Питер Махон: Эребус сағатының судьясы

Кіріспе

Жаңа Зеландия Жоғарғы Сотының судьясы Питер Томас Махон (1 қараша 1923 – 11 тамыз 1986) – Жаңа Зеландия Жоғарғы Сотының судьясы. Ол 1979 жылы Air New Zealand 901 рейсінің Эребус тауына құлауына қатысты сараптамалық комиссияны басқарды. Оның әуе компаниясы куәгерлерінің «ұйымдастырылған жалғандықтың тізімін» жасағаны туралы пікірі Жаңа Зеландиядағы ең белгілі цитаталардың бірі болып саналады, бұл оның қызметтен шеттетілуіне және ұлттық батыр атандыруына себеп болды.

Жас шағы мен отбасы

1923 жылы 1 қарашада Крайстчерч қаласында туған Махон, Агнес Хелен Махон (құрметті әкесі Танкард) мен Сесил Оуэн Махонның ұлы болды. Ол Санкт-Беда колледжінде білім алып, 1940 жылдан бастап Кантербери университетінің колледжінде заңды оқыды. Университетте екі жыл оқығаннан кейін Махон 2-ші Жаңа Зеландия экспедициялық корпусына қатысып, Италияда әскери қызметтен өтті және екінші лейтенант шеніне көтерілді, содан кейін соғыс аяқталғаннан кейін J Force құрамында қызмет етті. Одан кейін ол заң бакалавры дәрежесін аяқтап, 1947 жылы адвокаттыққа қабылданды.

Эребус туралы зерттеу

1979 жылы 28 қарашада Air New Zealand Flight 901 рейсінің апатынан кейін, Жаңа Зеландияның ресми апат есебін әуе апаттарының бас инспекторы Рон Чиппиндейл жариялады, онда апаттың басты себебі ауыр пилот қателігі деп көрсетілді. Халықтың талабымен апатты тексеру үшін Корольдік тергеу комиссиясы құрылды. Махон 1981 жылғы 27 сәуірде өзінің баяндамасын ұсынды, онда экипаж апатта кінәлі емес деп танылды және апаттың негізгі себебі ұшақтың навигациялық компьютерін экипажға хабарламастан қайта бағдарлау болды. Махон Air New Zealand басшыларының тергеуді дұрыс бағыттаудан ауыртпау, дәлелдерді жасыру және тергеушілерге жалған мәлімдеме жасау үшін сөз байласып, құпия келісімге келгенін және олар "ұйымдастырылған өтіріктер тізімін" айтқандығын мәлімдеді. Оның "Эребусқа қатысты үкім" атты кітабы 1985 жылы Жаңа Зеландия кітап сыйлығының көркем емес әдебиет номинациясында жеңіске жетті. 1982 жылы Махон Жоғарғы Соттан зейнетке шықты. 1983 жылы Тайлық Кеңесінің сот комитеті Махонның өкілеттігінен тыс әрекет етіп, табиғи әділдікті бұзу арқылы Air New Zealand-тың жер қызметкерлерінің қателіктерін жасыру үшін құпия келісімге келгенін анықтады. Бұл шешімге заң тұрғысынан келгенде, құпия келісімге қатысқандар Махон мырзасының тергеуі барысында өздерін қорғау мүмкіндігіне ие болмады: судья Махонның құжаттарды жасырған және куәгерлер жалған куәлік берген деген қорытындылары күшінде қалды, өйткені апелляциялық сотқа фактілерді зерттеуге рұқсат берілмейді. 1985 жылы Махон 1984 жылғы Куин-стрит көтерілісін тергеу комиссары болып тағайындалды. Сол жылы ол балаларына арналған хаттарының жинағын "Қымбатты Сэм" деген атпен жариялады. Ол 1986 жылдың тамызында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. 1999 жылы көлік министрі Морис Уильямсон Махонның қорытындыларын парламентте ұсынды. Оның баяндамасы бұрын Эребус трагедиясы бойынша ресми шешім ретінде қабылданбаған еді. 2008 жылы Махонға қаза болғаннан кейін Жаңа Зеландия әуе компаниясы ұшқыштары қауымдастығы "әлемдегі көлік апаттарын тергеуге қатысты қолданылатын жалпы тәсілді мәңгілікке өзгерткені" үшін Джим Коллинз естелік сыйлығы табысталды. 1988 жылы TVNZ телеарнасының "Эребус: Салдары" атты драмасында Махон рөлін Фрэнк Финлей сомдады.

After the crash of Air New Zealand Flight 901 with loss of all aboard on 28 November 1979, New Zealand's official accident report was released by the Chief Inspector of Air Accidents, Ron Chippindale, which cited serious pilot error as the chief cause of the accident. Public demand led to the formation of a Royal Commission of Inquiry into the accident. Mahon produced his report on 27 April 1981, which cleared the crew of blame for the disaster and found that the major cause was the reprogramming of the aircraft's navigation computer without the crew being notified. Mahon claimed that Air New Zealand executives had engaged in a conspiracy to whitewash the inquiry, covering up evidence and lying to investigators, and concluded that they had told "an orchestrated litany of lies". His book, Verdict on Erebus, an account of his inquiry, won the New Zealand Book Awards prize for non fiction in 1985. Mahon retired from the High Court bench in 1982. In 1983 the Judicial Committee of the Privy Council held that Mahon had made serious mistakes of law through acting in excess of his jurisdiction and in breach of natural justice by going on to make findings of a conspiracy by Air New Zealand to cover up the errors of the ground staff. This conclusion was reached on the point of law that those accused of the conspiracy had not been given an opportunity to contest it in Mr Justice Mahon's inquiry: his conclusions that documents had been suppressed, and that witnesses had lied, were not set aside as an appellate court is not permitted to investigate findings of fact. In 1985 Mahon was appointed as Commissioner of Inquiry into the 1984 Queen Street riot. In the same year he published Dear Sam, a collection of his letters to his children. He died of heart failure in August 1986. In 1999 Transport Minister Maurice Williamson tabled Mahon's findings in parliament. His report had not previously been officially accepted as the verdict on the Erebus tragedy. In 2008, Mahon was posthumously awarded the Jim Collins Memorial Award by the New Zealand Airline Pilots Association for exceptional contributions to air safety, "in forever changing the general approach used in transport accidents investigations world wide." In the 1988 TVNZ dramatisation of the inquiry, Erebus: The Aftermath, Mahon was played by Frank Finlay.