Құстардың асқазан майы: Procellariiformes тобындағы құстардың алдыңғы ішегінен алынатын май, құрамында балауыз эстерлер мен триглицеридтер бар. Тек суға батып азықтанатын құстарда жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Асқазан майы – Procellariiformes отрядына жататын құстардың провентрикулусында (алдыңғы ішегінде) кездесетін бейтарап диеталық липидтерден құралған жеңіл май. Барлық альбатростар, проклеридтер (тұмсықты және кеуделі қазтар) және солтүстік және оңтүстік дауылды қазтар осы майды пайдаланады. Тек суға шомылатын қазтар ғана пайдаланбайды. Асқазан майының химиялық құрамы түрлерге және жеке құстарға қарай өзгереді, бірақ көбінесе балауыз эфирлері мен триглицеридтерден тұрады. Асқазан майында глицерин эфирлері, пристане және сквален сияқты қосылыстар да кездеседі. Асқазан майының тұтқырлығы төмен, салқындағанда қатты балауызға айналады. Бұрын асқазан майы провентрикулдың секрециясы деп есептелген, бірақ қазір ол криль, кальмар, копеподтар және балық сияқты жемнің ас қорыту процесінен қалған қалдық екені белгілі. Procellariiformes құстары үшін бірнеше функцияларды атқарады деп саналады, ең бастысы – энергияны сақтау. Оның калориялық құндылығы шамамен 40 МДж/кг (1 грамға 9,6 ккал) құрайды, бұл дизель майынан аздап төмен. Сондықтан, май түрінде өңделмеген жемге қарағанда әлдеқайда көп энергия сақталуы мүмкін. Бұл үлкен қашықтықтарға ұшатын түрлер үшін өте пайдалы, олар ашыққан балапандарына тамақ жеткізеді немесе теңізде азық іздегенде азық-түлік тапшылығына дайындық ретінде қор жинайды. Жерде ұялайтын қазтар мен альбатростар бұл майды ауыздарынан (кейде мұрын тесіктерінен емес деп қате айтылады) шабуылдаған жыртқыштарға немесе өз түрлестеріне шашыратады. Бұл май құстар үшін қауіпті, себебі қауырсындардың бітісіп қалуына себеп болып, ұшу немесе судан қорғану қабілетін жоғалтуына әкеледі. Сүтқоректілерге (адамдар да оның ішінде) қарсы тікелей қауіпті емес, бірақ өте жағымсыз иісі соншалықты қорқынышты, жыртқыштың аң аулауын ұзақ уақытқа тоқтата алады. Гидрофобтық майдың иісі сумен кетпейді және айлар немесе жылдар бойы сақталуы мүмкін (мысалы, киімде).
Stomach oil is the light oil composed of neutral dietary lipids found in the proventriculus (fore gut) of birds in the order Procellariiformes. All albatrosses, procellarids (gadfly petrels and shearwaters) and northern and austral storm petrels use the oil. The only Procellariiformes that do not are the diving petrels. The chemical make up of stomach oil varies from species to species and between individuals, but almost always contains both wax esters and triglycerides. Other compounds found in stomach oil include glycerol ethers, pristane and squalene. Stomach oil has low viscosity and will solidify into a hard wax if allowed to cool. It was once thought that stomach oil was a secretion of the proventriculus, but it is now known to be a residue of the diet created by digestion of the prey items such as krill, squid, copepods and fish. It is thought to serve several functions for Procellariiformes, primarily as an energy store; its calorific value is around 40 MJ/kg (9.6 kcal per gram), which is only slightly lower than the value for diesel oil. For this reason a great deal more energy can be stored in oil form as opposed to undigested prey. This can be a real advantage for species that range over huge distances to provide food for hungry chicks, or as a store for lean times when ranging across the sea looking for patchy areas of prey. Surface nesting petrels and albatross can eject this oil out of their mouths (not nostrils, as has sometimes been suggested) towards attacking predators or conspecific rivals. This oil can be deadly to birds, as it can cause matting of the feathers leading to the loss of flight or water repellency. Against threatening mammals (including humans) it is not outright dangerous, but due to its extremely offensive smell it is usually highly repulsive and liable to spoil a predator's hunting success for quite some time. The smell of the hydrophobic oil cannot be removed with water, and can persist (e. g. on clothing) for months or even years.