Кіріспе

Гоадағы қала, Үндістан

Васко да Гама (,/v//æ//s//k//oʊ// //d//ə// /'/ɡ//æ//m//ə/), көбінесе Васко деп қысқартылады, Үндістанның батыс жағалауындағы Гоа штатындағы қала. Ол португалдық саяхатшы Васко да Гаманың құрметіне аталған. Бұл Мормугао талукасының (кіші аудан) орталығы болып табылады. Қала Мормугао түбегінің батыс шетінде, Зуари өзенінің құйып кіретін жерінде, Гоа астанасы Панаджиден, Маргаодан – аудандық бас кеңседен және Даболим әуежайынан орналасқан. Қала 1543 жылы негізделген және 1961 жылы Гоаны аннексиялаған үнді әскери операциясына дейін португалдықтардың билігінде болды. 1888 жылы салынған Мормугао порты Азиядағы көлемді тасымалдау арналарының бірі болып табылады. Бұл порт португал корольі мен Гоа аймағының заминдарының бірі Гали Сидхаяның одағымен салынған. Бұл тәуелсіз Үндістанның маңызды порттарының бірі. 1957 жылы (португалдық кезеңде) Үндістан Әскери-теңіз күштері мен Жағалау күзетінің кемелерін құрастыратын "Гоа кеме құрылыс зауыты" аймағы да осы жерде салынды. Бастапқыда қаланың порты төңірегінде "Estaleiros Navais de Goa" деп аталған бұл аймақ, португалдықтардың билігі аяқталғаннан кейін, теңіздік патрульдеу және қауіпсіздіктің басқа да салалары үшін кеңейтілді. Үндістан Әскери-теңіз күштерінің кең аумақты кампустары мен порттары, соның ішінде INS Ханса әскери-теңіз базасы мұнда орналасқан.

Тарих

Бұрынғы португалдық аумақ Гоадағы бұл қала португалдық Индияның губернаторы болған атақты португалдық зерттеуші және теңізші Васко да Гаманың есімімен аталған. Бұл қала Мормугао кіші ауданының бас кеңсесі болып табылады. 1543 жылы құрылған бұл қала 1961 жылға дейін португалдықтардың билігінде болды, содан кейін аумақ Үндістанға өткен. Васко да Гама, Видигейраның 1-графы, теңіз жолымен Үндістанға жеткен алғашқы еуропалық болды. Оның Үндістанға жасаған алғашқы саяхаты (1497–1499) Еуропа мен Азияны мұхит арқылы байланыстырған, Атлант және Үнді мұхиттарын, соның ішінде Батыс пен Шығысты қосып, жаңа дәуір ашты. Ол 1524 жылдың 11 қыркүйегінде Гоаға жеткен, бірақ үш айдан кейін Кочинде қайтыс болды. Оның денесі Португалияға қайтарылып, Сан-Жероним монастырына жерленді. Қала кейде Самбхажи Нагар деп те аталады. Самбхаджи – Маратха империясын құрған Шиваджидің үлкен ұлы болған. Қаланың атын Самбхажи Нагар деп өзгертуге әрекет жасалды және бұл бірнеше үкіметтік құжаттарда көрсетілген. Дегенмен, қаланың қашан қайта аталғаны туралы ресми мәліметтер табылмады. Сондықтан бұл әрекет саяси мақсатта жасалған деп есептеледі.

Сағат мұнарасын жаңарту

2015 жылы Гоа мұрасын қорғау тобы мен Тарих жақтастары тобының күш-жігері нәтижесінде Мормугао қалалық кеңесі (ММК) қала орталығындағы муниципалдық базардың сағат мұнарасын қайта жаңартуға бекітті. 1921 жылы салынған бұл кешен – Ар-Деко архитектуралық стилінің көрнекті үлгісі. 2017 жылы қайта жаңарту жұмыстары Rajaram және Tarabai Bandekar қайырымдылық қорының қаржылық қолдауымен аяқталды, ал сағат Насик қаласынан жеткізілді.

Көлік

Васко 17А және 17В ұлттық тас жолдары арқылы, Васко-да-Гама теміржол стансасы арқылы, Мормугао порты арқылы теңіз және Даболим әуежайы арқылы әуе байланысымен қамтамасыз етілген. Осылайша, Васко Гоа штатына сапар шегетін көптеген туристер үшін басты транзиттік пункт болып табылады.

Спорт

Гоаның қалған бөлігі сияқты, футбол Васкода да ең танымал спорт түрі. Қаладан екі команда – «Васко Спорт Клубы» және «Салгаокар Спорт Клубы» I лигаға қатысқан. «Салгаокар СК» 1998–99 жылғы бұрынғы Ұлттық Футбол Лигасының (NFL) чемпионы атанды. «Тилак Майдан» қалада орналасқан 6000 орындық футбол алаңы, мұнда Үндістан Супер Лигасының матчтары өткізіледі. 2013 жылдың сәуір айында «Фаторда» стадионы жөндеуге жабылған кезде, керемет жасылшаммен жабдықталған бұл стадион I лига матчтарын қабылдады, ол лигадағы Гоадан шыққан төрт команданың үй стадионы болды. Криккет футболдай танымал болмаса да, Васко тұрғыны Шадаб Джакати Гоа үшін Ранжи Трофи бірінші сыныптық жарысында ойнайды және «Ченнаи Супер Кингс» IPL франшизасы құрамына да іліккен. «Темір жол стадионы» Васко-да-Гамадағы крикет алаңы. Бұл алаңда өткен жалғыз тіркелген матч – 1986/87 жылғы Ранжи Трофиінде Гоа мен Керала арасындағы бірінші сыныптық матч, оны Керала 6 қақпамен жеңіп алды.

Зерттеу

Сада бас алабында орналасқан Антарктика және мұхит зерттеулерінің ұлттық орталығы (NCAOR) – Жер ғылымдары министрлігі басқаратын ғылыми-зерттеу және даму институты. Ол Үндістанның Антарктика бағдарламасын басқаруға жауапты және Үндістан үкіметінің Антарктикадағы зерттеу станциясы – Майтриді қамтамасыз етеді. Теңіз үлгілерін өңдеуге/талдауға арналған зертханалардан өзге, мұнда мұз түйіршігінің арнайы төмен температуралық сақтау орны бар. Сонымен қатар, ол Халықаралық мұхит ашу бағдарламасы (IODP) аясындағы терең теңізді бұрғылау зерттеулеріне қатысу бойынша Үндістанның бас мекемесі болып табылады.

Білім

Биржа технология және ғылым институты өзінің екінші кампусын – Биржа технология және ғылым институты Гоа кампусын – Зуарингарда, Васко-да-Гамда ашты. Кампус инженерлік және ғылым салаларында бакалавриат және магистратура курстарын ұсынады. 1987 жылы Теңіз күштері білім беру қоғамының қолдауымен құрылған Теңіз күштері балалар мектебі Васко-да-Гамда орналасқан. Бұл Үндістандағы осындай сегіз мектептің бірі. Қалада Теңіз күштерінің қолдауымен құрылған екі Орталық мектеп бар. Екеуі де Варанапури ауданындағы Мангор төбесінде орналасқан. Мормугао порты сенім қоры бастауыш, негізгі және жоғары сыныптардағы үш мектепті "Дипвихар" деп атайды. "Жаңа Шырақ" Ашадип мектебі – дене мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы мектеп.