Кіріспе
Императорлық реформалар туралы жарлық (, Islâhat Hatt ı Hümâyûnu; Қазіргі Islâhat Fermânı) - 1856 жылы 18 ақпанда Осман үкіметінің жарлығы және Танзимат реформаларының бөлігі. Осман сұлтаны Абдул-Меджид I-нің жарлығы білім беруде, мемлекеттік лауазымдарда және барлық адамдарға, олардың діндеріне қарамастан, әділдікті жүзеге асыруда теңдікке уәде берді. Декрет көбінесе Крым соғысы (18531856) және соғысты аяқтаған Париж келісімінің (1856) кезінде Осман империясына ресейліктерге қарсы көмек көрсеткен Франция мен Ұлыбританияның ықпалының нәтижесі ретінде қарастырылады. "Хатты Хұмалай" деген сұлтанның өз азаматтарына берген уәдесі еді. Сұлтан "Облыстық кеңестер" мен "Коммуналды кеңестер" конституциясын және осы процесс пен нәтижелердің әділдігін жауапкершілікке тартуға уәде берді. Мемлекет субъектілерінің (Хатт-Хумаюнға қатысты) мәселелеріне қатысты әрбір қауымның рухани жетекшісі, үкімет бір жылға тағайындаған өкілімен бірге, 1837 жылы жоғары лауазымды адамдардың істерін қарау үшін құрылған "Meclisi Valay i Ahkām i Adliyye" заң сотының келіссөздеріне қатысады. Сұлтан сондай-ақ кеңестерде дауыс беру еркіндігін уәде етті. Бұл мақсаттар сұлтанның уәдесі бойынша жүзеге асырылды және оның өкілеттігінен шықты, бұл Хатт-Хумайунның Осман сұлтандығының өкілеттігін жүзеге асырғанын және төменгі, бюрократиялық реформа емес екенін көрсетеді.
The Imperial Reform Edict (, Islâhat Hatt ı Hümâyûnu; Modern Islâhat Fermânı) was a February 18, 1856 edict of the Ottoman government and part of the Tanzimat reforms. The decree from Ottoman Sultan Abdulmejid I promised equality in education, government appointments, and administration of justice to all regardless of creed. The decree is often seen as a result of the influence of France and Britain, which assisted the Ottoman Empire against the Russians during the Crimean War (1853–1856) and the Treaty of Paris (1856) which ended the war. Hatt ı Hümayun was a promise by the Sultan to his citizens, subjects. Sultan promised to be held responsible for the constitution of the "Provincial Councils" and "Communal Councils" and the fairness of this process and the results. In matters concerning all the subjects of the State (related with Hatt ı Hümayun), the spiritual leader of every congregation, along with its official appointed for one year by the government, will participate in the negotiations of 'Meclisi Valay i Ahkām i Adliyye', a law court established in 1837 to deal with cases of high officials. The sultan also promised freedom to vote in the councils. These goals were promised by the sultan and emanated from his authority, indicating that the Hatt ı Hümayun carried the authority of the Ottoman Sultanate itself, and was not a lower, bureaucratic reform.
Мазмұны
Хатты Хұмаюн "бұрынғы барлық реформаларды біріктіреді" (Гүлхан жарлығынан басталады) және империяның барлық субъектілеріне, олардың адамдары мен мүлкіне және олардың ар-намысын сақтау үшін, тап немесе дінге қарамастан, бұрынғы реформаны қолданады. Хатти Хумаюн үкіметті бұрынғы міндеттемелерден босаттырмады; рухани иммунитеттер (христиандық миллеттер немесе басқа да мұсылман емес протектораттар). Осы міндеттерді қарастыру үшін әрбір миллетке өз мүшелерінен құралған комиссия құрылады. Комиссия өз мүшелерімен бірге Осман өркениетінің дамуы талап еткен реформаларды әзірлеуге (баяндауға) және ұсынуға міндетті.
Дін және азаматтық міндеттер
Хатти Хумаюн барлық дінге еркін табынуға, дінге ұмтылуға кедергі келтірмеуге және ешқандай кедергі келтірмеуге рұқсат берді. Сондай-ақ, ешкімді өз дінін өзгертуге мәжбүрлеуге болмайды деп мәлімдеді. Хатты Хұмаюн есеп беруді әкелді, яғни патриархтар, митрополиттер, архиепископтар, епископтар және раввиндер өздерінің ант беруі үшін жауапты болатын келісімге сәйкес (келісу мазмұны мемлекетпен тексеріледі) ант беруді бастады. Сенімді қалыптастыру үшін (пара алуды болдырмау үшін); бұл адамдардың табысы (мемлекеттік жұмыста) Патриархтар мен қауым басшыларының тұрақты табыстарымен және дін қызметкерлерінің маңыздылығына, дәрежесіне және қадір-қасиетіне сәйкес әділ түрде мөлшерленген жәрдемақылар мен жалақылар бөлумен ауыстырылады. Хатты Хұмаюн өздерінің бастапқы жоспарына сәйкес діни ғибадатқа, мектептерге, ауруханаларға және зираттарға бөлінген ғимараттарды жөндеуге толық еркіндік берді; егер бұл қызмет қалалар, шағын қалалар мен ауылдардағы "аралас емес қоғамдастықтарда" жүзеге асырылса. Тарихи сәулет құрылыстарының жойылуын болдырмау және мемлекеттік инвестицияларды бақылау үшін осы әртүрлі ғимараттардың жоспарлары, олардың жаңадан тұрғызылған жағдайда, Патриархтар немесе қауым басшылары мақұлдағаннан кейін, Императордың бұйрығына немесе белгілі бір уақыт ішінде олардың байқауларына жіберілуі керек. Хатты Хұмайун әр қауымның діни ғибадат, мектеп, аурухана және зират ғимараттарының бастапқы жоспарына сәйкес жөндеуде тең құқықты екенін мойындады; егер бұл іс-шаралар қалалар, шағын қалалар мен ауылдардың "қатысқан қауымдастықтарында" жүзеге асырылса ғана. Аралас халықтардағы билік (қаулы қабылдау) егемендік шешімді жариялау үшін императорлық жүйені қолданады (буфер ретінде қарастырылған императорлық жүйе). Хатти Хумаюн үкіметке байланыс құралдарын және байлық көздерін арттыру үшін жолдар мен каналдарды құруды тапсырды. Хатти Хумаюн қоғамдық пайдалы жұмыстарды қалай қолдау керектігін анықтау үшін жаңа кодекс ұйымдастыруды мақұлдады (облыстық жеке және арнайы салықтардан алынатын). Бұл қаражат тек қана құрлық пен теңіз арқылы байланыс жолдарын құруға жұмсалуы мүмкін.
