Кіріспе
Жапониядағы саяси, порнографиялық және діни цензура 17 ғасырдан бастап. Жапония империясындағы цензура (検閲) – Жапонияның феодалдық кезеңінен бастау алған ұзақ дәстүрдің жалғасы еді. Эдо дәуірінде Жапонияда баспасөзді мемлекеттік цензура болды, себебі Токугава бакуфу көп жағынан полициялық мемлекет болып саналды және ақпарат таралуын, оның ішінде христиан дінін, батыс идеяларының таралуын, порнографияны және сёгун мен үкіметті сынаған кез келген саяси жазбаларды бақылауға тырысты.
Censorship (検閲) in the Empire of Japan was a continuation of a long tradition beginning in the feudal period of Japan. Government censorship of the press existed in Japan during the Edo period, as the Tokugawa bakufu was in many ways a police state, which sought to control the spread of information, including Christianity, the influx of Western ideas, pornography and any political writings critical of the shōgun and government.
Мейдзи дәуірі (1868-1912 жж.)
Газеттерді басып тастау және редакторларды түрмеге қамау 1868, 1876 және 1887 жылдары орын алды. Сөз бостандығы мен баспасөз еркіндігі заңдар арқылы қатаң шектелді. 1938 жылдан бастап баспа құралдары «өздерінің тіршілік етуі Министрлер кабинетінің ақпарат бюросы мен оның басты басылымы «Шашин шӯходан», солдаттың «кейпін» және соғыстың «кейпін» жобалаушылардан нұсқау алуына байланысты екенін түсінді». 1937 жылы қыркүйекте жарияланған газеттерге цензура жасау туралы нұсқаулықтың 12-бабында Император армиясына «жағымсыз» кез келген жаңалық мақаласы немесе фотосурет жабылады деп жазылған. 14-бапта «атқыштардың суреттерін түсіруге» тыйым салынды, бірақ «қытайлықтардың қатыгездіктері» туралы хабарлар жарияланды. Нанкин қазасын мысалға келтіре отырып, Цуру университетінің профессоры Токуши Касахара: «Кейбір жоққа шығарушылар Нанкин біз ойлағаннан әлдеқайда бейбіт болған деп айтады. Олар әрқашан Нанкиндегі босқындардың көшеде тамақ сататын суреттерін немесе лагерьлерде күлімсіреп отырған қытайлықтарды көрсетеді. Олар жапондық пропаганданы ұмытып барады. Император армиясы қатаң цензура енгізді. Өлі денелер бар фотосуреттерге қол жеткізе алмады. Сондықтан фотографтар көшелер мен ғимараттарды суретке түсірмес бұрын, барлық денелерді алып тастауға мәжбүр болды. Олай етпеген жағдайда олар өлімге ұшырайды» деді. Цензураның ең танымал мысалдарының бірі Ашихеи Хиноның соғыс уақытындағы бестселлер «Мүги то хейтай» (Бұдай мен сарбаздар) кітабына қатысты. Автордың үш қытайлық сарбаздың басын кескенін сипаттаған параграфы, автордың соғыс күш-жігеріне деген құлшынысына қарамастан, кітаптың соңғы бөлімінен алынып тасталды. 1940 жылы Ақпарат департаменті (情報部) Ақпарат бюросына (情報局) көтерілді, ол бұрын Армия, Әскери-теңіз және Сыртқы істер министрліктерінің жеке ақпараттық департаменттерін Ішкі істер министрлігінің қамқорлығымен біріктірді. Жаңа Жохокиоку барлық жаңалықтарды, жарнамаларды және қоғамдық іс-шараларды толықтай бақылай алды. Оның басшылығымен тікелей премьер-министрге жауап беретін президент (сосай) болды. Оның құрамында 600-ге жуық адам, соның ішінде әскери офицерлер мен ішкі және сыртқы істер министрліктерінің лауазымды адамдары болды. 1941 жылдың ақпан айында ол редакторларға мақалаларын енді жарияламауды ұсынған жазушылардың қара тізімін таратты. Найкаку Джокёкуның ресми өкілдері, мысалы вице-президент Хидео Окумура, генерал-майор Накао Нахаги және капитан Хидео Хирайде, ең танымал комментаторлар болды. Олар баспасөз конференциясында сөйлеп, радиода сөйлеп, газеттерде жазып жүрді. 1941 жылы Ұлттық жұмылдыру заңының (国家総動員法) қайта қаралуы баспасөз еркіндігін толығымен жойды. Сондай-ақ, барлық пошта тексерілетін. 1942 жылдың ақпан айында барлық газеттерге бірігу немесе баспадан шығуды тоқтату туралы бұйрық берілді. Жапонияның баспагерлер лигасы (日本新聞連盟 Nihon shinbun renmei) Жапонияның баспагерлер қауымдастығы (日本新聞会 Nihon shinbunkai) болып қайта құрылды. Соғыс жағдайы нашарлай түскен сайын, үкімет қағаз таратуды өз қолына алып, тек ресми саясатпен байланысты материалдарды ғана босатты. 1944 жылы басылымда 34 журнал ғана қалды, ал 1945 жылы префектура бойынша тек бір газетке рұқсат берілді.
