Оңтүстік Африкалық миллионердің ақсүйек атағына талпынысы

Кіріспе

Оңтүстік Африканың кен өндіруші магнаты, 1-ші баронет атағын сатып алуға тырысқан Джозеф Бенджамин Робинсон (3 тамыз 1840 – 30 қазан 1929) – Оңтүстік Африканың алтын және алмаз өндіруші магнаты және Рэндлорд. 1880 жылы Солтүстік Кейп провинциясының Кимберли қаласының мэрі болды, содан кейін төрт жыл бойы Кейп парламентінде өкілдік етті. «Робинсон Оңтүстік Африка Банкі» корпорациясының және Трансвааль колониясындағы бірнеше алтын кен орындарының төрағасы болды. 1921 жылы алаяқтық жасағаны үшін айыпталып, жарты миллион фунт айыппұл төледі. Ол саяси ықпал етуші Мунди Грегориге 30 000 фунт төлеп, премьер-министр Ллойд Джорджтың саяси қорына баронет атағын алу үшін қаржы жұмсағанымен танымал. Патша жеке наразылық білдіргеннен кейін және халықтың қысымы нәтижесінде үкімет Робинсонды осы тағайындалудан бас тартуға мәжбүр етті. Бұл оқиға «Құрмет белгілерінің жанжалы» деп аталды және 1925 жылғы Ұлыбританияның «Құрмет белгілері (әбелсайыптықтардың алдын алу)» заңының қабылдануына ықпал етті.

Өмір

Джозеф Бенджамин Робинсон Шығыс Кейп провинциясының Крадок қаласында Роберт Джон Робинсон мен Мартаның кіші ұлы болып дүниеге келді. Робинсон Басуто соғысында Оранж еркін мемлекеті жағынан шайқасты, кейін Дордрехт қаласында жалпы саудагер, жүн сатып алушы және мал өсіруші болды. 1867 жылы Оңтүстік Африкада алмаз табылғанда, ол Ваал өзені аймағына асықты, онда жергілікті тұрғындардан алмастарды сатып алып, кейін Кимберлиде алмазға бай жерлерді сатып алып, көп ұзамай зор байлыққа ие болды. Оның өте қатаң бизнес тактикасы көп сынға ұшырады, Оңтүстік Африканың Кимберли аймағында оны "Ескі Букканиер" деп атады, бірақ ол Тау-кен кеңесінің мүшесі, соңынан төрағасы болды. Ол "Кимберли жеңіл атты әскерін" құрып, оған басшылық етті. 1880 жылы Кимберли қаласының мэрі болды, төрт жыл бойы Кейп парламентінде Грикваланд-Уэсттің өкілі болды. 1886 жылы Витватерсранд аймағында алтын табылғанда Альфред Бейт 25 000 фунт стерлингпен серіктестікке қаржылады. Робинсон Ланглагте және Рандфонтейн иеліктерін сатып алды, бірақ Робинсонның мінезі мен бизнес әдістеріне байланысты Бейт серіктестікті тез арада тоқтатты. Робинсон бұрынғы ортақ активтерінің батыс бөлігін өзінде қалдырды, ал Бейт шығыс бөлігін алды. Оның алтынға бай рифтің батысқа қарай бағытталатыны туралы пікірі сол кездегі Оңтүстік Африка халқының көпшілігінің көзқарасына мүлдем қайшы келді, бірақ оқиғалар оның дұрыс екенін көрсетті, ал оның мүліктерінің құнының өсуі оны Оңтүстік Африкадағы ең бай адамдардың біріне айналдырды. 1890 жылы ол Рандфонтейн Эстейтс алтын өндіру компаниясын құрды, ол Рифтегі ең ірі жекеменшік кәсіпорын және әлемдегі ірі компаниялардың бірі болды. Рэнд капиталисті ретінде ол басқа алтын өндіру мүдделерімен бірігуден жаңылды және президент Крюгермен достық қарым-қатынас сақтап, Йоханнесбург реформа қозғалысына қатыспады. Ол Джеймсон рейдінен кейін жасаған ұсынысы нәтижесінде Крюгердің 1897 жылғы Өнеркәсіп комиссиясын тағайындағанын мәлімдеді, егер оның ұсыныстары қабылданғанда, Uitlander наразылықтарының бір бөлігі шешілген болар еді. 1899-1902 жылдардағы Британ империясы мен екі тәуелсіз Буер мемлекеттері арасындағы Буер соғысы алдында сэр Джозеф Буер қарсылығының көшбасшысы Пол Крюгерге бір миллион доллар (2021 жылы 29,6 миллион доллар) қарыз берді. 1908 жылдың 27 шілдесінде генерал Ботаның Генри Кэмпбелл Баннерманға берген ұсынысы бойынша ол баронет титулына ие болды. Эндрю Робертс Трансваалдағы қытай құлдарының еңбегіне қатысты даулы мәселе туралы айта келіп, сол кездегі Колониялық кеңсесінің мемлекеттік хатшысы Уинстон Черчилль Кемпбелл Баннерманға Робинсонның баронет болуын қалағанын хабарлаған хат жазды, бұл британдық мұрагерлік құрметтің ең жоғары дәрежесі еді. 1921 жылы Оңтүстік Африканың Жоғарғы соты Рандфонтейн Эстейтс компаниясының төрағасы болған кезде сэр Джозеф жеке шотынан кен өндіруге арналған жерлерді сатып алып, оларды акционерлерден жасырып, компанияға қайта сатқандығын анықтады. Рандфонтейн Эстейтс Робинсонға сотқа шағым түсірді және Оңтүстік Африканың Жоғарғы сотының апелляциялық бөлімінің шешімімен сэр Джозеф 500 000 фунт стерлинг төлеуге міндеттелді.