Білім
Хатти Хумаюн барлық пәндер, кемшіліксіз, азаматтық және әскери мектептерге қабылданады деп бекітті. Әр қоғамдастық ғылым, өнер және өнеркәсіп салалары бойынша мемлекеттік мектептер құруға құқылы. Алайда, осы мемлекеттік мектептерде оқыту әдістері мен осы сыныптағы мектептерде оқытушыларды таңдау "Халықтық оқытудың аралас кеңесі (Халықтық оқыту кеңесі) " (Білім министрлігі) бақылауында болады.
Әділет
Хатти Хумаюн мұсылмандар мен христиандар немесе басқа да мұсылман емес субъектілер арасындағы немесе мәсіхшілер мен басқа да мұсылман емес секталар арасындағы барлық коммерциялық, түзеу және қылмыстық сот процестері "аралас трибуналдарға" жіберіледі деп шешті. Іс-шара жұрт алдында өтті. Тараптар қарсыласты. Куәгерлерді ұсынуға рұқсат берілді, ал олардың куәліктері антпен қабылданды. Азаматтық істерге қатысты іс-әрекеттерді сотпен ашық түрде қарау. Азаматтық істер губернатор мен судьяның қатысуымен аралас провинциялық кеңестерде шешіледі. Хатти Хумаюн жаңа кодекстер, қылмыстық, түзеу және коммерциялық заңдар мен іс жүргізу ережелері жасалатынын және олар барлық тілдерге аударылып, жарияланатынын айтты. Хатт Хюмаюн жазалау орындары мен басқа мекемелерді реформалауды ұсынды. Іс-шаралар адам құқықтарының және әділдіктің талаптарын үйлестіруі тиіс еді. Дене жазасын қолдану тоқтатылады.
Қоғамдық қауіпсіздік
Хатти Хумаюн полиция ұйымының (саясаттар мен ережелер) адам мен мүлік қауіпсіздігіне кепілдіктерді жоққа шығара алмайтынын мойындады. Тексеруден кейін (комиссияны айқындайды) лауазымды адамдар жауапты болады. Полиция күштері астанада, провинциялық қалаларда және ауылдық округтерде жеке ұйымдарда ұйымдастырылды.
Аудармалар
З. Ипандревменнің грек тіліндегі аудармасы Самоста басылып шықты. Осман билігі де ресми француз аудармасын жариялады Le Moniteur (Осман империясы) және 1866 жылы шыққан кітапта De la juridiction française dans les échelles du Levant et de la Barbarie, Féraud Giraud. Фуад-паша бұл мәтінді империядағы азшылық тілдерге аударуды жақтады, тек Осман түркісі мен француз тіліне ғана емес. Иоганн Штраус "Көптілді империяның конституциясы: Канонның және басқа да ресми мәтіндердің азшылық тілдеріне аударылуы" атты еңбегінің авторы "бұл жарлықтың түпнұсқасы Осман түркі тілінде емес, француз тілінде жазылған деп сенімді түрде айта аламыз" деп жазды. Француз дипломаты Франсуа Белин өзінің француз аудармасын өз жазбаларымен жазды, ол алдымен Journal Asiatique журналында, кейіннен 1862 жылы басылған "Étude sur la propriété foncière en pays musulman et spécialement en Turquie" кітабында жарияланды. Белиннің аудармасы мен жазбалары тағы бір жинақта, Доменико Гаттескидің Manuale di diritto pubblico e privato ottomano басылымында жарияланды. Белиннің нұсқасы француз тіліндегі Осман заңдар жинағында Législation ottomane, Грегори Аристорхис баспасында және Димитрий Николаидс редакциялады. Ендекті грек тілінде аударған, ресми Осман империясының француз нұсқасынан жасалған, Белиннің бірнеше жазбалары бар, Николайд жинаған "Дюстурдың" грек нұсқасында (Оθωμανικοί Κώδηκες), Николайд қосымша жазбалар енгізді, оның ішінде 1860 жылы грек тілінде Beratlı шығарылды және Белиннің кейбір жазбалары алынып тасталды; Иоганн Штраус "бәлкім, оларды тым маңызды деп санағандықтан" олар алынып тасталды деп мәлімдеді.