One of the most famous examples of censorship is related to Mugi to heitai (Wheat and soldiers), Ashihei Hino's wartime bestseller. A paragraph in which the author described the beheading of three Chinese soldiers was cut from the final section of the book despite the author's dedication to the war effort. In 1940, the Information Department (情報部) was elevated to the Information Bureau (情報局), which consolidated the previously separate information departments from the Army, Navy and Foreign Ministry under the aegis of the Home Ministry. The new Jōhōkyoku had complete control over all news, advertising and public events. It was headed by a president (sōsai) responsible directly to the Prime minister with a staff of about 600 people including military officers and officials from the Home and Foreign ministries. In February 1941 it distributed among editors a black list of writers whose articles they were advised not to print anymore. The officials spokesmen of the Naikaku Johōkyoku, such as the vice president Hideo Okumura, Major General Nakao Nahagi and Captain Hideo Hiraide, became themselves the most popular commentators. These men addressed press conferences, spoke on the radio and wrote in newspapers. The 1941 revision of the National Mobilization Law (国家総動員法) eliminated freedom of the press completely. All mail was also subject to scrutiny. In February 1942, all newspapers were ordered to merge, or to cease publication. The Japan Publishers League (日本新聞連盟 Nihon shinbun renmei), reorganized in the Japan Publishers Association (日本新聞会 Nihon shinbunkai) agreed to cooperate with the government by conducting internal monitoring of its members by a self screening of drafts, manuscripts and proofs before final submission to the official government censors. As the war situation deteriorated, the government took over the distribution of paper, releasing supplies only for matter related to official policy. By 1944, only 34 magazines were left in publication, and by 1945, only one newspaper was permitted per prefecture.
Жапонияны басып алу
1945 жылы Жапонияның капитуляциясынан кейін, одақтас державалардың Жоғарғы Бас қолбасшысы сөз бостандығына қатысты барлық цензура мен бақылау түрлерін жойды, және бұл 1947 жылғы Жапония Конституциясының 21-бабында да бекітілді. Дегенмен, соғыстан кейінгі кезеңде баспасөз цензурасы әлі де сақталды, әсіресе порнографиялық материалдар және Жапония оккупациясы кезінде американдық үкімет қауіпті деп есептеген саяси мәселелерде. Дэвид М. Розенфельдтің сөзінше:
Оккупациялық цензура Америка Құрама Штаттарын немесе басқа одақтас елдерді сынауға ғана тыйым салған жоқ, тіпті цензураның өзі туралы айту да тыйым салынды. Дональд Киннің байқағанынша, бұл кейбір авторлар үшін «жапондық әскери цензурадан гөрі оккупациялық цензураның өте жағымсыз болғанын» білдірді, себебі ол цензураның кез келген іздерін жасыруды талап етті. Яғни, мақалаларды жай ғана белгілі сөздерді «XX» деп алмастырудың орнына, толығымен қайта жазу қажет болды. |Дональд Кин| «Батысқа таң шұғыласы» еңбегінен алынған.