Joseph Benjamin Robinson was born in Cradock, Eastern Cape, the youngest son of Robert John Robinson and Martha. Robinson fought on the side of the Orange Free State in the Basuto War, and later became a general trader, wool buyer and stock breeder at Dordrecht. On the discovery of diamonds in South Africa in 1867 he hastened to the Vaal River district, where, by purchasing the stones from the natives and afterwards by buying diamond bearing land, notably at Kimberley, he soon acquired a considerable fortune. His rather forceful business tactics came in for a lot of criticism, earning him the title of "Old Buccaneer" around Kimberly, South Africa but even so he became a member of the Mining Board and later chairman. He raised and commanded the Kimberley Light Horse. He was Mayor of Kimberley in 1880, and for four years was a representative of Griqualand West in the Cape parliament. On the discovery of gold in the Witwatersrand district in 1886, Alfred Beit financed a partnership with £25 000. Robinson purchased the Langlaagte and Randfontein estates, but Beit soon dissolved the partnership because of Robinson's temper and business methods. Robinson chose to keep the western portion of their former joint assets, while Beit took the eastern section. His views as to the westerly trend of the main gold bearing reef were entirely contrary to the bulk of South African opinion at the time, but events proved him to be correct, and the enormous appreciation in value of his various properties made him one of the richest men in South Africa. He founded the Randfontein Estates Gold Mining Company in 1890, which was the largest individual undertaking on the Reef and one of the largest in the world. As a Rand capitalist he stood aloof from combinations with other gold mining interests, and took no part in the Johannesburg reform movement, maintaining friendly relations with President Kruger. He claimed that it was as the result of his representations after the Jameson Raid that Kruger appointed the Industrial Commission of 1897, whose recommendations had they been carried out would have remedied some of the Uitlander grievances. Before the Boer War of 1899—1902 between the British Empire and the two independent Boer states, Sir Joseph lent Paul Kruger, leader of the Boer resistance, a million dollars ($29.6M in 2021). On 27 July 1908 on the recommendation of General Botha to Sir Henry Campbell Bannerman, he was created a baronet. According to Andrew Roberts in relation to the controversial issue of the Chinese slave labour in the Transvaal. Winston Churchill, at the time Under Secretary of State for the Colonial Office, wrote to Campbell Bannerman to let him know that Robinson wanted a baronetcy, the only British hereditary honour which is not a peerage. In 1921 the Supreme Court of South Africa found that, while chairman of the Randfontein Estates Company, Sir Joseph had been buying the freehold of mining properties using his private account, in order to sell it back to the company for a profit, all the while concealing it from the shareholders. The Randfontein Estates sued Robinson and under judgment by the Appellate Division of the Supreme Court of South Africa, Sir Joseph was condemned to pay over £500,000.

