Кіріспе

Көршілер қауымдастығы (隣組) – Екінші дүниежүзілік соғыста Жапон үкіметі құрған ұлттық жұмылдыру бағдарламасының ең кіші құрылымдық бөлімі. Ол өрт сөндіру, азаматтық қорғаныс және ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін ұйымдастырылған 10-15 үй шаруашылығынан тұратын топтардан құралды.

Тарих және дамуы

Жапонияда көршілес өзара көмек қауымдастықтары Эдо дәуірінен бұрын-ақ пайда болған. 1940 жылдың 11 қыркүйегінде Премьер-министр Фумимаро Коноэ кабинетінің шешімімен, Императорлық басқаруға көмек көрсету қауымдастығы (ИРА) аясында Ішкі істер министрлігінің (Жапония) бұйрығымен жүйе ресмиленді. Қатысу міндетті болды. Әр бөлім рациондалған тауарларды бөлу, мемлекеттік облигацияларды тарату, өрт сөндіру, халық денсаулығын сақтау және азаматтық қорғаныспен айналысты. Сондай-ақ, әр бөлім мемлекеттік үгіт тарату және патриоттық митингтерге қатысуды ұйымдастыру арқылы Ұлттық рухани жұмылдыру қозғалысына көмек көрсетуге жауапты болды. Үкімет тонаригумиді қоғамдық қауіпсіздікті сақтауда да пайдалы деп тапты. Әрбір көршілес қауымдастықты Токко полициясымен байланыстырып, ұлттық заңдарды бұзулар мен күдікті саяси немесе моральдық мінез-құлықтарды бақылау үшін ақпарат берушілер желісі құрылды. Тонаригуми Жапония басып алған аумақтарда да – Маньчжуко, Менцзян, Ван Цзинвэй үкіметі және кейіннен Оңтүстік-Шығыс Азияның басып алынған аумақтарында (мысалы, Индонезияның RT/RW жүйесі) осы мақсаттармен ұйымдастырылды. Тынық мұхиты соғысының кезеңінде тонаригуми қалалар үстіндегі жау ұшақтарын немесе жағалаудағы күдікті кемелерді бақылау үшін қарапайым әскери дайындықтан өтті. Соғыстың соңғы сатыларында Императорлық үкімет тонаригумиді жау шабуылы болған жағдайда қосалқы әскер құруға ниеттенді. Тынық мұхиты соғысының соңғы күндері кейбір тонаригуми Маньчжуко, солтүстік Чосен және Карафутодағы шайқастарға қатысты. 1947 жылы американдық оккупациялық билік бұл жүйені ресми түрде таратып жіберді, бірақ қазіргі заманғы чонайкай немесе жийкайда жүйесінің кейбір элементтері сақталды. Бұл қауымдастықтар номиналды түрде тәуелсіз ерікті ұйымдар болып табылады, бірақ жергілікті басқаруға шектеулі жауапкершілік пен үй-жай күзету және төтенше жағдайларға жауап ету сияқты іс-шараларды үйлестіруде белгілі бір мемлекеттік мәртебеге ие.