Кіріспе

1977 жылы Джордж Р. Р. Мартиннің романы

«Жарқтың өлімі» – американдық жазушы Джордж Р. Р. Мартиннің 1977 жылы Simon & Schuster баспасында жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. Мартин бастапқыда оны «Фестивальден кейін» деп атаған, бірақ алғашқы қалың қаптамалы басылымынан бұрын атауы өзгертілді. Роман 1978 жылы «Хьюго» сыйлығының «Үздік роман» номинациясына, ал 1979 жылы Британдық Фэнтези сыйлығына ие болды. Мартиннің тұңғыш романы «Жарқтың өлімі» оның «Мың әлем» әлемінде өтеді, бұл әлем «Sandkings», «Nightflyers», «Ляға арналған ән», «Хрест пен Аждаһа жолы» және «Тюф саяхаты» жинағындағы әңгімелер сияқты көптеген туындыларында да қолданылған. Романның атауы Дилан Томас 1947 жылы жазған «Осы жақсы түнге жұмсақ кірме» атты өлеңнен алынған.

Сюжет

Роман Уорлорн планетасында, өліп бара жатқан әлемде оқиғасы өтеді. Бұл – өз орнын таппай шарлап жүрген планета, оның тұрақсыз траекториясы оны көрші жұлдыздардан ажыратып, өмірге жарамсыз суық және қараңғы кеңістікке алып барады. Әлем қызыл алып жұлдызға жеткілікті жақын өткен қысқа мерзімде салынған Уорлорнның 14 қаласы да құлдырауда. Олар 14 планеталық жүйенің әртүрлі мәдениеттерін құрметтеу үшін салынған, бірақ көбінесе тасталып, жүйелері мен күтімдеріне немқұрайлы қарауға бейімделген. Романдағы кейіпкерлер тобы – өліммен флирттесіп жүрген адамдар. Басты кейіпкер Дирк Т'Лариен, сүйіктісі Гвен Дельвано оны тастап кеткеннен кейін өмірге қызығуын жояды. Ең маңыздысы, оның "үйленгені" кавалар тайпасы мәдени тұрғыдан құрып барады. Олардың туған планетасы планеталық соғыста көптеген шабуылдарды бастан өткерді, нәтижесінде соғыстың салқындарына төтеп беру үшін әлеуметтік институттар мен қарым-қатынас үлгілерін дамытты. Бірақ соғыс аяқталғаннан кейін, олар ескі дәстүрлерді қайта қарастыру қажет деп санайтындар мен ескі дәстүрлерді өзгерткен жағдайда кавалар мәдениетінің жойылуына әкеледі деп сенетіндердің арасында қалды. Осылайша, осы әртүрлі тұлғалардың күресі Уорлорнға құлайтын өлі жарық астында жүзеге асырылады. Романның соңында көптеген кейіпкерлер қайтыс болады, бірақ кейбір аяқтары әдейі түсініксіз қалдырылады. Дегенмен, олардың барлығы өлімнен де, өмірден де қорқыныштарымен бетпе-бет келеді.

Жарияланым

Dying of the Light алғаш рет қысқартылған түрінде «After the Festival» деген атпен 1977 жылғы сәуірден шілдеге дейінгі «Analog Science Fiction and Fact» журналында жарияланды. Атау оқиғаға дейін өткен 14 әлемнің фестиваліне сілтеме жасайды.

Танымал мәдениетте

Онда гитянки деп аталатын бір жаратылыстар тобы туралы сөз болады. Бұл ат Advanced Dungeons & Dragons ойынында мүлдем басқа бір жаратылыстар тобын атау үшін романнан алынған.