Жон Ролздың «үстірт келісім» тұжырымы: әртүрлі көзқарастағы азаматтардың әділеттілік принциптерінде келісуі, саяси тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Әділет, философия, дін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Үшін-бірі жапсыратын консенсус – Джон Роулздің «Әділет теориясы» еңбегінде айтылған және «Саяси либерализмде» дамытылған термин. «Үсті-үстіне келетін консенсус» термині әртүрлі толыққанды нормативтік ілімдерді қолдаушылардың – яғни, әділет туралы көзқарастары көріне бермейтін адамдардың – саяси қоғамның негізгі әлеуметтік институттарын құрайтын әділеттің белгілі бір принциптері бойынша келісімге келуін білдіреді. Толыққанды ілімдерге діни жүйелер, саяси идеология немесе мораль жатуы мүмкін. Роулз түсіндіреді, әділет принциптері бойынша үсті-үстіне келетін консенсус «азаматтардың әділет туралы түсініктеріндегі айқын айырмашылықтарға қарамастан, егер осы түсініктер ұқсас саяси шешімдерге әкелсе» мүмкін. Топтар дін мен философияға қатысты негізгі (мысалы, метафизикалық) аргументтер бойынша саяси/қоғамдық пікір таластарын қозғамай, осы консенсусқа қол жеткізе алады. Роулз әртүрлі, бірақ ұқсас толыққанды ілімдерді ұстанатын ірі әлеуметтік топтар арасындағы әділет туралы түсініктердегі үсті-үстіне келетін консенсустың болуы саяси либерализмнің қажетті және ерекше қасиеті екенін түсіндіреді. Роулз сондай-ақ, әділет принциптері бойынша үсті-үстіне келетін консенсус өзі моральдық ұғым екенін және моральдық ой-өріспен қолдау табатынын түсіндіреді, бірақ осы қолдаудың негізгі себептері әртүрлі топтар үшін әртүрлі болуы мүмкін, ал осы ой-өріс жолдары принциптерді қолдау үшін келтірілген қоғамдық себептерден де өзгеше болуы мүмкін. Осы ерекшеліктері оның үсті-үстіне келетін консенсус идеясын тек прагматикалық мақсаттармен жасалған стратегиялық келісім – modus vivendi-ден ажыратады, ол принципі жоқ және тұрақсыз болуы мүмкін. Қорытындылай келе, үсті-үстіне келетін консенсус, «әдемі» фрагменттеріндегі әрбір негізгі толыққанды ілімге ортақ моральдық маңызды міндеттемелердің болуына тікелей байланысты деуге болады. Дін және моральдық білім берудің ұқсас формалары ортақ құндылықтар мен принциптерді анықтау арқылы келісілуі мүмкін, бұл принциптер басқаша салыстыруға келмейтін толыққанды ілімдер арасындағы (мысалы, нақты дін мен секуляристер) үсті-үстіне келетін консенсус арқылы анықталады.
Overlapping consensus is a term coined by John Rawls in A Theory of Justice and developed in Political Liberalism. The term overlapping consensus refers to how supporters of different comprehensive normative doctrines—that entail apparently inconsistent conceptions of justice—can agree on particular principles of justice that underwrite a political community's basic social institutions. Comprehensive doctrines can include systems of religion, political ideology, or morality. Rawls explains that an overlapping consensus on principles of justice can occur despite "considerable differences in citizens' conceptions of justice provided that these conceptions lead to similar political judgements." The groups are able to achieve this consensus in part by refraining from political/public disputes over fundamental (e. g. metaphysical) arguments regarding religion and philosophy. Rawls elaborates that the existence of an overlapping consensus on conceptions of justice among major social groups holding differing—yet reasonable—comprehensive doctrines is a necessary and distinctive characteristic of political liberalism. Rawls also explains that the overlapping consensus on principles of justice is itself a moral conception and is supported by moral reasoning—although the fundamental grounds of this support may differ for each of the various groups holding disparate comprehensive doctrines, and these lines of reasoning may also differ from the public reasons provided for supporting the principles. These latter features distinguish his idea of an overlapping consensus from a mere modus vivendi, which is a strategic agreement entered into for pragmatic purposes, and therefore potentially unprincipled and unstable. The overlapping consensus could in sum be said to "depend, in effect, on there being a morally significant core of commitments common to the 'reasonable' fragment of each of the main comprehensive doctrines in the community". It has been argued that reasonable forms of religious and moral public education may be agreed by considering which common values and principles may be determined through overlapping consensus between those of otherwise incommensurable comprehensive doctrines (e. g. those of a given religion and secularists).