Кіріспе

Мәтіндік редакциялау – бастапқы мәтіндерді біріктіріп, өңдеу арқылы бір құжатқа келтіру процесі. Әдеби жанр.

Әдебиетте редакция – бірнеше мәтін көзін біріктіріп, сәл өзгерту арқылы бір құжат жасау түрі. Көбінесе бұл бірдей тақырыптағы бірнеше жазбаны жинақтап, анық және тұтас туынды құру әдісі болып табылады.

Нысандар

Кейде мәтінді өңдеушілер (редакторлар) өздерінен қысқаша элементтер қосады. Мұның себептері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, редактордың пікіріне сәйкес мәтіннің негізгі қорытындыларын өзгерту үшін элементтер қосу, әртүрлі оқиғаларды байланыстыру үшін аралық элементтер енгізу немесе редактор әңгімеге кіріспе қосуы мүмкін, мысалы, «Мың бір түндік» кітабындағы халық ертегілері жинағын айналдыратын Шаһразад әңгімесі. Кейде бастапқы мәтіндер өріліп келеді, әсіресе тығыз байланысты егжей-тегжейлі мәліметтер, заттар немесе адамдар туралы сөз болғанда. Бұл көбінесе бастапқы мәтіндерде бір оқиғаның әртүрлі нұсқалары болған кезде кездеседі, және осы жағдайда мәтіндерді үйлестіру үшін шағын өзгерістер жасалады, нәтижесінде өңделген мәтін тұжырымды болып көрінеді. Мұндай жағдайды Киелі кітапты зерттеу саласындағы құжаттамалық гипотеза ұсынады, ол Тораның құрастырылу барысында бірнеше рет өңдеулер жасалғанын, көбінесе әртүрлі баяндамалары бар, саяси көзқарастар мен мақсаттары қарама-қарсы бастапқы мәтіндерді біріктіргенін растайды; тағы бір мысал – Талмуд. Өңдеу процестері көптеген салаларда, соның ішінде көне әдебиеттер мен Киелі кітапты зерттеуде жазылған. Әртүрлі форматтағы мәтіндерге мағына беруде редакцияның ролі туралы көптеген еңбектер жарық көрген.