Кіріспе

Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді

Прабхавати Деви Нараян (туған кезде Прасад; 1904 – 15 сәуір 1973) – қазіргі Бихар штатынан шыққан Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді және Үндістанның тәуелсіздік және әлеуметтік белсендісі Жайпракаш Нараянның әйелі.

Жас шағы мен отбасы

Ол атақты заңгер Брайкишор Прасад пен Фуол Деви отбасында қазіргі Бихар штатының Сиван ауданындағы Шринагар қаласында дүниеге келген. Брайкишор Прасад өзі Гандидің ынталы жақтасы, тіпті Бихардағы Конгресс партиясының алғашқы мүшесі болуы мүмкін, ол еркіндік күресіне арнау үшін табысты заңгерлік тәжірибесінен бас тартқан. Ол 1920 жылдың қазан айында 16 жасында Жаяпракаш Нараянға үйленді. Олардың некесінен кейін Жаяпракаш Нараян АҚШ-қа сапар шегіп, бастапқыда Калифорнияда ғылымды оқыды, бірақ кейін Висконсин университетінде марксизмді зерттеді. Ол Гандидің ашрамына көшіп, Гандидің әйелі Кастураба Гандиге толыққанды көмекші болды, ол оны қызындай жақын санады. Оның күйеуі елге оралғанда, ол революционер деп есептелді, бұл оның Гандилік көзқарастарына байланысты олардың арасында көптеген келіспеушіліктерге әкелді. Сондай-ақ, ол Махатма Гандиден өмір бойына ұстануға ант беруді сұрады. Махатма Гандидің жақын серігі болғандықтан, Прабхавати оның әйгілі ұстанымын сынап көрген әйелдердің бірі болды. Дегенмен, олар бір-бірін құрметтеді және ел шетелдік үстемдіктен азат болғанша бала тумауға бірлесіп келісті. Ол британдық отарлық билік тарапынан бірнеше рет түрмеге қамалды.

Нехру отбасымен достық

Прабхавати Деви Жавахарлал Нерудің әйелі Камала Нерумен тығыз қарым-қатынас жасап, оның сенімді адамы болды. Камала оған бірнеше жеке хат жазды. Хаттардың көпшілігін Джаяпракаш Прабханың қайтысынан кейін Камаланың қызы Индира Гандиге қайтарды. Солардың бірі - Нараян мен оның әйелі өмірінің соңғы жылдарында тұрған Патнаның Кадам Куан ауданындағы үйдің қабырғасында ілінген. Бұл хат 1958 жылы Нехрудың "Хиндустани" тілінде Прабхаватиге жазған қолмен жазылған хаты еді. Хаттың мазмұны былайша қорытындыланады: "Прабхавати қыздарға арналған мектеп ашып, оны Камала Нерудің есімімен атауды жоспарлаған. Ол Жавахарлалға хат жазып, оның ашылу рәсіміне қатысуын сұрады. Нехру бұл мектептің жоспарлануына қуанғанын айтты, себебі ол қыздардың біліміне ұзақ жылдардан бері қолдау көрсетіп келген. Бірақ ол әкесі (Мотилал Неру) немесе әйелінің құрметіне ашылған мектептің, жобаның немесе бағдарламаның ашылуына қатыспайтынына уәде бергенін жеткізді. Ол Прабхаватиден мектепті ашып, қажет болса, тағы бір бас қонақ шақыруын өтінді. Содан кейін ол, мектеп жұмыс істей бастағанда, әйтеуір сонда барып қайтатынын айтып, көңілін көтерді".

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі өмір

Оның ықпалымен Жаяпракаш "Сарводая" қозғалысына қосылып, Солтүстік-Шығыс Үндістан мен Таяу Шығыстағы бейбітшілік жолындағы бастамаларға белсенді қатысты. Ол Патнада "Махила Чарха Самитін" құрып, тасталып, жалғыз қалған әйелдерді Ганди үлгісіндегі чарха – айналдыру станогы қозғалысына тартуға ұмтылды.

Кейінгі өмір және өлім

Соңғы бірнеше жыл Прабха үшін ерекше қиын болды, өйткені оған ілгері сатыдағы қатерлі ісік диагнозы қойылды. Ол 1973 жылдың 15 сәуірінде дүниеден өтті.