Кіріспе

Пехр Хенрик Линг (15 қараша 1776 – 3 мамыр 1839) Швецияда физикалық тәрбие оқытуын дамытушы болды. Линг швед массажының негізін қалаушы ретінде танылады.

Ерте өмір

Линг 1776 жылы Смоландтың Содра Лунгасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Ларс Питер Линг, пастор, және Хедвиг Мария (Хедда) Молин болды. Анасының тарапынан Линг – адамның лимфа жүйесін ашқан, танымал швед ғалымы Олоф Рудбектің (1630–1702) шөбересінің немересі. Оның әулет ағашы XVI ғасырға дейін жетеді және дін қызметкерлері мен шаруаларды қамтиды. Оның бір атасы 105 жасқа дейін өмір сүрген, он жеті ұлы мен екі қызы болған. 1792 жылы Вексjö гимназиясын бітіргеннен кейін, ол 1793 жылдан бастап Лунд университетінде теологияны оқыды және 1799 жылы Уппсала университетінде бітірді.

Саяхат

1800 жылы Линг Швециядан шығып, шетелде өмір сүріп, жеті жыл бойы саяхат жасады. Ол Копенгаген университетінде заманауи тілдерді оқыды. Содан кейін Германияға, Францияға және Англияға сапар шекті. Ол Дания кемесінде ерікті болып теңіз шайқасына қатысты. Швецияға оралғаннан кейін Линг күнделікті жаттығулар жасауды бастады, оның ішінде фехтование де бар. 1805 жылы Лунд университетінде фехтование шебері болып тағайындалды. Күнделікті жаттығулар денсаулығын қалпына келтіргенін білген Линг осы тәжірибесін басқалардың да пайдасына жұмсауға шешім қабылдады. Ол осы әдістерді көптеген жағдайларда денсаулықты жақсарту үшін бейімдеуге болатынын түсінді, сондықтан анатомия және физиология сабақтарына қатысып, медициналық дәрігерді даярлаудың толық оқу бағдарламасын оқыды. Содан кейін ол өзінің теорияларын іске асырған және ғылыми дәлдігін көрсеткен төрт салаға бөлінген гимнастика, жаттығулар және маневрлер жүйесін жасады: педагогикалық, медициналық, әскери және эстетикалық. Бұл жүйе медициналық тәжірибешілердің беделділігін алуға немесе мақұлдауға бағытталған. Линг Карлсбергтегі әскери академияда гимнастика оқытушысы болды және гимнастика оқытушыларын даярлау үшін Корольдік орталық гимнастика институтын құрды. Институт Стокгольмде ашылды, ал Линг директор болып тағайындалды. Линг дене тәрбиесі құралдарын өңдеп шығарды, оның ішінде жылқы-құрал, қабырға арқалықтары және сызықтар бар. Сондай-ақ ол сол жылы құрметті профессор атағын алды.

Мұра

Линг туберкулезден қайтыс болған кезде, швед массажының техникалары – ұзақ, сырғалған соққылар (effleurage), бұлшықеттерді көтеру және имеру (petrissage), қатаң, терең, дөңгелек қозғалыстармен сүрту (friction), жылдам соққылар немесе дүрбілеу (tapotement) және белгілі бір бұлшықеттерді жылдам сілкіндіру немесе тербелту (vibration) – көбінесе Йохан Георг Меджгерге (1838–1909) еңбегі ретінде танылады. Ол осындай жүйені алғаш рет жариялап, қазіргі ғылыми біліммен таныстырды. Лингтің медициналық гимнастика жүйесі де кейінгі мекемелер мен жүйелерге әсер етті. 1822 жылы Нильс Акерман Стокгольмде Гимнастикалық ортопедиялық институтын құрды, ол 1827 жылдан бастап мемлекеттік грант алды. 1857 жыл шамасында Густав Зандер өзінің атымен белгілі медициналық-механикалық гимнастика жүйесін жасады және 1865 жылы Стокгольмде Зандер институтын құрды. Стокгольм гимнастика орталық институтында 1864 жылдан бері білікті медициналық факультеттер медициналық бөлімді қадағалап келеді. Дедхам мемлекеттік мектептері 1893 жылы Линг жүйесін оқытуды бастады. Жалпы айтқанда, Лингтің бастамаларына негізделген швед гимнастикасының дамуында екі бағыт болды: біріншісі – консервативті, онда гимнастикалық жаттығулардың белгілі бір түрлері ортодоксалды медицина ғылымының ұсынымдарына қосымша қарастырылды, ал екіншісі – өте прогрессивті, онда осы жаттығулар кез келген басқа емнің орнына қойылды және оларды ауруларды емдеу құралы деп мәлімдеді. Соңғы, одан да радикальды бағыттың өкілі – Хенрик Келлгрен (1837–1916), оның жеке мектебі мен ізбасарлары болды. Доктор Линдің тәжірибесі мен философиясы туралы басқа да мәліметтер жарияланды: Андерс Вайдтың (Стокгольм) «Медициналық гимнастика нұсқаулығы» (ағылшын тіліндегі басылымы, 1899) консервативті тәсілді көрсетеді. Хенрик Келлгреннің жүйесі ішінара Лингтің жүйесіне негізделген және Эдгар Ф. Сириакс бұл жүйе туралы «Келлгреннің қолмен емдеу элементтері» (1903) кітабында сипаттаған. Эдинбургте медицина ғылымының докторы атанғанға дейін Сириакс Стокгольм институтында гимнастика директоры болып қызмет еткен. Сондай-ақ, Гюстав Сандбургтің швед үкіметі үшін редакциялаған энциклопедиялық еңбегін қараңыз: «Швеция: халқы және өнеркәсібі: тарихи және статистикалық анықтамалық» (1904), 348-бет. Йоганы зерттейтін ғалым Марк Синглтон Лингтің гимнастикасы Батыс әлеміндегі қазіргі заманғы йоганың дамуына әсер еткенін айтады. 1939 және 1949 жылдары Швеция Лингтің құрметіне «Лингиада» (швед тілінде Lingiaden деп жазылады) деп аталатын ірі гимнастика жарысын өткізді.