Кіріспе

Франция астанасы Париждің кәріз жүйесі 1370 жылы Монмартр көшесіне төменгі жер асты жүйесі салынғанда пайда болған. Бірінен соң бірі келген француз үкіметтері жүйені қаланың тұрғындарын қамтуға дейін кеңейтті, соның ішінде Людовик XIV және Наполеон III кезінде кеңейтулер және 1990-шы жылдары мэр Жак Ширактың басқаруындағы жаңғырту бағдарламалары. Бұл жүйе өзінің өмір сүруі барысында танымал мәдениетте, соның ішінде Виктор Гюгоның 1862 жылғы "Кәсіреттілер" романы мен Х. Л. Хьюмстың 1958 жылғы "Жер асты қаласы" романы.

Тарих

Орта ғасырға дейін Париждегі ауыз су Сене өзенінен алынған. Ағынды сулар егістікке немесе тас төселмеген көшелерге төгіліп, ақырында Сенаға қайтарылды. 1200 жылы Филип Август Париж көшелерін астаулап, ортасына ағынды суларды ағызуды енгізді. 1370 жылы Париж провисты Хью Аубрио "Монмартр көшесінде" қақпалы, тас қабырғалы кәріз салғызды. Бұл канализация ағынды суды жинап, "Менилмонтан" өзеніне апарып тастады. Алайда, ағынды сулар әлі де ашық ауада ағызып шығарылды. Людовик XIV билігі кезінде оң жағалауда үлкен сақиналы канализация салынды, ал Бивр өзені Сенаның сол жағалауы үшін канализация ретінде пайдаланылды. 1700 жылдардың аяғында Париж кем дегенде екі рет ғалымдар зерттеген жаңартылған су жүйесін салудан бас тартты. Әйелдер өздерінің үйлеріне Сене өзенінен су алып барады. Вольтер бұл туралы былай деп жазды: "Олар Комик опера үшін ақшаға қызғаныш танытпайды, бірақ Августқа лайық су құбырларын салуға наразылық білдіреді". Луи Пастердің өзі де үш баласын тифтен айырды. Наполеон I тұсында Париждегі тұңғыш канализациялық жүйе салынған. Оның ұзындығы 30 км. 1855 жылы Наполеон III Париждегі санитария мен көлік қозғалысын жақсарту жоспарының бір бөлігі ретінде жаңа бульварлар, су құбырлары мен канализация құрылысын салуды тапсырды. Оның Сенадағы префекті барон Хаусман және инженер Эжен Белгран қазіргі Париждің кәріз және сумен жабдықтау желілерін жобалады. Осылайша, бір ғасырдан астам уақыт бұрын екі рет сумен жабдықтау желісі (бірін ауыз суға, екіншісін ауыз суға емес) және 1878 жылы 600 км ұзындықтағы кәріз желісі салынды. 1880 жылдан 1913 жылға дейін Париж ғимараттарын канализацияға қосуға тырысты (олардың көпшілігі сол кезде "қаланың таза су желісіне қосылды, ал қалғандары тегін көршіліктік крандарға (фонтайндарға) қол жеткізді) "). 1914 жылға қарай Париждегі барлық ғимараттардың 68% -ы канализацияға тікелей қосылған. Белграндтың мұрагерлері Париж желісін кеңейтуді жалғастырды: 1914 жылдан 1977 жылға дейін 1000 км-ден астам жаңа кәріздер салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 50 км2 канализациялық алаңдар Сенаны қорғау үшін жеткіліксіз болды. Жалпы ағынды суларды тазарту бағдарламасы 50 жылға арналған қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін әзірленді және 1935 жылы мемлекеттік мақұлдауға ие болды: бұл өнеркәсіптік ағынды суларды тазартудың бастамасы болды. Мақсаты - барлық Париж ағынды суларын ащер тазарту қондырғысына ағынды су арналарының желісі арқылы жеткізу. Содан бері Ашере зауыты өсіп келеді. 1970 жылдың соңында ол Еуропадағы ең ірі су тазарту қондырғыларының бірі болды. Оның нақты қуаты күніне 2 миллион текше метрден асады. Бұл бағдарлама біртіндеп жетілдірілді: Ашерес пен Нойзи-ле-Гранд (ағыры қарай орналасқан шағын станция) нысандарын жаңғырту, Валентонда жаңа зауыт салу және Колумб эксперименттік станциясын кеңейту.

Көркем әдебиеттегі кәріз

Канализация жүйесі Виктор Гюгоның 1862 жылғы "Жақсысыздар" романында сипатталған (5-бөлім, Жан Вальжан; ІІ кітап, Левиафанның ішегі, 1-тарау, Теңіз кедейлеген жер): "Париждің астында тағы бір Париж бар; канализация Парижі; оның көшелері, өткелдері, алаңдары, соқыр аллеялары, артериялары және оның айналымдары бар, ол адам түрінен басқа, лай болып табылады",

Мұражай

Париждің кәріздік мұражайы Париждің кәріз жүйесіне арналған. Канализация жүйесіне экскурсиялар 1800 жылдан бері танымал болды және қазіргі уақытта канализацияларда жүргізіледі. Келушілер ағынды судың үстіне көтерілген жолмен жүре алады. Кіреберіс Понт-де-л-Алма маңында.