Құрмет туралы аңыз

1920 жылдары саяси ықпалдас Мэнди Грегори премьер-министр Дэвид Ллойд Джорджтың қолдауымен саяси қорына қаражат жинау үшін құрметтерді сатты. 1922 жылғы туған күнге арналған наградалар кезінде, соғыс кезінде пайда табушы деп танылған, алдамшылыққа кінәлі деп танылып 500 000 фунт стерлинг (2020 жылы 25 миллион фунт стерлинг) айыппұл салынған, ал апелляциясы 1921 жылдың қараша айында қабылданбаған сэр Джозеф Робинсон Ұлттық және Империялық қызметтері үшін барондыққа ұсынылды, бұл британдық қоғамды дүрліктірді. Лорд Бакстон бұл жаңалықты "жалпы таңғалу мен қыңырлықпен" қабылдады. Джеффри Уиткрофттың сөзіне сәйкес, сэр Джозеф Робинсонның алаяқтығы Оңтүстік Африкада да жақсы белгілі болды, себебі ол бұрын тау-кен компанияларының акционерлерін алдағаны үшін айыппұл төлеген. Сэр Джозеф Грегориге Ллойд Джорджтың саяси қорына ресми түрде 30 000 фунт стерлинг (2020 жылы 1,7 миллион фунт стерлинг) төлегені белгілі болғанда, король Георг V өзі наразылық білдіріп, награданың берілген "күмәнді жағдайларын" сынады. Парламенттегі келесі дебаттарда Лорд Керзон 1908 жылғы сэр Джозефтің барондық атағына да күмән келтірді, ол сол кезде жоқ болған банк төрағасы ретінде көрсеткен қызметтері үшін берілгенін атап өтті. 1922 жылдың маусым айында қоғамдық қысымның нәтижесінде үкімет Робинсонды осы құрметтен бас тартуға мәжбүр етті. Бас қамшы Ф. Е. Гест жеке өзі Савой қонақүйінде сэр Джозеф Робинсонды іздеп барып, оның аты жарияланғаннан кейін де, оны құрметті тізімнен шығаруды сұрады. Бұл оқиғаға байланысты туған дау-дамай Коалициялық үкіметтің беделін түсірді және 1922 жылы Ллойд Джорджтың либералдарының партиядан бөлінуіне ықпал етті. Асыл тұқымдарды сатудың жалпы дауы 1925 жылғы «Құрметтер (әбесшіліктің алдын алу)» заңына әкелді.

Кейінгі өмір және өлім

Сэр Джозеф Робинсон 1929 жылдың 30 қазанында 89 жасында, Кейп колониясы, Винбергтегі Хотордон үйінде қайтыс болды.

Отбасы

Джозеф Бенджамин Робинсон - Роберт Джон Робинсонның (1792–1886) және Марта Розина Струттың ұлы. Оның бес бауыры мен тоғыз қарындасы болған. 3 қазан күні 1877 жылы Оңтүстік Африканың Кимберли қаласында Джеймс Фергюсонның қызы Элизабет Ребекка Фергюсонға үйленді. Ол 1859 жылдың 4 қарашасында Виктория Вест қаласында дүниеге келген, ал 1930 жылдың 30 наурызында Оңтүстік Африканың Мюзенберг қаласында қайтыс болды. Олардың 11 баласы болды, оның ішінде Ида бар, ол Оңтүстік Африкадағы Италия елшісі, граф Натале Теодато Лабиаға тұрмысқа шықты. Оның ұрпақтары әлі күнге дейін Робинсонның Кейптаундағы Хоторндон үйінде тұрып жатыр.

Сэр Дж. Б. Робинсонның 1929 жылы қайтыс болуы оның өсиеті жарияланғаннан кейін Оңтүстік Африка мен Ұлыбританияда үлкен дау-жанжал тудырды. Оның 12 миллион фунт стерлингтен тұратын жеке капиталы мұрагерлеріне берілді, бірақ бір қызына бар болғаны 2 мың фунт стерлинг ғана бөлді. Ол қайырымдылыққа ештеңе сыйлаған жоқ. Оның өлімінен кейін "Кейп Таймс" газетінде оны сынап жазған мақала жарияланды.

Мұра

Жоханнесбургтегі Кенсингтон көшесі оның құрметіне аталған. Осы көшеде Жеппе ер балалар жоғары мектебінің Цесебе деп аталатын пансионаты орналасқан.