий (431 жылы қайтыс болған) да айтқан.